Birden Fazla Borçta Ödemenin Mahsubu ve Makbuzun Etkisi

Kapsam

Birden Fazla Borçta Ödemenin Mahsubu ve Makbuzun Etkisi yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, birden fazla borçta ödemenin mahsubu ve makbuzun etkisi konusunda 15 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır” kuralıdır. Alacaklı ödemeyi dilediği borca sınırsız biçimde yazamaz ve ödeme açıklaması her durumda kesin değildir; borçlunun zamanında beyanı, makbuz, itiraz, muaccel borçlar, takip altında olma, güvence, faiz-gider-anapara sırası ve kısmi ödeme ayrı incelenmelidir. Ayrıca “borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Birden Fazla Borçta Ödemenin Mahsubu ve Makbuzun Etkisi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.99-102

Birden fazla borçta ödemenin mahsubu ve makbuzun etkisi kapsamında m.99-102 hükümleri ödemenin faiz-gider-anapara ve birden fazla borç arasında mahsubu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199-202 ve 219-222

Birden fazla borçta ödemenin mahsubu ve makbuzun etkisi kapsamında m.190, 199-202 ve 219-222 hükümleri ödeme, makbuz, ticari kayıt ve ispat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İcra ve İflas Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.32-72

Birden fazla borçta ödemenin mahsubu ve makbuzun etkisi kapsamında m.32-72 hükümleri takip hesabı, itiraz, menfi tespit ve istirdat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Alacaklı ödemeyi dilediği borca sınırsız biçimde yazamaz ve ödeme açıklaması her durumda kesin değildir; borçlunun zamanında beyanı, makbuz, itiraz, muaccel borçlar, takip altında olma, güvence, faiz-gider-anapara sırası ve kısmi ödeme ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması yönünden alacaklı ödemeyi dilediği borca sınırsız biçimde yazamaz ve ödeme açıklaması her durumda kesin değildir; borçlunun zamanında beyanı, makbuz, itiraz, muaccel borçlar, takip altında olma, güvence, faiz-gider-anapara sırası ve kısmi ödeme ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete birden fazla makbuzun etkisi yürürlük denetimi yönünden borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler.

Bu delil öncelikle “aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete birden fazla makbuzun etkisi yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Ödeme tarihindeki bütün borçları muacceliyet, takip, güvence ve faiz durumuyla listeleyip dekont açıklaması ile makbuzdaki mahsup beyanını ve varsa derhâl itirazı kronolojik olarak karşılaştırmak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden ödeme tarihindeki bütün borçları muacceliyet, takip, güvence ve faiz durumuyla listeleyip dekont açıklaması ile makbuzdaki mahsup beyanını ve varsa derhâl itirazı kronolojik olarak karşılaştırmak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete birden fazla makbuzun etkisi yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Mahsup iradesi ödeme anında açıklanmalı, alacaklının makbuzdaki farklı kaydına gecikmeden itiraz edilmelidir; bakiye borç, takip, menfi tespit, istirdat ve zamanaşımı süreleri her borç için ayrı korunmalıdır.

“Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden mahsup iradesi ödeme anında açıklanmalı, alacaklının makbuzdaki farklı kaydına gecikmeden itiraz edilmelidir; bakiye borç, takip, menfi tespit, istirdat ve zamanaşımı süreleri her borç için ayrı korunmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Ödeme tarihindeki bütün borçları muacceliyet, takip, güvence ve faiz durumuyla listeleyip dekont açıklaması ile makbuzdaki mahsup beyanını ve varsa derhâl itirazı kronolojik olarak karşılaştırmak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Ödemenin belirli borca mahsup edildiğinin tespiti, bakiye hesabının düzeltilmesi, borçsuzluğun tespiti, takibin iptali veya durdurulması, fazla ödemenin istirdadı, faiz ve yargılama gideri.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden ödemenin belirli borca mahsup edildiğinin tespiti, bakiye hesabının düzeltilmesi, borçsuzluğun tespiti, takibin iptali veya durdurulması, fazla ödemenin istirdadı, faiz ve yargılama gideri olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler, temel ölçüt ise “aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete birden fazla makbuzun etkisi yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Birden Fazla Makbuzun Etkisi Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Birden Fazla Makbuzun Etkisi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; alacaklı ödemeyi dilediği borca sınırsız biçimde yazamaz ve ödeme açıklaması her durumda kesin değildir; borçlunun zamanında beyanı, makbuz, itiraz, muaccel borçlar, takip altında olma, güvence, faiz-gider-anapara sırası ve kısmi ödeme ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Birden Fazla Makbuzun Etkisi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “birden fazla makbuzun etkisi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Dekontta açıklama bulunmamasını alacaklıya sonradan istediği borcu seçme yetkisi veren boşluk saymak veya faiz ve gider ödenmeden yapılan kısmi ödemenin tamamını anaparadan düşmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları yönünden dekontta açıklama bulunmamasını alacaklıya sonradan istediği borcu seçme yetkisi veren boşluk saymak veya faiz ve gider ödenmeden yapılan kısmi ödemenin tamamını anaparadan düşmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler delili ve “Aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete birden fazla makbuzun etkisi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler
• Birden Fazla Borçta Ödemenin Mahsubu ve Makbuzun Etkisi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• ödeme tarihindeki bütün borçları muacceliyet, takip, güvence ve faiz durumuyla listeleyip dekont açıklaması ile makbuzdaki mahsup beyanını ve varsa derhâl itirazı kronolojik olarak karşılaştırmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Mahsup iradesi ödeme anında açıklanmalı, alacaklının makbuzdaki farklı kaydına gecikmeden itiraz edilmelidir; bakiye borç, takip, menfi tespit, istirdat ve zamanaşımı süreleri her borç için ayrı korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Birden fazla borçta ödemenin mahsubu ve makbuzun etkisi bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Ödeme tarihindeki bütün borçları muacceliyet, takip, güvence ve faiz durumuyla listeleyip dekont açıklaması ile makbuzdaki mahsup beyanını ve varsa derhâl itirazı kronolojik olarak karşılaştırmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Birden Fazla Borçta Ödemenin Mahsubu ve Makbuzun Etkisi Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Mahsup iradesi ödeme anında açıklanmalı, alacaklının makbuzdaki farklı kaydına gecikmeden itiraz edilmelidir; bakiye borç, takip, menfi tespit, istirdat ve zamanaşımı süreleri her borç için ayrı korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Ödemenin belirli borca mahsup edildiğinin tespiti, bakiye hesabının düzeltilmesi, borçsuzluğun tespiti, takibin iptali veya durdurulması, fazla ödemenin istirdadı, faiz ve yargılama gideri istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Ödemenin belirli borca mahsup edildiğinin tespiti, bakiye hesabının düzeltilmesi, borçsuzluğun tespiti, takibin iptali veya durdurulması, fazla ödemenin istirdadı, faiz ve yargılama gideri, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Birden Fazla Borçta Ödemenin Mahsubu ve Makbuzun Etkisi incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır.

Dosyanın ilk önceliği ödeme tarihindeki bütün borçları muacceliyet, takip, güvence ve faiz durumuyla listeleyip dekont açıklaması ile makbuzdaki mahsup beyanını ve varsa derhâl itirazı kronolojik olarak karşılaştırmak, delil omurgası ise borç ve hesap sözleşmeleri, fatura ve cari hesap dökümü, banka dekontu ve ödeme açıklaması, tahsilat makbuzu, alacaklının mahsup bildirimi, borçlunun itirazı, ihtar ve takip dosyaları, rehin-kefalet kayıtları, faiz ve gider hesapları, ticari defterler ile Birden Fazla Borçta Ödemenin Mahsubu ve Makbuzun Etkisi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Mahsup iradesi ödeme anında açıklanmalı, alacaklının makbuzdaki farklı kaydına gecikmeden itiraz edilmelidir; bakiye borç, takip, menfi tespit, istirdat ve zamanaşımı süreleri her borç için ayrı korunmalıdır. Ödemenin belirli borca mahsup edildiğinin tespiti, bakiye hesabının düzeltilmesi, borçsuzluğun tespiti, takibin iptali veya durdurulması, fazla ödemenin istirdadı, faiz ve yargılama gideri talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; dekontta açıklama bulunmamasını alacaklıya sonradan istediği borcu seçme yetkisi veren boşluk saymak veya faiz ve gider ödenmeden yapılan kısmi ödemenin tamamını anaparadan düşmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — birden fazla makbuzun etkisi resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından aynı alacaklıya birden fazla borcu bulunan borçlu, ödeme anında hangi borcu kapattığını bildirebilir; bildirim yoksa alacaklının makbuzdaki mahsubu ve buna derhâl itiraz edilip edilmediği, o da yoksa kanuni muacceliyet ve güvence sırası uygulanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — birden fazla makbuzun etkisi emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; alacaklı ödemeyi dilediği borca sınırsız biçimde yazamaz ve ödeme açıklaması her durumda kesin değildir; borçlunun zamanında beyanı, makbuz, itiraz, muaccel borçlar, takip altında olma, güvence, faiz-gider-anapara sırası ve kısmi ödeme ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — birden fazla makbuzun etkisi yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.99-102
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199-202 ve 219-222
• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.32-72
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru