Yetkisiz Temsilcinin Sözleşme Kurulamamasından Sorumluluğu

Kapsam

Yetkisiz Temsilcinin Sözleşme Kurulamamasından Sorumluluğu yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, yetkisiz temsilcinin sözleşme kurulamamasından sorumluluğu konusunda 25 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır” kuralıdır. Temsil olunanın onamaması tek başına her zararı yetkisiz temsilciye yüklemez; üçüncü kişinin yetki eksikliğini bilmesi veya bilmesi gerekmesi, temsil belgesinin görünümü, onama için verilen süre, güven zararı, sözleşmenin geçerli kurulmuş olsaydı sağlayacağı kazanç ve temsil olunanın davranışı ayrı incelenmelidir. Ayrıca “temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Yetkisiz Temsilcinin Sözleşme Kurulamamasından Sorumluluğu bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.40-48

Yetkisiz temsilcinin sözleşme kurulamamasından sorumluluğu kapsamında m.40-48 hükümleri temsil, onama ve yetkisiz temsilcinin sorumluluğu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.125-133 ve 370-373

Yetkisiz temsilcinin sözleşme kurulamamasından sorumluluğu kapsamında m.125-133 ve 370-373 hükümleri ticari temsil ve şirket temsil yetkisi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199 ve 219-222

Yetkisiz temsilcinin sözleşme kurulamamasından sorumluluğu kapsamında m.190, 199 ve 219-222 hükümleri ispat, elektronik belge ve ticari kayıt bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Temsil olunanın onamaması tek başına her zararı yetkisiz temsilciye yüklemez; üçüncü kişinin yetki eksikliğini bilmesi veya bilmesi gerekmesi, temsil belgesinin görünümü, onama için verilen süre, güven zararı, sözleşmenin geçerli kurulmuş olsaydı sağlayacağı kazanç ve temsil olunanın davranışı ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması yönünden temsil olunanın onamaması tek başına her zararı yetkisiz temsilciye yüklemez; üçüncü kişinin yetki eksikliğini bilmesi veya bilmesi gerekmesi, temsil belgesinin görünümü, onama için verilen süre, güven zararı, sözleşmenin geçerli kurulmuş olsaydı sağlayacağı kazanç ve temsil olunanın davranışı ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı.

Bu delil öncelikle “yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

İşlem tarihinde temsil yetkisinin kaynağını ve sınırını belirleyip karşı tarafın yetki görünümüne neden güvenebildiğini, temsil olunandan ne zaman onama istendiğini ve güven nedeniyle yaptığı harcamaları zaman çizelgesinde göstermek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden işlem tarihinde temsil yetkisinin kaynağını ve sınırını belirleyip karşı tarafın yetki görünümüne neden güvenebildiğini, temsil olunandan ne zaman onama istendiğini ve güven nedeniyle yaptığı harcamaları zaman çizelgesinde göstermek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Onama için uygun süre yazılı olarak verilmeli; zarar doğuran hazırlık giderleri korunmalı, zorunlu arabuluculuk ihtimali, temerrüt ve zamanaşımı sözleşmenin kurulmadığının kesinleştiği tarihle birlikte değerlendirilmelidir.

“Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden onama için uygun süre yazılı olarak verilmeli; zarar doğuran hazırlık giderleri korunmalı, zorunlu arabuluculuk ihtimali, temerrüt ve zamanaşımı sözleşmenin kurulmadığının kesinleştiği tarihle birlikte değerlendirilmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İşlem tarihinde temsil yetkisinin kaynağını ve sınırını belirleyip karşı tarafın yetki görünümüne neden güvenebildiğini, temsil olunandan ne zaman onama istendiğini ve güven nedeniyle yaptığı harcamaları zaman çizelgesinde göstermek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Onama ve sözleşmenin bağlayıcılığının tespiti, güven zararının ve hazırlık giderlerinin tahsili, koşulları varsa diğer zararın giderimi, alınan edimin iadesi, temerrüt faizi, tedbir ve gider.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden onama ve sözleşmenin bağlayıcılığının tespiti, güven zararının ve hazırlık giderlerinin tahsili, koşulları varsa diğer zararın giderimi, alınan edimin iadesi, temerrüt faizi, tedbir ve gider olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı, temel ölçüt ise “yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Yetkisiz Temsilcinin Kurulamamasından Sorumluluğu Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Yetkisiz Temsilcinin Kurulamamasından Sorumluluğu Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; temsil olunanın onamaması tek başına her zararı yetkisiz temsilciye yüklemez; üçüncü kişinin yetki eksikliğini bilmesi veya bilmesi gerekmesi, temsil belgesinin görünümü, onama için verilen süre, güven zararı, sözleşmenin geçerli kurulmuş olsaydı sağlayacağı kazanç ve temsil olunanın davranışı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Yetkisiz Temsilcinin Kurulamamasından Sorumluluğu Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Yetkisiz temsil zararını sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle beklenen bütün kârla özdeşleştirmek veya üçüncü kişinin açık yetki uyarılarını görmezden gelmesini iyiniyet saymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları yönünden yetkisiz temsil zararını sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle beklenen bütün kârla özdeşleştirmek veya üçüncü kişinin açık yetki uyarılarını görmezden gelmesini iyiniyet saymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı delili ve “Yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı
• Yetkisiz Temsilcinin Sözleşme Kurulamamasından Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• işlem tarihinde temsil yetkisinin kaynağını ve sınırını belirleyip karşı tarafın yetki görünümüne neden güvenebildiğini, temsil olunandan ne zaman onama istendiğini ve güven nedeniyle yaptığı harcamaları zaman çizelgesinde göstermek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Onama için uygun süre yazılı olarak verilmeli; zarar doğuran hazırlık giderleri korunmalı, zorunlu arabuluculuk ihtimali, temerrüt ve zamanaşımı sözleşmenin kurulmadığının kesinleştiği tarihle birlikte değerlendirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Yetkisiz Temsilcinin Sözleşme Kurulamamasından Sorumluluğu Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

İşlem tarihinde temsil yetkisinin kaynağını ve sınırını belirleyip karşı tarafın yetki görünümüne neden güvenebildiğini, temsil olunandan ne zaman onama istendiğini ve güven nedeniyle yaptığı harcamaları zaman çizelgesinde göstermek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Yetkisiz temsilcinin sözleşme kurulamamasından sorumluluğu bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Onama için uygun süre yazılı olarak verilmeli; zarar doğuran hazırlık giderleri korunmalı, zorunlu arabuluculuk ihtimali, temerrüt ve zamanaşımı sözleşmenin kurulmadığının kesinleştiği tarihle birlikte değerlendirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Onama ve sözleşmenin bağlayıcılığının tespiti, güven zararının ve hazırlık giderlerinin tahsili, koşulları varsa diğer zararın giderimi, alınan edimin iadesi, temerrüt faizi, tedbir ve gider talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Onama ve sözleşmenin bağlayıcılığının tespiti, güven zararının ve hazırlık giderlerinin tahsili, koşulları varsa diğer zararın giderimi, alınan edimin iadesi, temerrüt faizi, tedbir ve gider, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Yetkisiz Temsilcinin Sözleşme Kurulamamasından Sorumluluğu dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır.

Dosyanın ilk önceliği işlem tarihinde temsil yetkisinin kaynağını ve sınırını belirleyip karşı tarafın yetki görünümüne neden güvenebildiğini, temsil olunandan ne zaman onama istendiğini ve güven nedeniyle yaptığı harcamaları zaman çizelgesinde göstermek, delil omurgası ise temsil belgesi ve vekâletname, sözleşme taslağı ve imzalı metin, yetki iç yönergesi ve sicil kayıtları, onama talebi ve cevabı, e-posta ve mesajlar, ödeme ve hazırlık giderleri, kaçırılan alternatif işlem kayıtları, tanıklar, ihtar ve zarar hesabı ile Yetkisiz Temsilcinin Sözleşme Kurulamamasından Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Onama için uygun süre yazılı olarak verilmeli; zarar doğuran hazırlık giderleri korunmalı, zorunlu arabuluculuk ihtimali, temerrüt ve zamanaşımı sözleşmenin kurulmadığının kesinleştiği tarihle birlikte değerlendirilmelidir. Onama ve sözleşmenin bağlayıcılığının tespiti, güven zararının ve hazırlık giderlerinin tahsili, koşulları varsa diğer zararın giderimi, alınan edimin iadesi, temerrüt faizi, tedbir ve gider talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yetkisiz temsil zararını sözleşmenin ifa edilmemesi nedeniyle beklenen bütün kârla özdeşleştirmek veya üçüncü kişinin açık yetki uyarılarını görmezden gelmesini iyiniyet saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından yetkisi bulunmadan başkası adına sözleşme yapan kişi, temsil olunan işlemi onamazsa ve karşı taraf yetkisizliği bilmiyorsa sözleşmenin kurulamamasından doğan olumsuz zararı gidermekle yükümlü olabilir; kusur ve hakkaniyet koşullarında daha geniş zarar ayrıca tartışılır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; temsil olunanın onamaması tek başına her zararı yetkisiz temsilciye yüklemez; üçüncü kişinin yetki eksikliğini bilmesi veya bilmesi gerekmesi, temsil belgesinin görünümü, onama için verilen süre, güven zararı, sözleşmenin geçerli kurulmuş olsaydı sağlayacağı kazanç ve temsil olunanın davranışı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — yetkisiz temsilcinin kurulamamasından sorumluluğu yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.40-48
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.125-133 ve 370-373
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199 ve 219-222
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru