Kapsam
Yazı; ticari ileti onayını, istisnaları, İYS kaydını, hizmet sağlayıcı ve aracı rolünü, ret hakkını, kişisel veri boyutunu, hizmet mesajı-reklam ayrımını ve başvuru yollarını ele alır.
Kısa Cevap
Reklam amaçlı elektronik ileti için kural olarak önceden geçerli onay gerekir; kanundaki dar istisnalar dışında geçmiş müşteri olmak sınırsız mesaj gönderme yetkisi vermez. Ret bildirimi kolay ve ücretsiz işletilmelidir.
Ticari İleti Nedir?
Mal veya hizmeti tanıtan, kampanya sunan ya da müşteri davranışını pazarlamaya yönelten SMS, e-posta ve arama ticari ileti niteliğindedir. Sipariş doğrulama, güvenlik uyarısı ve zorunlu hizmet bildirimi içerik bakımından ayrılır.
Onayın Geçerliliği
Onay belirli ileti kanalı ve göndericiyle ilişkilendirilmeli; reklam izni hizmetin zorunlu koşulu gibi sunulmamalıdır. Sessizlik, önceden işaretli kutu veya belirsiz 'iş ortakları' ifadesi, özgür ve bilgilendirilmiş tercih sağlamayabilir.
İstisnaların Sınırı
Tacir ve esnaf alıcılara veya mevcut hizmete ilişkin değişiklik bildirimlerine yönelik farklı kurallar bulunabilir. İstisna, ilgisiz ürünlerin sürekli pazarlanmasına ve kişisel verinin yeni amaçla kullanılmasına kendiliğinden dayanak olmaz.
İYS ve İspat
Onayın İleti Yönetim Sistemi'ndeki durumu güçlü kayıt sağlar; gönderici, onayın ne zaman, hangi metinle ve hangi kanala verildiğini de gösterebilmelidir. İYS kaydı bulunmayan eski listelerin kaynağı ayrıca doğrulanır.
Gönderici ve Aracı Hizmet Sağlayıcı
Kampanyayı belirleyen işletme hizmet sağlayıcıdır; teknik gönderimi yapan aracı, talimat sınırında rol alabilir. Aracının açık hukuka aykırılığı görmesi, ret listesini işlememesi veya kendi amacıyla veriyi kullanması bağımsız sorumluluk doğurabilir.
Ret, Şikâyet ve Zarar
Alıcı ret hakkını kullandıktan sonra gönderim kanuni süre içinde durmalıdır. Devam eden iletiler idari şikâyete konu olabilir; kişisel verinin hukuka aykırı işlenmesi ve somut zarar varsa ayrıca veri koruma ve tazminat yolları gündeme gelir.
Delil Planı ve İspat Yükü
Mesajın tamamı, gönderici bilgisi, tarih ve bağlantılar ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
Mesajın Tamamı, Gönderici Bilgisi, Tarih ve Bağlantılar
Mesajın tamamı, gönderici bilgisi, tarih ve bağlantılar, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Onay metni, onay zaman damgası ve İYS kayıtları ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Onay Metni, Onay Zaman Damgası ve İYS Kayıtları
Onay metni, onay zaman damgası ve İYS kayıtları bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, ret bildirimi, sonraki gönderimler ve numaranın elde edilme kaynağı ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Ret Bildirimi, Sonraki Gönderimler ve Numaranın Elde Edilme Kaynağı
Ret bildirimi, sonraki gönderimler ve numaranın elde edilme kaynağı, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
Mesajın tamamı, gönderici bilgisi, tarih ve bağlantılar aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- Mesajın tamamı, gönderici bilgisi, tarih ve bağlantılar
- Onay metni, onay zaman damgası ve İYS kayıtları
- Ret bildirimi, sonraki gönderimler ve numaranın elde edilme kaynağı
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “önce İYS üzerinden izin durumu kontrol edilip ret kaydı oluşturulur; mesaj örnekleri saklanır” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Önce İYS Üzerinden İzin Durumu Kontrol Edilip Ret Kaydı Oluşturulur; Mesaj Örnekleri Saklanır
Bu aşamada önce İYS üzerinden izin durumu kontrol edilip ret kaydı oluşturulur; mesaj örnekleri saklanır. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Önce İYS üzerinden izin durumu kontrol edilip ret kaydı oluşturulur; mesaj örnekleri saklanır” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: Şikâyette Her Gönderim Tarihi, Kanal, Gönderen ve Ret İşlemi Ayrı Belirtilir; Veri Kaynağı Açıklaması Da İstenir
İkinci adımda “şikâyette her gönderim tarihi, kanal, gönderen ve ret işlemi ayrı belirtilir; veri kaynağı açıklaması da istenir” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“Şikâyette her gönderim tarihi, kanal, gönderen ve ret işlemi ayrı belirtilir; veri kaynağı açıklaması da istenir” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Önce İYS üzerinden izin durumu kontrol edilip ret kaydı oluşturulur; mesaj örnekleri saklanır.
- Şikâyette her gönderim tarihi, kanal, gönderen ve ret işlemi ayrı belirtilir; veri kaynağı açıklaması da istenir.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Onay, ret ve ret sonrasındaki her ileti tarihi ekran kaydıyla korunur. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Onay, ret ve ret sonrasındaki her ileti tarihi ekran kaydıyla korunur” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
İdari şikâyet ve veri koruma başvurusu süreleri ilgili işlem ve yanıta göre ayrı takip edilir. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“İdari şikâyet ve veri koruma başvurusu süreleri ilgili işlem ve yanıta göre ayrı takip edilir” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Ticari ileti gönderiminin durdurulması ve izin kaydının düzeltilmesi ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Ticari İleti Gönderiminin Durdurulması ve İzin Kaydının Düzeltilmesi
Ticari ileti gönderiminin durdurulması ve izin kaydının düzeltilmesi talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Hukuka aykırı veri işlemenin sona erdirilmesi ve kanıtlanan zararın tazmini ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Hukuka Aykırı Veri İşlemenin Sona Erdirilmesi ve Kanıtlanan Zararın Tazmini
Hukuka aykırı veri işlemenin sona erdirilmesi ve kanıtlanan zararın tazmini isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, ticari ileti gönderiminin durdurulması ve izin kaydının düzeltilmesi talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Ticari ileti gönderiminin durdurulması ve izin kaydının düzeltilmesi
- Hukuka aykırı veri işlemenin sona erdirilmesi ve kanıtlanan zararın tazmini
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Daha Önce Alışveriş Yaptığım Mağaza Mesaj Gönderebilir Mi?
Mevcut ilişki bazı dar bildirimleri etkileyebilir; her yeni kampanya için sınırsız pazarlama izni doğurmaz.
Mesajdaki Ret Bağlantısına Basmak Güvenli Değilse Ne Yapmalıyım?
Göndericinin resmî kanalı veya İYS üzerinden ret yapılabilir; şüpheli bağlantıya kişisel bilgi girilmemelidir.
Tacirsem Onaysız Mesajlara İtiraz Edemez Miyim?
Tacir ve esnafa ilişkin farklı onay kuralı ret hakkını ortadan kaldırmaz; ret sonrası gönderim durmalıdır.
SMS Şikâyeti Tazminat Sağlar Mı?
İdari şikâyet yaptırım doğurabilir; tazminat için ayrıca kişisel hak ihlali ve somut zarar koşulları gösterilmelidir.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
6563 Sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun — m.6/1
“Ticari elektronik iletiler, alıcılara ancak önceden onayları alınmak kaydıyla gönderilebilir.” — Alıntının yeri: Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun m.6/1, ilk cümle.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun kabul metni, m.6/1 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Onayın hangi kanal, tarih ve içerikle alındığı; iletinin onay kapsamına uyup uymadığı ve ret talebinin ne zaman işlendiği ispatlanabilir tutulmalıdır. Esnaf-tacir istisnası ve hizmete ilişkin zorunlu bildirim ayrımı somut alıcıya göre yapılmalı; güncel MBS metni ayrıca kontrol edilmelidir.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Mahmut Furkan Balaban: İleti Yönetim Sisteminin Kurulması ve Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik’in Değerlendirilmesi
Ticari iletilerde önceden onay, ret hakkı ve İleti Yönetim Sistemi birbirini tamamlayan güvencelerdir; toplu ve sürekli gönderim tüketici üzerindeki müdahaleyi ağırlaştırır.
“tüketicilerin, istenmeyen ticari elektronik iletilere karşı bilinçlenmesine katkı sağlamıştır.” — Alıntının yeri: Öz, ikinci paragraf.
Künye: Mahmut Furkan Balaban, “İleti Yönetim Sisteminin Kurulması ve Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik’in Değerlendirilmesi”, Bilişim Hukuku Dergisi, 2020, C. 2, S. 2, s. 181-219. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Kişisel Verileri Koruma Kurulu Kurul, K. 2020/691, 10.09.2020
“cep telefonu numarasının elde edilmesi ve reklam içerikli SMS gönderimi için kullanılması şeklide gerçekleşen kişisel veri işleme faaliyetinin Kanuna aykırılık teşkil ettiği” — Alıntının yeri: Kurulun değerlendirmesi, hukuki sebep ve açık rıza bölümü.
Kararın sonucu: Hukuki sebebi ve açık rızayı ispatlayamayan dernek hakkında idari para cezası uygulanmasına, ilgili kişi başvurularının süresinde yanıtlanmasına ve telefon numarasının imha edilmesine karar verildi. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Telefon numarasının kaynağı açıklanamadan reklam SMS'i gönderilmesi, onayın ispatı, ret sonrası verinin imhası ve veri sorumlusuna başvuru makaledeki istenmeyen ileti sorunlarıyla doğrudan örtüşür.
Kararın uygulanma sınırı: Karar 6698 sayılı Kanun bakımından kişisel veri işleme ve imha yükümlülüğünü çözer; 6563 sayılı Kanun, İYS kaydı ve ticari ileti yaptırımının bütün unsurlarını karara bağlamaz.
Kaynakça
- Güncel mevzuat, karar ve öğretideki görüşler somut olayın tarihi esas alınarak ayrıca doğrulanmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.