Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat

Kapsam

Yol, park ve kamu tesisi kullanımı, imar planı kısıtlaması, el atma tarihi, adli-idari yargı, uzlaşma veya ön başvuru, bedel, ecrimisil ve faiz incelenir. Fiilî el atma ile imar planından kaynaklanan hukuki el atma görev, ön başvuru ve tazminat yöntemi bakımından ayrılmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, kamulaştırmasız el atma ve tazminat konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “idarenin taşınmaza kalıcı ve fiili müdahalesi mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde tazminat ve müdahalenin önlenmesi taleplerini doğurabilir” kuralıdır. Yalnız imar planıyla kullanımın uzun süre kısıtlanması hukuki el atma olarak idari yargı boyutuyla değerlendirilir. Ayrıca “taşınmaz bedeli değerleme günündeki nitelik, emsal ve özel kanun ölçütlerine göre belirlenir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu: m.8, 10, 11 ve Geçici Hükümler

Kamulaştırmasız el atma ve tazminat kapsamında m.8, 10, 11 ve geçici hükümler hükümleri bedel, değerleme ve özel süreç bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.7, 10, 11

Kamulaştırmasız el atma ve tazminat kapsamında m.7, 10, 11 hükümleri idari başvuru ve dava süresi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.683/2

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Malik, malını haksız olarak elinde bulunduran kimseye karşı istihkak davası açabileceği gibi, her türlü haksız elatmanın önlenmesini de dava edebilir.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.683/2

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.683/2 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Kamulaştırmasız el atma ve tazminat kapsamında m.683/2 hükümleri mülkiyet hakkının korunması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Kamulaştırma Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Yakup Emre Çoruhlu; Bayram Uzun; Okan Yıldız: Kamulaştırmasız Hukuki El Atma Kavramının İncelenmesi ve Muhtemel Çözüm Yaklaşımlarının Geliştirilmesi

İmar planı ve idari kısıtlamadan doğan hukuki el atmayı fiilî el koymadan ayırır; mevzuat değişiklikleri ve mülkiyet hakkına etkisi üzerinden çözüm seçeneklerini tartışır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Şu anda hukuki el atmaya ilişkin dava açmak için yasal bir engel kalmamıştır.” — Alıntının yeri: Öz

Kamulaştırmasız el atma ve tazminat konusunda yararlanılan eser: Yakup Emre Çoruhlu; Bayram Uzun; Okan Yıldız, “Kamulaştırmasız Hukuki El Atma Kavramının İncelenmesi ve Muhtemel Çözüm Yaklaşımlarının Geliştirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2019, S. 39, s. 1-28. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Tapu kaydı, kadastro çapı, el atma sınırı ve kullanım tarihi teknik keşifle belirlenmeli; yol, park veya tesis yapılması şeklindeki fiilî müdahale ile imar planının uzun süre uygulanmaması şeklindeki hukuki kısıtlama ayrılmalıdır. Fiilî el atmada bedel ve ecrimisil, hukuki el atmada idari başvuru ve yargı yolu ayrı kurulmalı; taşınmazın el atmasız emsallerine göre dava tarihindeki gerçek değeri uzman bilirkişilerce saptanmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; alıntı gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete değişiklik metniyle karşılaştırılmıştır. MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından güncel konsolide metin ve olay tarihindeki yürürlük ayrıca kontrol edilmelidir. TMK m.683/2 mülkiyetin genel korunma hükmüdür; kamulaştırmasız el atmanın bedel, görev, uzlaşma ve geçiş rejimi 2942 sayılı Kanun ile Anayasa Mahkemesi kararları nedeniyle değişkendir. Fiilî ve hukuki el atma dava tarihinde ayrı teyit edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “İdare kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen el koymuş veya uzun süreli hukuki kısıtlama getirmişse malik hangi yargı kolunda ne isteyebilir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “İdarenin taşınmaza kalıcı ve fiili müdahalesi mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde tazminat ve müdahalenin önlenmesi taleplerini doğurabilir.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Kabul edilen bedel karşılığında el atılan bölümün idare adına tescil veya terkin sonucu hükümde açıkça gösterilir.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Tapu ve kadastro kayıtları hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. İmar planı ile belediye encümen kararları ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat uyuşmazlığında usul takvimi fiili veya hukuki el atma ayrımı ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Talebin süre rejimi el atmanın türü ve tarihindeki özel düzenlemelere göre kontrol edilmelidir. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Bedel ile tescil-terkin sonucunun birlikte kurulması aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat yönünden talep stratejisi hazırlanırken kamulaştırmasız el atma bedeli ile müdahalenin önlenmesi aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle fiili ve hukuki el atmayı karıştırmak ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

İdarenin Taşınmaza Kalıcı ve Fiili Müdahalesi Mülkiyet Hakkının İhlali Niteliğinde Tazminat ve Müdahalenin Önlenmesi Taleplerini Doğurabilir.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden idarenin taşınmaza kalıcı ve fiili müdahalesi mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde tazminat ve müdahalenin önlenmesi taleplerini doğurabilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tapu ve kadastro kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve fiili ve hukuki el atmayı karıştırmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Yalnız İmar Planıyla Kullanımın Uzun Süre Kısıtlanması Hukuki El Atma Olarak İdari Yargı Boyutuyla Değerlendirilir.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden yalnız imar planıyla kullanımın uzun süre kısıtlanması hukuki el atma olarak idari yargı boyutuyla değerlendirilir. Bu ölçüt özellikle imar planı ile belediye encümen kararları üzerinden sınanır. Doğru idarenin ve yargı kolunun belirlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, yanlış yargı koluna başvurmak ihtimalini güçlendirebilir.

Taşınmaz Bedeli Değerleme Günündeki Nitelik, Emsal ve Özel Kanun Ölçütlerine Göre Belirlenir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için hava fotoğrafı ve el atma tarihi kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden taşınmaz bedeli değerleme günündeki nitelik, emsal ve özel kanun ölçütlerine göre belirlenir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Kabul Edilen Bedel Karşılığında El Atılan Bölümün İdare Adına Tescil veya Terkin Sonucu Hükümde Açıkça Gösterilir.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden kabul edilen bedel karşılığında el atılan bölümün idare adına tescil veya terkin sonucu hükümde açıkça gösterilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok mahallinde keşif ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve imar planı ile fiili kullanımı aynı kabul etmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Tapu ve Kadastro Kayıtları.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden tapu ve kadastro kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tapu ve kadastro kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İmar Planı ile Belediye Encümen Kararları.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden imar planı ile belediye encümen kararları” kaydı, “Yalnız imar planıyla kullanımın uzun süre kısıtlanması hukuki el atma olarak idari yargı boyutuyla değerlendirilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Hava Fotoğrafı ve El Atma Tarihi Kayıtları.

Bu delil öncelikle “taşınmaz bedeli değerleme günündeki nitelik, emsal ve özel kanun ölçütlerine göre belirlenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden hava fotoğrafı ve el atma tarihi kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Mahallinde Keşif.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden mahallinde keşif” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken mahallinde keşif ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Emsal Satış ve Gelir Yöntemi Belgeleri.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden emsal satış ve gelir yöntemi belgeleri” kaydı, “İdarenin taşınmaza kalıcı ve fiili müdahalesi mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde tazminat ve müdahalenin önlenmesi taleplerini doğurabilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Fiili veya Hukuki El Atma Ayrımı.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden fiili veya hukuki el atma ayrımı” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tapu ve kadastro kayıtları, kamulaştırmasız el atma bedeli talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Doğru İdarenin ve Yargı Kolunun Belirlenmesi.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden doğru idarenin ve yargı kolunun belirlenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İmar planı ile belediye encümen kararları dosyaya alınmalı ve müdahalenin önlenmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Zorunlu Ön Başvurunun Kontrolü.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; hava fotoğrafı ve el atma tarihi kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden zorunlu ön başvurunun kontrolü” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Keşif ve Değerleme.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden keşif ve değerleme” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik mahallinde keşif, tapu tescil veya terkin talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Bedel ile Tescil-Terkin Sonucunun Birlikte Kurulması.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden bedel ile tescil-terkin sonucunun birlikte kurulması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Emsal satış ve gelir yöntemi belgeleri dosyaya alınmalı ve faiz talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Talebin Süre Rejimi El Atmanın Türü ve Tarihindeki Özel Düzenlemelere Göre Kontrol Edilmelidir.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden talebin süre rejimi el atmanın türü ve tarihindeki özel düzenlemelere göre kontrol edilmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İdari Yargıda Ön Başvuru ve Dava Süreleri İYUK'a Göre Korunmalıdır.

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden idari yargıda ön başvuru ve dava süreleri İYUK'a göre korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Ecrimisil Dönemleri Zamanaşımı ve Kullanım Tarihleriyle Ayrı Hesaplanmalıdır.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden ecrimisil dönemleri zamanaşımı ve kullanım tarihleriyle ayrı hesaplanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Zorunlu ön başvurunun kontrolü yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Kamulaştırmasız El Atma Bedeli.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden kamulaştırmasız el atma bedeli” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tapu ve kadastro kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Müdahalenin Önlenmesi.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden müdahalenin önlenmesi” talebi, “Yalnız imar planıyla kullanımın uzun süre kısıtlanması hukuki el atma olarak idari yargı boyutuyla değerlendirilir” koşuluyla ve imar planı ile belediye encümen kararları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Ecrimisil.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden ecrimisil olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil hava fotoğrafı ve el atma tarihi kayıtları, temel ölçüt ise “taşınmaz bedeli değerleme günündeki nitelik, emsal ve özel kanun ölçütlerine göre belirlenir” olacaktır.

Tapu Tescil veya Terkin.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden tapu tescil veya terkin” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Mahallinde keşif bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Faiz.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden faiz” talebi, “İdarenin taşınmaza kalıcı ve fiili müdahalesi mülkiyet hakkının ihlali niteliğinde tazminat ve müdahalenin önlenmesi taleplerini doğurabilir” koşuluyla ve emsal satış ve gelir yöntemi belgeleri deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/3758, K. 2022/13287, 04.10.2022 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Davacının kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat ve ecrimisil olmak üzere birden fazla asli talebinin bulunduğu, bu durumda objektif dava birleşmesi olduğu” — Alıntının yeri: Gerekçe; kamulaştırmasız el atma bedeli ve ecrimisil taleplerinin objektif dava birleşmesi sayıldığı paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Kamulaştırmasız el atma ve tazminat bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Kamulaştırmasız el atma bedeli ile ecrimisil aynı davada ayrı asli talepler olarak ileri sürülebilir ve her talebin sonucu ayrı kurulmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: İdarenin taşınmaza kamulaştırmasız el atması nedeniyle bedel ve ecrimisil istenmiş; bedel talebi konusuz kalırken ecrimisil kabul edilmiş ve taleplerin ayrılığı değerlendirilmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar düzeltilerek onamayı vekâlet ücreti yönünden kurar; adli-idari yargı ayrımını, taşınmaz değerleme yöntemini veya hukuki el atmanın koşullarını belirlemez.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Fiili ve Hukuki El Atmayı Karıştırmak.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden fiili ve hukuki el atmayı karıştırmak” riski gerçekleşirse kamulaştırmasız el atma bedeli talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Yanlış Yargı Koluna Başvurmak.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden yanlış yargı koluna başvurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Doğru idarenin ve yargı kolunun belirlenmesi aşamasında imar planı ile belediye encümen kararları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

El Atma Tarihini Araştırmamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden el atma tarihini araştırmamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, hava fotoğrafı ve el atma tarihi kayıtları delili ve “Taşınmaz bedeli değerleme günündeki nitelik, emsal ve özel kanun ölçütlerine göre belirlenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

İmar Planı ile Fiili Kullanımı Aynı Kabul Etmek.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden imar planı ile fiili kullanımı aynı kabul etmek” riski gerçekleşirse tapu tescil veya terkin talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Bedel ve Tapu Sonucunu Birlikte Kurmamak.

“Yargıtay 5. Hukuk Dairesi E. 2022/3758, K. 2022/13287 yönünden bedel ve tapu sonucunu birlikte kurmamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Bedel ile tescil-terkin sonucunun birlikte kurulması aşamasında emsal satış ve gelir yöntemi belgeleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu ve kadastro kayıtları
• imar planı ile belediye encümen kararları
• hava fotoğrafı ve el atma tarihi kayıtları
• mahallinde keşif
• emsal satış ve gelir yöntemi belgeleri

• fiili veya hukuki el atma ayrımı
• doğru idarenin ve yargı kolunun belirlenmesi
• zorunlu ön başvurunun kontrolü
• keşif ve değerleme
• bedel ile tescil-terkin sonucunun birlikte kurulması

• Süre çizelgesinde Talebin süre rejimi el atmanın türü ve tarihindeki özel düzenlemelere göre kontrol edilmelidir. İdari yargıda ön başvuru ve dava süreleri İYUK'a göre korunmalıdır. Ecrimisil dönemleri zamanaşımı ve kullanım tarihleriyle ayrı hesaplanmalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İdare Kamulaştırma Yapmadan Taşınmaza Fiilen El Koymuş veya Uzun Süreli Hukuki Kısıtlama Getirmişse Malik Hangi Yargı Kolunda Ne İsteyebilir?

Fiilî el atma ile imar planından kaynaklanan hukuki el atma görev, ön başvuru ve tazminat yöntemi bakımından ayrılmalıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; tapu ve kadastro kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Tapu ve Kadastro Kayıtları Neden Önemlidir?

Tapu ve kadastro kayıtları, imar planı ile belediye encümen kararları, hava fotoğrafı ve el atma tarihi kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Fiili veya hukuki el atma ayrımı; doğru idarenin ve yargı kolunun belirlenmesi; zorunlu ön başvurunun kontrolü; keşif ve değerleme; bedel ile tescil-terkin sonucunun birlikte kurulması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Kamulaştırmasız El Atma ve Tazminat Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

Talebin süre rejimi el atmanın türü ve tarihindeki özel düzenlemelere göre kontrol edilmelidir. İdari yargıda ön başvuru ve dava süreleri İYUK'a göre korunmalıdır. Ecrimisil dönemleri zamanaşımı ve kullanım tarihleriyle ayrı hesaplanmalıdır.

Kamulaştırmasız El Atma Bedeli Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Kamulaştırmasız el atma bedeli, müdahalenin önlenmesi, ecrimisil, tapu tescil veya terkin, faiz somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İdare kamulaştırma yapmadan taşınmaza fiilen el koymuş veya uzun süreli hukuki kısıtlama getirmişse malik hangi yargı kolunda ne isteyebilir” sorusu, 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Fiilî el atma ile imar planından kaynaklanan hukuki el atma görev, ön başvuru ve tazminat yöntemi bakımından ayrılmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği fiili veya hukuki el atma ayrımı, delil omurgası ise tapu ve kadastro kayıtları ile imar planı ile belediye encümen kararları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Talebin süre rejimi el atmanın türü ve tarihindeki özel düzenlemelere göre kontrol edilmelidir. Kamulaştırmasız el atma bedeli talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; fiili ve hukuki el atmayı karıştırmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, E. 2022/3758, K. 2022/13287, 04.10.2022 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Kamulaştırmasız el atma bedeli ile ecrimisil aynı davada ayrı asli talepler olarak ileri sürülebilir ve her talebin sonucu ayrı kurulmalıdır.
• 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu — m.8, 10, 11 ve geçici hükümler
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.7, 10, 11
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.683/2
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.683/2 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.683/2
• Yakup Emre Çoruhlu; Bayram Uzun; Okan Yıldız, “Kamulaştırmasız Hukuki El Atma Kavramının İncelenmesi ve Muhtemel Çözüm Yaklaşımlarının Geliştirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2019, S. 39, s. 1-28
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru