Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması

Kapsam

Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Sözleşme kurulduktan sonra öngörülmeyen ve borçludan kaynaklanmayan olağanüstü değişiklik, ifayı dürüstlük kuralına aykırı derecede ağırlaştırırsa borçlu uyarlama; mümkün değilse dönme veya sürekli edimde fesih isteyebilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin uyarlanması konusunda 4 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “sözleşme kurulduktan sonra öngörülmeyen ve borçludan kaynaklanmayan olağanüstü değişiklik, ifayı dürüstlük kuralına aykırı derecede ağırlaştırırsa borçlu uyarlama; mümkün değilse dönme veya sürekli edimde fesih isteyebilir” kuralıdır. Maliyet artışı veya kur değişimi tek başına yeterli değildir; tacirin üstlendiği risk, sözleşmedeki fiyat mekanizması, öngörülebilirlik, kusur, ifanın çekincesiz yapılıp yapılmadığı ve karşı taraf menfaati birlikte tartılır. Ayrıca “sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.136-138

Aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin uyarlanması kapsamında m.136-138 hükümleri ifa imkânsızlığı ve aşırı ifa güçlüğü bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.2

Aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin uyarlanması kapsamında m.2 hükümleri dürüstlük kuralı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190 ve 266-287

Aşırı ifa güçlüğü nedeniyle sözleşmenin uyarlanması kapsamında m.190 ve 266-287 hükümleri ispat ve ekonomik bilirkişi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Sözleşme Kurulduktan Sonra Öngörülmeyen ve Borçludan Kaynaklanmayan Olağanüstü Değişiklik, İfayı Dürüstlük Kuralına Aykırı Derecede Ağırlaştırırsa Borçlu Uyarlama; Mümkün Değilse Dönme veya Sürekli Edimde Fesih İsteyebilir.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden sözleşme kurulduktan sonra öngörülmeyen ve borçludan kaynaklanmayan olağanüstü değişiklik, ifayı dürüstlük kuralına aykırı derecede ağırlaştırırsa borçlu uyarlama; mümkün değilse dönme veya sürekli edimde fesih isteyebilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve genel ekonomik dalgalanmayı somut hesap yapmadan mücbir sebep saymak veya çekincesiz ifadan sonra geriye dönük sınırsız uyarlama istemek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Maliyet Artışı veya Kur Değişimi Tek Başına Yeterli Değildir; Tacirin Üstlendiği Risk, Sözleşmedeki Fiyat Mekanizması, Öngörülebilirlik, Kusur, İfanın Çekincesiz Yapılıp Yapılmadığı ve Karşı Taraf Menfaati Birlikte Tartılır.

Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması yönünden maliyet artışı veya kur değişimi tek başına yeterli değildir; tacirin üstlendiği risk, sözleşmedeki fiyat mekanizması, öngörülebilirlik, kusur, ifanın çekincesiz yapılıp yapılmadığı ve karşı taraf menfaati birlikte tartılır. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Sözleşme ve Risk-Fiyat Hükümleri, İhale veya Teklif Hesabı, Maliyet Endeksleri, Kur ve Piyasa Verileri, Tedarik Belgeleri, İfa-Ödeme Kayıtları, Çekince ve Uyarlama Talepleri, Mali Bilirkişi Verisi Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması yürürlük denetimi yönünden sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Delil Omurgası

Sözleşme ve Risk-Fiyat Hükümleri, İhale veya Teklif Hesabı, Maliyet Endeksleri, Kur ve Piyasa Verileri, Tedarik Belgeleri, İfa-Ödeme Kayıtları, Çekince ve Uyarlama Talepleri, Mali Bilirkişi Verisi.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Maliyet artışı veya kur değişimi tek başına yeterli değildir; tacirin üstlendiği risk, sözleşmedeki fiyat mekanizması, öngörülebilirlik, kusur, ifanın çekincesiz yapılıp yapılmadığı ve karşı taraf menfaati birlikte tartılır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Sözleşme Tarihindeki Varsayımlar ile Değişiklik Sonrası Mali Yükü Aynı Yöntemle Hesaplayıp Hangi Riskin Sözleşmede Kime Bırakıldığını Belirlemek.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden sözleşme tarihindeki varsayımlar ile değişiklik sonrası mali yükü aynı yöntemle hesaplayıp hangi riskin sözleşmede kime bırakıldığını belirlemek” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi, edimler arası dengeyi koruyan ölçülü uyarlama; bu mümkün değilse sözleşmenin ileriye etkili feshi veya niteliğine göre dönme ve tasfiye talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar, edimler arası dengeyi koruyan ölçülü uyarlama; bu mümkün değilse sözleşmenin ileriye etkili feshi veya niteliğine göre dönme ve tasfiye talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

İfaya Devam Edilecekse Çekince Zamanında ve Açık Konulmalı; Uyarlama Talebi Temerrüt, Fesih ve Zamanaşımı Sonuçları Doğmadan Önce Bildirilmelidir.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden ifaya devam edilecekse çekince zamanında ve açık konulmalı; uyarlama talebi temerrüt, fesih ve zamanaşımı sonuçları doğmadan önce bildirilmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Edimler Arası Dengeyi Koruyan Ölçülü Uyarlama; Bu Mümkün Değilse Sözleşmenin İleriye Etkili Feshi veya Niteliğine Göre Dönme ve Tasfiye.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden edimler arası dengeyi koruyan ölçülü uyarlama; bu mümkün değilse sözleşmenin ileriye etkili feshi veya niteliğine göre dönme ve tasfiye” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Maliyet artışı veya kur değişimi tek başına yeterli değildir; tacirin üstlendiği risk, sözleşmedeki fiyat mekanizması, öngörülebilirlik, kusur, ifanın çekincesiz yapılıp yapılmadığı ve karşı taraf menfaati birlikte tartılır” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Aşırı İfa Sözleşmenin Uyarlanması Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından sözleşme kurulduktan sonra öngörülmeyen ve borçludan kaynaklanmayan olağanüstü değişiklik, ifayı dürüstlük kuralına aykırı derecede ağırlaştırırsa borçlu uyarlama; mümkün değilse dönme veya sürekli edimde fesih isteyebilir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Aşırı İfa Sözleşmenin Uyarlanması Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; maliyet artışı veya kur değişimi tek başına yeterli değildir; tacirin üstlendiği risk, sözleşmedeki fiyat mekanizması, öngörülebilirlik, kusur, ifanın çekincesiz yapılıp yapılmadığı ve karşı taraf menfaati birlikte tartılır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Aşırı İfa Sözleşmenin Uyarlanması Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Genel Ekonomik Dalgalanmayı Somut Hesap Yapmadan Mücbir Sebep Saymak veya Çekincesiz İfadan Sonra Geriye Dönük Sınırsız Uyarlama İstemek.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları yönünden genel ekonomik dalgalanmayı somut hesap yapmadan mücbir sebep saymak veya çekincesiz ifadan sonra geriye dönük sınırsız uyarlama istemek” riski gerçekleşirse edimler arası dengeyi koruyan ölçülü uyarlama; bu mümkün değilse sözleşmenin ileriye etkili feshi veya niteliğine göre dönme ve tasfiye talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi
• Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• sözleşme tarihindeki varsayımlar ile değişiklik sonrası mali yükü aynı yöntemle hesaplayıp hangi riskin sözleşmede kime bırakıldığını belirlemek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde İfaya devam edilecekse çekince zamanında ve açık konulmalı; uyarlama talebi temerrüt, fesih ve zamanaşımı sonuçları doğmadan önce bildirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Sözleşme tarihindeki varsayımlar ile değişiklik sonrası mali yükü aynı yöntemle hesaplayıp hangi riskin sözleşmede kime bırakıldığını belirlemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

İfaya devam edilecekse çekince zamanında ve açık konulmalı; uyarlama talebi temerrüt, fesih ve zamanaşımı sonuçları doğmadan önce bildirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Edimler Arası Dengeyi Koruyan Ölçülü Uyarlama; Bu Mümkün Değilse Sözleşmenin İleriye Etkili Feshi veya Niteliğine Göre Dönme ve Tasfiye ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Edimler arası dengeyi koruyan ölçülü uyarlama; bu mümkün değilse sözleşmenin ileriye etkili feshi veya niteliğine göre dönme ve tasfiye, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Sözleşme kurulduktan sonra öngörülmeyen ve borçludan kaynaklanmayan olağanüstü değişiklik, ifayı dürüstlük kuralına aykırı derecede ağırlaştırırsa borçlu uyarlama; mümkün değilse dönme veya sürekli edimde fesih isteyebilir.

Dosyanın ilk önceliği sözleşme tarihindeki varsayımlar ile değişiklik sonrası mali yükü aynı yöntemle hesaplayıp hangi riskin sözleşmede kime bırakıldığını belirlemek, delil omurgası ise sözleşme ve risk-fiyat hükümleri, ihale veya teklif hesabı, maliyet endeksleri, kur ve piyasa verileri, tedarik belgeleri, ifa-ödeme kayıtları, çekince ve uyarlama talepleri, mali bilirkişi verisi ile Aşırı İfa Güçlüğü Nedeniyle Sözleşmenin Uyarlanması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İfaya devam edilecekse çekince zamanında ve açık konulmalı; uyarlama talebi temerrüt, fesih ve zamanaşımı sonuçları doğmadan önce bildirilmelidir. Edimler arası dengeyi koruyan ölçülü uyarlama; bu mümkün değilse sözleşmenin ileriye etkili feshi veya niteliğine göre dönme ve tasfiye talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; genel ekonomik dalgalanmayı somut hesap yapmadan mücbir sebep saymak veya çekincesiz ifadan sonra geriye dönük sınırsız uyarlama istemek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından sözleşme kurulduktan sonra öngörülmeyen ve borçludan kaynaklanmayan olağanüstü değişiklik, ifayı dürüstlük kuralına aykırı derecede ağırlaştırırsa borçlu uyarlama; mümkün değilse dönme veya sürekli edimde fesih isteyebilir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; maliyet artışı veya kur değişimi tek başına yeterli değildir; tacirin üstlendiği risk, sözleşmedeki fiyat mekanizması, öngörülebilirlik, kusur, ifanın çekincesiz yapılıp yapılmadığı ve karşı taraf menfaati birlikte tartılır. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — aşırı ifa sözleşmenin uyarlanması yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.136-138
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.2
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190 ve 266-287
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru