Ehliyetsizlik Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil

Kapsam

Demans, psikiyatrik hastalık, ağır ilaç, akut rahatsızlık, noter ve tapu işlemi, hekim raporu, tanık, adli tıp, iyiniyetli üçüncü kişi, bedel iadesi ve mirasçılar ele alınır. Fiil ehliyeti kamu düzenine ilişkin olup işlem tarihine özgü değerlendirilir; yaşlılık veya teşhis tek başına yeterli değildir, sağlık kayıtları ile işlemin bağlamı uzman kurulca birlikte incelenmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ehliyetsizlik nedeniyle tapu iptali ve tescil konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “ayırt etme gücü olmayan kişinin işlemi kanundaki istisnalar dışında kesin hükümsüzdür” kuralıdır. Ehliyet işlem anına göre değerlendirilir; önceki ve sonraki sağlık verileri yalnız bu ana ışık tuttuğu ölçüde önemlidir. Ayrıca “mahkeme tarafların sunduğu raporlarla yetinmeyip tüm tıbbi kayıtları uzman kurula göndermelidir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ehliyetsizlik Nedeniyle Tapu İptali Ve Tescil bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.15/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Kanunda gösterilen ayrık durumlar saklı kalmak üzere, ayırt etme gücü bulunmayan kimsenin fiilleri hukukî sonuç doğurmaz.” — Alıntının yeri: TMK m.15/1

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, Türk Medeni Kanunu TMK m.15/1 resmî metni üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Alıntı 31.08.2026 tarihli güncel metni gösterir; somut olayın tarihindeki düzenleme ve geçiş hükümleri ayrıca kontrol edilmelidir.

Ehliyetsizlik nedeniyle tapu iptali ve tescil kapsamında m.15/1 hükümleri fiil ehliyeti ve tapu siciline güven bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.27, 77-82

Ehliyetsizlik nedeniyle tapu iptali ve tescil kapsamında m.27, 77-82 hükümleri kesin hükümsüzlük ve iade bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.266-287

Ehliyetsizlik nedeniyle tapu iptali ve tescil kapsamında m.266-287 hükümleri bilirkişi ve uzman kurul incelemesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Pakize Ezgi Akbulut: Ayırt Etme Gücünden Yoksunluğun Borçlar Hukukunda Hukuki İşlem Ehliyeti Bakımından Sonuçları ve Özellik Arz Eden Haller

Çalışma, ayırt etme gücü yokluğunun işlem ehliyeti ve yapılan işlemin hukuki sonucu üzerindeki etkisini incelemektedir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Türk Medeni Kanunu uyarınca ayırt etme gücünden yoksun halde yapılan fiillerin hukuki sonuç doğurmayacağı düzenlenmiştir.” — Alıntının yeri: Öz

Ehliyetsizlik nedeniyle tapu iptali ve tescil konusunda yararlanılan eser: Pakize Ezgi Akbulut, “Ayırt Etme Gücünden Yoksunluğun Borçlar Hukukunda Hukuki İşlem Ehliyeti Bakımından Sonuçları ve Özellik Arz Eden Haller”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, C. 15, S. 1, s. 407-432. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Uygulanacak Ölçütler

Ayırt Etme Gücü Olmayan Kişinin İşlemi Kanundaki İstisnalar Dışında Kesin Hükümsüzdür.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden ayırt etme gücü olmayan kişinin işlemi kanundaki istisnalar dışında kesin hükümsüzdür” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Ehliyet İşlem Anına Göre Değerlendirilir; Önceki ve Sonraki Sağlık Verileri Yalnız Bu Ana Işık Tuttuğu Ölçüde Önemlidir.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden ehliyet işlem anına göre değerlendirilir; önceki ve sonraki sağlık verileri yalnız bu ana ışık tuttuğu ölçüde önemlidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ilaç reçeteleri ve engellilik raporları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve raporu dava tarihindeki muayeneyle sınırlamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Mahkeme Tarafların Sunduğu Raporlarla Yetinmeyip Tüm Tıbbi Kayıtları Uzman Kurula Göndermelidir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden mahkeme tarafların sunduğu raporlarla yetinmeyip tüm tıbbi kayıtları uzman kurula göndermelidir. Bu ölçüt özellikle noter veya tapu işlem belgeleri üzerinden sınanır. Tanık anlatımlarının tıbbi bulgularla karşılaştırılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, işlem tarihine yakın tüm kayıtları toplamamak ihtimalini güçlendirebilir.

Ehliyetsiz Kişinin İşlemine Dayanarak Tescil Edilen Hakkın Sonraki Üçüncü Kişiye Geçişinde Tapu Siciline Güven ve İyiniyet Ayrıca İncelenir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için işlem öncesi-sonrası davranışlara ilişkin tanıklar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden ehliyetsiz kişinin işlemine dayanarak tescil edilen hakkın sonraki üçüncü kişiye geçişinde tapu siciline güven ve iyiniyet ayrıca incelenir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İspat Planı ve Deliller

İşlem Tarihini Kapsayan Hastane ve Aile Hekimi Kayıtları.

Bu delil öncelikle “ayırt etme gücü olmayan kişinin işlemi kanundaki istisnalar dışında kesin hükümsüzdür” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

İlaç Reçeteleri ve Engellilik Raporları.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden ilaç reçeteleri ve engellilik raporları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ilaç reçeteleri ve engellilik raporları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Noter veya Tapu İşlem Belgeleri.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden noter veya tapu işlem belgeleri” kaydı, “Mahkeme tarafların sunduğu raporlarla yetinmeyip tüm tıbbi kayıtları uzman kurula göndermelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

İşlem Öncesi-Sonrası Davranışlara İlişkin Tanıklar.

Bu delil öncelikle “ehliyetsiz kişinin işlemine dayanarak tescil edilen hakkın sonraki üçüncü kişiye geçişinde tapu siciline güven ve iyiniyet ayrıca incelenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden işlem öncesi-sonrası davranışlara ilişkin tanıklar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Adli Tıp veya Uzman Kurul Raporu.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden adli Tıp veya uzman kurul raporu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken Adli Tıp veya uzman kurul raporu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

İşlem Tarihinin Kesinleştirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden işlem tarihinin kesinleştirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Tüm Sağlık Kuruluşlarına Kayıt Müzekkeresi.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden tüm sağlık kuruluşlarına kayıt müzekkeresi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik ilaç reçeteleri ve engellilik raporları, işlemin kesin hükümsüzlüğünün tespiti talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Tanık Anlatımlarının Tıbbi Bulgularla Karşılaştırılması.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden tanık anlatımlarının tıbbi bulgularla karşılaştırılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Noter veya tapu işlem belgeleri dosyaya alınmalı ve ihtiyati tedbir talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Uzman Kuruldan İşlem Tarihine Özgü Rapor.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; işlem öncesi-sonrası davranışlara ilişkin tanıklar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden uzman kuruldan işlem tarihine özgü rapor” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Tapu Zinciri ve Üçüncü Kişi İyiniyetinin İncelenmesi.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden tapu zinciri ve üçüncü kişi iyiniyetinin incelenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik Adli Tıp veya uzman kurul raporu, kötüniyetli kişiden tazminat talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Asliye Hukuk Mahkemesi Görevli ve Taşınmazın Bulunduğu Yer Kesin Yetkilidir. Ehliyet İşlem Anına Göre Sağlık Kayıtları, Adli Tıp İncelemesi ve Diğer Delillerle Saptanır.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden asliye hukuk mahkemesi görevli ve taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. Ehliyet işlem anına göre sağlık kayıtları, Adli Tıp incelemesi ve diğer delillerle saptanır” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İşlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları dosyaya alınmalı ve tapu iptali ve tescil talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Ehliyetsizliğe Dayalı Kesin Hükümsüzlük İddiası Zamanaşımı Savunmasından Farklı Değerlendirilir.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden ehliyetsizliğe dayalı kesin hükümsüzlük iddiası zamanaşımı savunmasından farklı değerlendirilir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İşlem tarihinin kesinleştirilmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tazminat ve Sebepsiz Zenginleşme Taleplerinin Kendi Zamanaşımı Vardır.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden tazminat ve sebepsiz zenginleşme taleplerinin kendi zamanaşımı vardır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Sağlık Kayıtları Silinmeden veya Arşivden Çıkarılmadan Celp Edilmelidir.

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden sağlık kayıtları silinmeden veya arşivden çıkarılmadan celp edilmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Talep Sonucunun Kurulması

Tapu İptali ve Tescil.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden tapu iptali ve tescil olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları, temel ölçüt ise “ayırt etme gücü olmayan kişinin işlemi kanundaki istisnalar dışında kesin hükümsüzdür” olacaktır.

İşlemin Kesin Hükümsüzlüğünün Tespiti.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden işlemin kesin hükümsüzlüğünün tespiti” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. İlaç reçeteleri ve engellilik raporları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

İhtiyati Tedbir.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden ihtiyati tedbir” talebi, “Mahkeme tarafların sunduğu raporlarla yetinmeyip tüm tıbbi kayıtları uzman kurula göndermelidir” koşuluyla ve noter veya tapu işlem belgeleri deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Bedelin İadesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden bedelin iadesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil işlem öncesi-sonrası davranışlara ilişkin tanıklar, temel ölçüt ise “ehliyetsiz kişinin işlemine dayanarak tescil edilen hakkın sonraki üçüncü kişiye geçişinde tapu siciline güven ve iyiniyet ayrıca incelenir” olacaktır.

Kötüniyetli Kişiden Tazminat.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden kötüniyetli kişiden tazminat” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Adli Tıp veya uzman kurul raporu bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2019/897, K. 2020/4131, 16.09.2020 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“dosyanın kül halinde Adli Tıp Kurumuna gönderilerek mirasbırakanın temlik tarihlerinde hukuki işlem ehliyetinin bulunup bulunmadığı konusunda rapor alınması” — Alıntının yeri: Gerekçe, ‘Hal böyle olunca’ paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Ehliyetsizlik nedeniyle tapu iptali ve tescil bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Ehliyetsizlik iddiasında devir tarihlerine ilişkin tüm tıbbi kayıtlar toplanıp Adli Tıp Kurumundan rapor alınmalı; ehliyet varsa diğer tapu iptal sebepleri ayrıca incelenmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Mirasbırakanın taşınmaz temliklerinin yapıldığı tarihlerde hukukî işlem ehliyetinin bulunup bulunmadığının Adlî Tıp Kurumundan raporla belirlenmesi incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar ehliyetsizliği kesin olarak saptamamış, eksik inceleme nedeniyle bozmuştur; her temlik tarihi bakımından tıbbî kayıt ve gözlemler birlikte değerlendirilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

İleri Yaşı Tek Başına Ehliyetsizlik Saymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden ileri yaşı tek başına ehliyetsizlik saymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları delili ve “Ayırt etme gücü olmayan kişinin işlemi kanundaki istisnalar dışında kesin hükümsüzdür” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Raporu Dava Tarihindeki Muayeneyle Sınırlamak.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden raporu dava tarihindeki muayeneyle sınırlamak” riski gerçekleşirse işlemin kesin hükümsüzlüğünün tespiti talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

İşlem Tarihine Yakın Tüm Kayıtları Toplamamak.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden işlem tarihine yakın tüm kayıtları toplamamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Tanık anlatımlarının tıbbi bulgularla karşılaştırılması aşamasında noter veya tapu işlem belgeleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Tanığı Uzman İncelemesinin Yerine Koymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden tanığı uzman incelemesinin yerine koymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, işlem öncesi-sonrası davranışlara ilişkin tanıklar delili ve “Ehliyetsiz kişinin işlemine dayanarak tescil edilen hakkın sonraki üçüncü kişiye geçişinde tapu siciline güven ve iyiniyet ayrıca incelenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Sonraki Tescil Sahibinin İyiniyetini Atlamak.

“Yargıtay 1. Hukuk Dairesi E. 2019/897, K. 2020/4131 yönünden sonraki tescil sahibinin iyiniyetini atlamak” riski gerçekleşirse kötüniyetli kişiden tazminat talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları
• ilaç reçeteleri ve engellilik raporları
• noter veya tapu işlem belgeleri
• işlem öncesi-sonrası davranışlara ilişkin tanıklar
• Adli Tıp veya uzman kurul raporu

• işlem tarihinin kesinleştirilmesi
• tüm sağlık kuruluşlarına kayıt müzekkeresi
• tanık anlatımlarının tıbbi bulgularla karşılaştırılması
• uzman kuruldan işlem tarihine özgü rapor
• tapu zinciri ve üçüncü kişi iyiniyetinin incelenmesi
• Asliye hukuk mahkemesi görevli ve taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. Ehliyet işlem anına göre sağlık kayıtları, Adli Tıp incelemesi ve diğer delillerle saptanır.

• Süre çizelgesinde Ehliyetsizliğe dayalı kesin hükümsüzlük iddiası zamanaşımı savunmasından farklı değerlendirilir. Tazminat ve sebepsiz zenginleşme taleplerinin kendi zamanaşımı vardır. Sağlık kayıtları silinmeden veya arşivden çıkarılmadan celp edilmelidir.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Taşınmazı Devreden Kişinin İşlem Tarihinde Makul Surette Davranma Yeteneği Bulunup Bulunmadığı Hangi Tıbbi ve Maddi Verilerle Geriye Dönük Belirlenir?

Fiil ehliyeti kamu düzenine ilişkin olup işlem tarihine özgü değerlendirilir; yaşlılık veya teşhis tek başına yeterli değildir, sağlık kayıtları ile işlemin bağlamı uzman kurulca birlikte incelenmelidir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İşlem Tarihini Kapsayan Hastane ve Aile Hekimi Kayıtları ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

İşlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları, ilaç reçeteleri ve engellilik raporları, noter veya tapu işlem belgeleri birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Ehliyetsizlik Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

İşlem tarihinin kesinleştirilmesi; tüm sağlık kuruluşlarına kayıt müzekkeresi; tanık anlatımlarının tıbbi bulgularla karşılaştırılması; uzman kuruldan işlem tarihine özgü rapor; tapu zinciri ve üçüncü kişi iyiniyetinin incelenmesi; Asliye hukuk mahkemesi görevli ve taşınmazın bulunduğu yer kesin yetkilidir. Ehliyet işlem anına göre sağlık kayıtları, Adli Tıp incelemesi ve diğer delillerle saptanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Ehliyetsizlik Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Ehliyetsizliğe dayalı kesin hükümsüzlük iddiası zamanaşımı savunmasından farklı değerlendirilir. Tazminat ve sebepsiz zenginleşme taleplerinin kendi zamanaşımı vardır. Sağlık kayıtları silinmeden veya arşivden çıkarılmadan celp edilmelidir.

Tapu İptali ve Tescil ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Tapu iptali ve tescil, işlemin kesin hükümsüzlüğünün tespiti, ihtiyati tedbir, bedelin iadesi, kötüniyetli kişiden tazminat somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Taşınmazı devreden kişinin işlem tarihinde makul surette davranma yeteneği bulunup bulunmadığı hangi tıbbi ve maddi verilerle geriye dönük belirlenir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Fiil ehliyeti kamu düzenine ilişkin olup işlem tarihine özgü değerlendirilir; yaşlılık veya teşhis tek başına yeterli değildir, sağlık kayıtları ile işlemin bağlamı uzman kurulca birlikte incelenmelidir.

Dosyanın ilk önceliği işlem tarihinin kesinleştirilmesi, delil omurgası ise işlem tarihini kapsayan hastane ve aile hekimi kayıtları ile ilaç reçeteleri ve engellilik raporları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Ehliyetsizliğe dayalı kesin hükümsüzlük iddiası zamanaşımı savunmasından farklı değerlendirilir. Tapu iptali ve tescil talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; ileri yaşı tek başına ehliyetsizlik saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, E. 2019/897, K. 2020/4131, 16.09.2020 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Ehliyetsizlik iddiasında devir tarihlerine ilişkin tüm tıbbi kayıtlar toplanıp Adli Tıp Kurumundan rapor alınmalı; ehliyet varsa diğer tapu iptal sebepleri ayrıca incelenmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.15/1
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.27, 77-82
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.266-287
• Pakize Ezgi Akbulut, “Ayırt Etme Gücünden Yoksunluğun Borçlar Hukukunda Hukuki İşlem Ehliyeti Bakımından Sonuçları ve Özellik Arz Eden Haller”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, C. 15, S. 1, s. 407-432
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru