Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları

Kapsam

Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, mimari eserde değişiklik ve mimarın manevi hakları konusunda 9 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir” kuralıdır. Mimarın manevi hakkı yapıda hiçbir değişiklik yapılamayacağı anlamına gelmez; zorunlu teknik uyarlama, kullanım amacı, eser bütünlüğüne etkisi, şeref ve itibara zarar ile sözleşmesel izinler somutlaştırılır. Ayrıca “onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu: m.2, 4, 14-17 ve 66-70

Mimari eserde değişiklik ve mimarın manevi hakları kapsamında m.2, 4, 14-17 ve 66-70 hükümleri mimari eser, manevi hak ve talepler bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.470-486 ve 112-126

Mimari eserde değişiklik ve mimarın manevi hakları kapsamında m.470-486 ve 112-126 hükümleri eser sözleşmesi ve aykırılık bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.266-293, 389-406

Mimari eserde değişiklik ve mimarın manevi hakları kapsamında m.266-293, 389-406 hükümleri uzman incelemesi ve geçici koruma bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Mimari Proje veya Yapıda Yapılacak Değişiklik, Eser Niteliği, Mimarın Eserde Değişikliği Men Etme ve Adının Belirtilmesi Hakları ile Malik veya İş Sahibinin Kullanım ve Güvenlik İhtiyaçları Dengelenerek Değerlendirilir.

Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir. Bu ölçüt özellikle onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları üzerinden sınanır. Proje ve yapının güzel sanat eseri niteliğini, hak sahipliği zincirini ve değişikliğin özgün unsurlara etkisini uzman incelemesiyle ayrı ayrı tespit etmek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, yapı malikinin mülkiyet hakkını tüm fikri hakları ortadan kaldıran veya mimarın hakkını her işlevsel değişikliği yasaklayan mutlak yetki gibi sunmak ihtimalini güçlendirebilir.

Mimarın Manevi Hakkı Yapıda Hiçbir Değişiklik Yapılamayacağı Anlamına Gelmez; Zorunlu Teknik Uyarlama, Kullanım Amacı, Eser Bütünlüğüne Etkisi, Şeref ve İtibara Zarar ile Sözleşmesel İzinler Somutlaştırılır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay mimari eserde manevi hakları emsal taraması yönünden mimarın manevi hakkı yapıda hiçbir değişiklik yapılamayacağı anlamına gelmez; zorunlu teknik uyarlama, kullanım amacı, eser bütünlüğüne etkisi, şeref ve itibara zarar ile sözleşmesel izinler somutlaştırılır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Onaylı Mimari Proje, Ruhsat ve Tadilat Projeleri, Müelliflik ve Hizmet Sözleşmesi, Teslim Tutanakları, Fotoğraf ve Üç Boyutlu Tespit, Kurul Kararları, Güvenlik Raporları, Tanıtım ve İsim Kullanım Kayıtları Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete mimari eserde manevi hakları yürürlük denetimi yönünden onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Onaylı Mimari Proje, Ruhsat ve Tadilat Projeleri, Müelliflik ve Hizmet Sözleşmesi, Teslim Tutanakları, Fotoğraf ve Üç Boyutlu Tespit, Kurul Kararları, Güvenlik Raporları, Tanıtım ve İsim Kullanım Kayıtları.

“Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları” kaydı, “Mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Eser, Kayıt veya Ürünün Özgün Nüshası; Oluşturma Tarihi, Proje Dosyası ve Hak Sahipliği Zinciri.

Bu delil öncelikle “mimarın manevi hakkı yapıda hiçbir değişiklik yapılamayacağı anlamına gelmez; zorunlu teknik uyarlama, kullanım amacı, eser bütünlüğüne etkisi, şeref ve itibara zarar ile sözleşmesel izinler somutlaştırılır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay mimari eserde manevi hakları emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Lisans, Devir, İzin ve Meslek Birliği Kayıtları ile Kullanımın Mecra, Süre, Bölge ve Ekonomik Kapsamını Gösteren Belgeler.

“Resmî Gazete mimari eserde manevi hakları yürürlük denetimi yönünden lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Benzerlik ve Kullanım Kapsamı İçin Gerektiğinde Kaynak Kodu, Ses İzi, Teknik İnceleme veya Uzman Bilirkişi Raporu.

“Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu” kaydı, “Mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Proje ve Yapının Güzel Sanat Eseri Niteliğini, Hak Sahipliği Zincirini ve Değişikliğin Özgün Unsurlara Etkisini Uzman İncelemesiyle Ayrı Ayrı Tespit Etmek.

“Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden proje ve yapının güzel sanat eseri niteliğini, hak sahipliği zincirini ve değişikliğin özgün unsurlara etkisini uzman incelemesiyle ayrı ayrı tespit etmek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları dosyaya alınmalı ve değişikliğin durdurulması veya eser bütünlüğüne uygun hâle getirilmesi, müellif adının düzeltilmesi ve maddi-manevi zararın tazmini talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay mimari eserde manevi hakları emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete mimari eserde manevi hakları yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

“Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu dosyaya alınmalı ve değişikliğin durdurulması veya eser bütünlüğüne uygun hâle getirilmesi, müellif adının düzeltilmesi ve maddi-manevi zararın tazmini talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

İhlal Sürüyorsa Delil Tespiti ve İhtiyati Tedbir Gecikmeden Düşünülmeli; Tecavüzün Men'i, Ref'i ve Tazminat Taleplerinin Süreleri Ayrı Kontrol Edilmelidir.

Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden ihlal sürüyorsa delil tespiti ve ihtiyati tedbir gecikmeden düşünülmeli; tecavüzün men'i, ref'i ve tazminat taleplerinin süreleri ayrı kontrol edilmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay mimari eserde manevi hakları emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Değişikliğin Durdurulması veya Eser Bütünlüğüne Uygun Hâle Getirilmesi, Müellif Adının Düzeltilmesi ve Maddi-Manevi Zararın Tazmini.

“Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden değişikliğin durdurulması veya eser bütünlüğüne uygun hâle getirilmesi, müellif adının düzeltilmesi ve maddi-manevi zararın tazmini” talebi, “Mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir” koşuluyla ve onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay mimari eserde manevi hakları emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri, temel ölçüt ise “mimarın manevi hakkı yapıda hiçbir değişiklik yapılamayacağı anlamına gelmez; zorunlu teknik uyarlama, kullanım amacı, eser bütünlüğüne etkisi, şeref ve itibara zarar ile sözleşmesel izinler somutlaştırılır” olacaktır.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Resmî Gazete mimari eserde manevi hakları yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Mimari Eserde Manevi Hakları Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Mimari Eserde Manevi Hakları Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “mimari eserde manevi hakları emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; mimarın manevi hakkı yapıda hiçbir değişiklik yapılamayacağı anlamına gelmez; zorunlu teknik uyarlama, kullanım amacı, eser bütünlüğüne etkisi, şeref ve itibara zarar ile sözleşmesel izinler somutlaştırılır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Mimari Eserde Manevi Hakları Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “mimari eserde manevi hakları yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Yapı Malikinin Mülkiyet Hakkını Tüm Fikri Hakları Ortadan Kaldıran veya Mimarın Hakkını Her İşlevsel Değişikliği Yasaklayan Mutlak Yetki Gibi Sunmak.

“Yargıtay mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları yönünden yapı malikinin mülkiyet hakkını tüm fikri hakları ortadan kaldıran veya mimarın hakkını her işlevsel değişikliği yasaklayan mutlak yetki gibi sunmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Proje ve yapının güzel sanat eseri niteliğini, hak sahipliği zincirini ve değişikliğin özgün unsurlara etkisini uzman incelemesiyle ayrı ayrı tespit etmek aşamasında onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay mimari eserde manevi hakları emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri delili ve “Mimarın manevi hakkı yapıda hiçbir değişiklik yapılamayacağı anlamına gelmez; zorunlu teknik uyarlama, kullanım amacı, eser bütünlüğüne etkisi, şeref ve itibara zarar ile sözleşmesel izinler somutlaştırılır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete mimari eserde manevi hakları yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları
• Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri
• lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler
• benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu

• proje ve yapının güzel sanat eseri niteliğini, hak sahipliği zincirini ve değişikliğin özgün unsurlara etkisini uzman incelemesiyle ayrı ayrı tespit etmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde İhlal sürüyorsa delil tespiti ve ihtiyati tedbir gecikmeden düşünülmeli; tecavüzün men'i, ref'i ve tazminat taleplerinin süreleri ayrı kontrol edilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Proje ve yapının güzel sanat eseri niteliğini, hak sahipliği zincirini ve değişikliğin özgün unsurlara etkisini uzman incelemesiyle ayrı ayrı tespit etmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

İhlal sürüyorsa delil tespiti ve ihtiyati tedbir gecikmeden düşünülmeli; tecavüzün men'i, ref'i ve tazminat taleplerinin süreleri ayrı kontrol edilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Değişikliğin Durdurulması veya Eser Bütünlüğüne Uygun Hâle Getirilmesi, Müellif Adının Düzeltilmesi ve Maddi-Manevi Zararın Tazmini İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Değişikliğin durdurulması veya eser bütünlüğüne uygun hâle getirilmesi, müellif adının düzeltilmesi ve maddi-manevi zararın tazmini, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir.

Dosyanın ilk önceliği proje ve yapının güzel sanat eseri niteliğini, hak sahipliği zincirini ve değişikliğin özgün unsurlara etkisini uzman incelemesiyle ayrı ayrı tespit etmek, delil omurgası ise onaylı mimari proje, ruhsat ve tadilat projeleri, müelliflik ve hizmet sözleşmesi, teslim tutanakları, fotoğraf ve üç boyutlu tespit, kurul kararları, güvenlik raporları, tanıtım ve isim kullanım kayıtları ile Mimari Eserde Değişiklik ve Mimarın Manevi Hakları bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İhlal sürüyorsa delil tespiti ve ihtiyati tedbir gecikmeden düşünülmeli; tecavüzün men'i, ref'i ve tazminat taleplerinin süreleri ayrı kontrol edilmelidir. Değişikliğin durdurulması veya eser bütünlüğüne uygun hâle getirilmesi, müellif adının düzeltilmesi ve maddi-manevi zararın tazmini talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yapı malikinin mülkiyet hakkını tüm fikri hakları ortadan kaldıran veya mimarın hakkını her işlevsel değişikliği yasaklayan mutlak yetki gibi sunmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — mimari eserde manevi hakları resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından mimari proje veya yapıda yapılacak değişiklik, eser niteliği, mimarın eserde değişikliği men etme ve adının belirtilmesi hakları ile malik veya iş sahibinin kullanım ve güvenlik ihtiyaçları dengelenerek değerlendirilir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — mimari eserde manevi hakları emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; mimarın manevi hakkı yapıda hiçbir değişiklik yapılamayacağı anlamına gelmez; zorunlu teknik uyarlama, kullanım amacı, eser bütünlüğüne etkisi, şeref ve itibara zarar ile sözleşmesel izinler somutlaştırılır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — mimari eserde manevi hakları yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu — m.2, 4, 14-17 ve 66-70
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.470-486 ve 112-126
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.266-293, 389-406
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru