Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmede Ödemezlik Defi ve Güvence

Kapsam

Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmede Ödemezlik Defi ve Güvence yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa sırası kanun veya sözleşmeyle değiştirilmemişse kendi borcunu ifa etmeyen ya da usulüne uygun teklif etmeyen taraf karşı edimi isteyemez; diğer tarafın ödeme güçsüzlüğü kendi alacağını tehlikeye düşürüyorsa güvence verilene kadar ifadan kaçınma gündeme gelebilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ödemezlik defi ve güvence konusunda 28 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa sırası kanun veya sözleşmeyle değiştirilmemişse kendi borcunu ifa etmeyen ya da usulüne uygun teklif etmeyen taraf karşı edimi isteyemez; diğer tarafın ödeme güçsüzlüğü kendi alacağını tehlikeye düşürüyorsa güvence verilene kadar ifadan kaçınma gündeme gelebilir” kuralıdır. Her ödeme gecikmesi ödemezlik defi doğurmaz ve defi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; muacceliyet, ifa sırası, ayıp, kısmi ifa, kabul, temerrüt ihtarı, ödeme güçsüzlüğünün sözleşme sonrası ortaya çıkması, yeterli güvence ve dürüstlük kuralı ayrı değerlendirilmelidir. Ayrıca “sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmede Ödemezlik Defi ve Güvence bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.90-98 ve 117-126

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ödemezlik defi ve güvence kapsamında m.90-98 ve 117-126 hükümleri ifa sırası, ödemezlik defi, güvence ve temerrüt bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.18, 23 ve 1530

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ödemezlik defi ve güvence kapsamında m.18, 23 ve 1530 hükümleri ticari özen, satış ve ödeme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.106, 190 ve 389-399

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ödemezlik defi ve güvence kapsamında m.106, 190 ve 389-399 hükümleri tespit, ispat ve tedbir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa sırası kanun veya sözleşmeyle değiştirilmemişse kendi borcunu ifa etmeyen ya da usulüne uygun teklif etmeyen taraf karşı edimi isteyemez; diğer tarafın ödeme güçsüzlüğü kendi alacağını tehlikeye düşürüyorsa güvence verilene kadar ifadan kaçınma gündeme gelebilir.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa sırası kanun veya sözleşmeyle değiştirilmemişse kendi borcunu ifa etmeyen ya da usulüne uygun teklif etmeyen taraf karşı edimi isteyemez; diğer tarafın ödeme güçsüzlüğü kendi alacağını tehlikeye düşürüyorsa güvence verilene kadar ifadan kaçınma gündeme gelebilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve karşı tarafın gelecekte ödeme yapamayacağına ilişkin soyut endişeyi yeterli güvence sebebi saymak veya ifa sırasını incelemeden kendi edimini hiç sunmayan taraf lehine temerrüt sonuçları kurmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Her ödeme gecikmesi ödemezlik defi doğurmaz ve defi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; muacceliyet, ifa sırası, ayıp, kısmi ifa, kabul, temerrüt ihtarı, ödeme güçsüzlüğünün sözleşme sonrası ortaya çıkması, yeterli güvence ve dürüstlük kuralı ayrı değerlendirilmelidir.

Yargıtay karşılıklı borç defi güvence emsal taraması yönünden her ödeme gecikmesi ödemezlik defi doğurmaz ve defi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; muacceliyet, ifa sırası, ayıp, kısmi ifa, kabul, temerrüt ihtarı, ödeme güçsüzlüğünün sözleşme sonrası ortaya çıkması, yeterli güvence ve dürüstlük kuralı ayrı değerlendirilmelidir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete karşılıklı borç defi güvence yürürlük denetimi yönünden sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Her ödeme gecikmesi ödemezlik defi doğurmaz ve defi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; muacceliyet, ifa sırası, ayıp, kısmi ifa, kabul, temerrüt ihtarı, ödeme güçsüzlüğünün sözleşme sonrası ortaya çıkması, yeterli güvence ve dürüstlük kuralı ayrı değerlendirilmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete karşılıklı borç defi güvence yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Edimleri tarih ve sıra itibarıyla yan yana koyup hangi edimin önce veya aynı anda ifa edileceğini belirlemek; ifadan kaçınmanın ödeme güçsüzlüğü mü yoksa karşı tarafın henüz ifa sunmaması mı kaynaklı olduğunu ayırmak.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden edimleri tarih ve sıra itibarıyla yan yana koyup hangi edimin önce veya aynı anda ifa edileceğini belirlemek; ifadan kaçınmanın ödeme güçsüzlüğü mü yoksa karşı tarafın henüz ifa sunmaması mı kaynaklı olduğunu ayırmak” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı, ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete karşılıklı borç defi güvence yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar, ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Defi, karşı edim talebine ve icra takibine süresinde cevapta ileri sürülmeli; temerrüt, fesih-dönme, ayıp, ihtiyati tedbir ve alacak zamanaşımı süreleri her edim için ayrı izlenmelidir.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden defi, karşı edim talebine ve icra takibine süresinde cevapta ileri sürülmeli; temerrüt, fesih-dönme, ayıp, ihtiyati tedbir ve alacak zamanaşımı süreleri her edim için ayrı izlenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yargıtay karşılıklı borç defi güvence emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Her ödeme gecikmesi ödemezlik defi doğurmaz ve defi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; muacceliyet, ifa sırası, ayıp, kısmi ifa, kabul, temerrüt ihtarı, ödeme güçsüzlüğünün sözleşme sonrası ortaya çıkması, yeterli güvence ve dürüstlük kuralı ayrı değerlendirilmelidir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete karşılıklı borç defi güvence yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Karşılıklı Borç Defi Güvence Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa sırası kanun veya sözleşmeyle değiştirilmemişse kendi borcunu ifa etmeyen ya da usulüne uygun teklif etmeyen taraf karşı edimi isteyemez; diğer tarafın ödeme güçsüzlüğü kendi alacağını tehlikeye düşürüyorsa güvence verilene kadar ifadan kaçınma gündeme gelebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Karşılıklı Borç Defi Güvence Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “karşılıklı borç defi güvence emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her ödeme gecikmesi ödemezlik defi doğurmaz ve defi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; muacceliyet, ifa sırası, ayıp, kısmi ifa, kabul, temerrüt ihtarı, ödeme güçsüzlüğünün sözleşme sonrası ortaya çıkması, yeterli güvence ve dürüstlük kuralı ayrı değerlendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Karşılıklı Borç Defi Güvence Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “karşılıklı borç defi güvence yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Karşı tarafın gelecekte ödeme yapamayacağına ilişkin soyut endişeyi yeterli güvence sebebi saymak veya ifa sırasını incelemeden kendi edimini hiç sunmayan taraf lehine temerrüt sonuçları kurmak.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları yönünden karşı tarafın gelecekte ödeme yapamayacağına ilişkin soyut endişeyi yeterli güvence sebebi saymak veya ifa sırasını incelemeden kendi edimini hiç sunmayan taraf lehine temerrüt sonuçları kurmak” riski gerçekleşirse ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay karşılıklı borç defi güvence emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete karşılıklı borç defi güvence yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı
• Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmede Ödemezlik Defi ve Güvence uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• edimleri tarih ve sıra itibarıyla yan yana koyup hangi edimin önce veya aynı anda ifa edileceğini belirlemek; ifadan kaçınmanın ödeme güçsüzlüğü mü yoksa karşı tarafın henüz ifa sunmaması mı kaynaklı olduğunu ayırmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Defi, karşı edim talebine ve icra takibine süresinde cevapta ileri sürülmeli; temerrüt, fesih-dönme, ayıp, ihtiyati tedbir ve alacak zamanaşımı süreleri her edim için ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmede Ödemezlik Defi ve Güvence Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?

Edimleri tarih ve sıra itibarıyla yan yana koyup hangi edimin önce veya aynı anda ifa edileceğini belirlemek; ifadan kaçınmanın ödeme güçsüzlüğü mü yoksa karşı tarafın henüz ifa sunmaması mı kaynaklı olduğunu ayırmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ödemezlik defi ve güvence bakımından tebliğ ve öğrenme kayıtları nasıl tutulmalıdır?

Defi, karşı edim talebine ve icra takibine süresinde cevapta ileri sürülmeli; temerrüt, fesih-dönme, ayıp, ihtiyati tedbir ve alacak zamanaşımı süreleri her edim için ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider hangi delillere dayanmalıdır?

Ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmede Ödemezlik Defi ve Güvence konusunda ilk hukuki adım nedir; hangi kayıtlar korunmalı ve hangi savunma veya kabul edilebilirlik engeli önceden değerlendirilmelidir” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa sırası kanun veya sözleşmeyle değiştirilmemişse kendi borcunu ifa etmeyen ya da usulüne uygun teklif etmeyen taraf karşı edimi isteyemez; diğer tarafın ödeme güçsüzlüğü kendi alacağını tehlikeye düşürüyorsa güvence verilene kadar ifadan kaçınma gündeme gelebilir.

Dosyanın ilk önceliği edimleri tarih ve sıra itibarıyla yan yana koyup hangi edimin önce veya aynı anda ifa edileceğini belirlemek; ifadan kaçınmanın ödeme güçsüzlüğü mü yoksa karşı tarafın henüz ifa sunmaması mı kaynaklı olduğunu ayırmak, delil omurgası ise sözleşme ve ödeme planı, teslim ve kabul tutanakları, faturalar, banka hareketleri, ifa teklifi, ihtar ve cevapları, ayıp bildirimleri, teminat mektubu, rehin veya kefalet önerisi, finansal tablolar, haciz ve konkordato kayıtları, yazışmalar ve zarar hesabı ile Karşılıklı Borç Yükleyen Sözleşmede Ödemezlik Defi ve Güvence uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Defi, karşı edim talebine ve icra takibine süresinde cevapta ileri sürülmeli; temerrüt, fesih-dönme, ayıp, ihtiyati tedbir ve alacak zamanaşımı süreleri her edim için ayrı izlenmelidir. Ödemezlik definin kabulü, ifanın güvence verilene kadar durdurulması, teminat gösterilmesi, borçsuzluğun tespiti, sözleşmeden dönme veya fesih, bedel iadesi, zarar, faiz ve gider talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; karşı tarafın gelecekte ödeme yapamayacağına ilişkin soyut endişeyi yeterli güvence sebebi saymak veya ifa sırasını incelemeden kendi edimini hiç sunmayan taraf lehine temerrüt sonuçları kurmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — karşılıklı borç defi güvence resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından karşılıklı borç yükleyen sözleşmede ifa sırası kanun veya sözleşmeyle değiştirilmemişse kendi borcunu ifa etmeyen ya da usulüne uygun teklif etmeyen taraf karşı edimi isteyemez; diğer tarafın ödeme güçsüzlüğü kendi alacağını tehlikeye düşürüyorsa güvence verilene kadar ifadan kaçınma gündeme gelebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — karşılıklı borç defi güvence emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her ödeme gecikmesi ödemezlik defi doğurmaz ve defi sözleşmeyi kendiliğinden sona erdirmez; muacceliyet, ifa sırası, ayıp, kısmi ifa, kabul, temerrüt ihtarı, ödeme güçsüzlüğünün sözleşme sonrası ortaya çıkması, yeterli güvence ve dürüstlük kuralı ayrı değerlendirilmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — karşılıklı borç defi güvence yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.90-98 ve 117-126
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.18, 23 ve 1530
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.106, 190 ve 389-399
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru