Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili

Kapsam

Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, kaynak hakkının kurulması ve tapuya tescili konusunda 12 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir” kuralıdır. Uzun süredir su kullanılması tek başına tapulu taşınmaz üzerinde sınırsız kaynak hakkı doğurmaz; kaynağın özel su niteliği, kadim kullanım, sözleşme, komşuluk zorunluluğu ve kamu suyu rejimi ayrıştırılır. Ayrıca “tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.704, 718, 756-761 ve 779-838

Kaynak hakkının kurulması ve tapuya tescili kapsamında m.704, 718, 756-761 ve 779-838 hükümleri kaynak, mülkiyet ve irtifak bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tapu Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2644 Sayılı Tapu Kanunu: m.26

Kaynak hakkının kurulması ve tapuya tescili kapsamında m.26 hükümleri resmî senet ve tescil bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.12, 190, 266-293 ve 400-406

Kaynak hakkının kurulması ve tapuya tescili kapsamında m.12, 190, 266-293 ve 400-406 hükümleri yetki, ispat, bilirkişi ve tespit bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Başkasının Arazisindeki Kaynaktan Su Alma ve Suyu Akıtma Yetkisi, Kişisel Sözleşmeden Ayrılarak Taşınmaz Lehine veya Kişi Lehine Kaynak İrtifakı Biçiminde Kurulabilir; Resmî Şekil ve Tapu Tescili Ayni Hakkın Doğumu İçin Belirleyicidir.

Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir. Bu ölçüt özellikle tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar üzerinden sınanır. Suyun çıktığı parseli, kaynağın özel mülkiyete tabi olup olmadığını ve istenen kullanım güzergâhını teknik haritada kesinleştirmek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, yeraltı veya yüzey suyunun kamu hukuku rejimini incelemeden her su çıkışını özel kaynak saymak ya da noter belgesini tapu tescili olmadan ayni hak kabul etmek ihtimalini güçlendirebilir.

Uzun Süredir Su Kullanılması Tek Başına Tapulu Taşınmaz Üzerinde Sınırsız Kaynak Hakkı Doğurmaz; Kaynağın Özel Su Niteliği, Kadim Kullanım, Sözleşme, Komşuluk Zorunluluğu ve Kamu Suyu Rejimi Ayrıştırılır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması yönünden uzun süredir su kullanılması tek başına tapulu taşınmaz üzerinde sınırsız kaynak hakkı doğurmaz; kaynağın özel su niteliği, kadim kullanım, sözleşme, komşuluk zorunluluğu ve kamu suyu rejimi ayrıştırılır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Tapu ve Kadastro Kayıtları, Resmi Senet ve Sözleşme, Kaynak ve İsale Hattı Krokisi, Hidrojeoloji Raporu, Debi Ölçümleri, Belediye ve Su İdaresi Kayıtları, Eski Kullanım Fotoğrafları, Faturalar, Tanıklar ve İhtarlar Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete kaynak hakkının tapuya tescili yürürlük denetimi yönünden tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Tapu ve Kadastro Kayıtları, Resmi Senet ve Sözleşme, Kaynak ve İsale Hattı Krokisi, Hidrojeoloji Raporu, Debi Ölçümleri, Belediye ve Su İdaresi Kayıtları, Eski Kullanım Fotoğrafları, Faturalar, Tanıklar ve İhtarlar.

“Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar” kaydı, “Başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

Bu delil öncelikle “uzun süredir su kullanılması tek başına tapulu taşınmaz üzerinde sınırsız kaynak hakkı doğurmaz; kaynağın özel su niteliği, kadim kullanım, sözleşme, komşuluk zorunluluğu ve kamu suyu rejimi ayrıştırılır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete kaynak hakkının tapuya tescili yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” kaydı, “Başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Suyun Çıktığı Parseli, Kaynağın Özel Mülkiyete Tabi Olup Olmadığını ve İstenen Kullanım Güzergâhını Teknik Haritada Kesinleştirmek.

“Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden suyun çıktığı parseli, kaynağın özel mülkiyete tabi olup olmadığını ve istenen kullanım güzergâhını teknik haritada kesinleştirmek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar dosyaya alınmalı ve kaynak irtifakının kurulması veya tescili, isale hattına müdahalenin önlenmesi, eski hâlin iadesi, su kullanımının ölçülmesi ve zarar tazmini talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete kaynak hakkının tapuya tescili yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

“Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve kaynak irtifakının kurulması veya tescili, isale hattına müdahalenin önlenmesi, eski hâlin iadesi, su kullanımının ölçülmesi ve zarar tazmini talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Tescil veya Müdahale Uyuşmazlığında Delil Kaybolmadan Keşif ve Tespit Yapılmalı; Sözleşme, Tapu ve Zilyetlikten Doğan Hakların Süreleri Somut Hukuki Sebebe Göre Hesaplanmalıdır.

Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden tescil veya müdahale uyuşmazlığında delil kaybolmadan keşif ve tespit yapılmalı; sözleşme, tapu ve zilyetlikten doğan hakların süreleri somut hukuki sebebe göre hesaplanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Kaynak İrtifakının Kurulması veya Tescili, İsale Hattına Müdahalenin Önlenmesi, Eski Hâlin İadesi, Su Kullanımının Ölçülmesi ve Zarar Tazmini.

“Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden kaynak irtifakının kurulması veya tescili, isale hattına müdahalenin önlenmesi, eski hâlin iadesi, su kullanımının ölçülmesi ve zarar tazmini” talebi, “Başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir” koşuluyla ve tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “uzun süredir su kullanılması tek başına tapulu taşınmaz üzerinde sınırsız kaynak hakkı doğurmaz; kaynağın özel su niteliği, kadim kullanım, sözleşme, komşuluk zorunluluğu ve kamu suyu rejimi ayrıştırılır” olacaktır.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Resmî Gazete kaynak hakkının tapuya tescili yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Kaynak Hakkının Tapuya Tescili Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Kaynak Hakkının Tapuya Tescili Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; uzun süredir su kullanılması tek başına tapulu taşınmaz üzerinde sınırsız kaynak hakkı doğurmaz; kaynağın özel su niteliği, kadim kullanım, sözleşme, komşuluk zorunluluğu ve kamu suyu rejimi ayrıştırılır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Kaynak Hakkının Tapuya Tescili Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “kaynak hakkının tapuya tescili yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Yeraltı veya Yüzey Suyunun Kamu Hukuku Rejimini İncelemeden Her Su Çıkışını Özel Kaynak Saymak Ya Da Noter Belgesini Tapu Tescili Olmadan Ayni Hak Kabul Etmek.

“Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları yönünden yeraltı veya yüzey suyunun kamu hukuku rejimini incelemeden her su çıkışını özel kaynak saymak ya da noter belgesini tapu tescili olmadan ayni hak kabul etmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Suyun çıktığı parseli, kaynağın özel mülkiyete tabi olup olmadığını ve istenen kullanım güzergâhını teknik haritada kesinleştirmek aşamasında tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “Uzun süredir su kullanılması tek başına tapulu taşınmaz üzerinde sınırsız kaynak hakkı doğurmaz; kaynağın özel su niteliği, kadim kullanım, sözleşme, komşuluk zorunluluğu ve kamu suyu rejimi ayrıştırılır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete kaynak hakkının tapuya tescili yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar
• Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• suyun çıktığı parseli, kaynağın özel mülkiyete tabi olup olmadığını ve istenen kullanım güzergâhını teknik haritada kesinleştirmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Tescil veya müdahale uyuşmazlığında delil kaybolmadan keşif ve tespit yapılmalı; sözleşme, tapu ve zilyetlikten doğan hakların süreleri somut hukuki sebebe göre hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Suyun çıktığı parseli, kaynağın özel mülkiyete tabi olup olmadığını ve istenen kullanım güzergâhını teknik haritada kesinleştirmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Tescil veya müdahale uyuşmazlığında delil kaybolmadan keşif ve tespit yapılmalı; sözleşme, tapu ve zilyetlikten doğan hakların süreleri somut hukuki sebebe göre hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Kaynak İrtifakının Kurulması veya Tescili, İsale Hattına Müdahalenin Önlenmesi, Eski Hâlin İadesi, Su Kullanımının Ölçülmesi ve Zarar Tazmini İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Kaynak irtifakının kurulması veya tescili, isale hattına müdahalenin önlenmesi, eski hâlin iadesi, su kullanımının ölçülmesi ve zarar tazmini, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 2644 Sayılı Tapu Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir.

Dosyanın ilk önceliği suyun çıktığı parseli, kaynağın özel mülkiyete tabi olup olmadığını ve istenen kullanım güzergâhını teknik haritada kesinleştirmek, delil omurgası ise tapu ve kadastro kayıtları, resmi senet ve sözleşme, kaynak ve isale hattı krokisi, hidrojeoloji raporu, debi ölçümleri, belediye ve su idaresi kayıtları, eski kullanım fotoğrafları, faturalar, tanıklar ve ihtarlar ile Kaynak Hakkının Kurulması ve Tapuya Tescili uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Tescil veya müdahale uyuşmazlığında delil kaybolmadan keşif ve tespit yapılmalı; sözleşme, tapu ve zilyetlikten doğan hakların süreleri somut hukuki sebebe göre hesaplanmalıdır. Kaynak irtifakının kurulması veya tescili, isale hattına müdahalenin önlenmesi, eski hâlin iadesi, su kullanımının ölçülmesi ve zarar tazmini talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yeraltı veya yüzey suyunun kamu hukuku rejimini incelemeden her su çıkışını özel kaynak saymak ya da noter belgesini tapu tescili olmadan ayni hak kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — kaynak hakkının tapuya tescili resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından başkasının arazisindeki kaynaktan su alma ve suyu akıtma yetkisi, kişisel sözleşmeden ayrılarak taşınmaz lehine veya kişi lehine kaynak irtifakı biçiminde kurulabilir; resmî şekil ve tapu tescili ayni hakkın doğumu için belirleyicidir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — kaynak hakkının tapuya tescili emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; uzun süredir su kullanılması tek başına tapulu taşınmaz üzerinde sınırsız kaynak hakkı doğurmaz; kaynağın özel su niteliği, kadim kullanım, sözleşme, komşuluk zorunluluğu ve kamu suyu rejimi ayrıştırılır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — kaynak hakkının tapuya tescili yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.704, 718, 756-761 ve 779-838
• 2644 Sayılı Tapu Kanunu — m.26
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.12, 190, 266-293 ve 400-406
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru