Delil Sözleşmesinin Geçerliliği ve İspat Hakkının Sınırı

Kapsam

Delil Sözleşmesinin Geçerliliği ve İspat Hakkının Sınırı yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, delil sözleşmesinin geçerliliği ve ispat hakkının sınırı konusunda 1 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz” kuralıdır. Sözleşmede belirli bir kayıt veya belgenin delil sayılması diğer bütün delilleri kendiliğinden dışlamaz; tarafların tacir olup olmadığı, müzakere gücü, kaydın açıklığı, münhasırlık, elektronik kayıtların güvenilirliği, tüketici-işçi koruması ve somut ispat imkanı ayrı ele alınmalıdır. Ayrıca “asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Delil Sözleşmesinin Geçerliliği ve İspat Hakkının Sınırı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.189-200 ve Özellikle 193

Delil sözleşmesinin geçerliliği ve ispat hakkının sınırı kapsamında m.189-200 ve özellikle 193 hükümleri ispat, delil sözleşmesi ve senetle ispat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.20-27

Delil sözleşmesinin geçerliliği ve ispat hakkının sınırı kapsamında m.20-27 hükümleri genel işlem koşulu, sözleşme özgürlüğü ve kesin hükümsüzlük bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36

Delil sözleşmesinin geçerliliği ve ispat hakkının sınırı kapsamında m.36 hükümleri adil yargılanma ve mahkemeye erişim bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Sözleşmede belirli bir kayıt veya belgenin delil sayılması diğer bütün delilleri kendiliğinden dışlamaz; tarafların tacir olup olmadığı, müzakere gücü, kaydın açıklığı, münhasırlık, elektronik kayıtların güvenilirliği, tüketici-işçi koruması ve somut ispat imkanı ayrı ele alınmalıdır.

“Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması yönünden sözleşmede belirli bir kayıt veya belgenin delil sayılması diğer bütün delilleri kendiliğinden dışlamaz; tarafların tacir olup olmadığı, müzakere gücü, kaydın açıklığı, münhasırlık, elektronik kayıtların güvenilirliği, tüketici-işçi koruması ve somut ispat imkanı ayrı ele alınmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete delil sözleşmesinin hakkının sınırı yürürlük denetimi yönünden asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Planı ve Deliller

Asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi.

Bu delil öncelikle “taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete delil sözleşmesinin hakkının sınırı yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Delil kaydının hangi olguyu, hangi araçla ve münhasır biçimde ispat ettirdiğini metinden çıkarıp taraflardan biri bakımından ispatı fiilen imkansızlaştırıp imkansızlaştırmadığını somut delil erişimiyle karşılaştırmak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden delil kaydının hangi olguyu, hangi araçla ve münhasır biçimde ispat ettirdiğini metinden çıkarıp taraflardan biri bakımından ispatı fiilen imkansızlaştırıp imkansızlaştırmadığını somut delil erişimiyle karşılaştırmak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete delil sözleşmesinin hakkının sınırı yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Delil listesi ve belge ibrazı için mahkemenin kesin süreleri korunmalı; delil sözleşmesine itiraz ilk usuli aşamada açıkça ileri sürülmeli ve kayıtların silinmesini önleyici tedbir geciktirilmemelidir.

“Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden delil listesi ve belge ibrazı için mahkemenin kesin süreleri korunmalı; delil sözleşmesine itiraz ilk usuli aşamada açıkça ileri sürülmeli ve kayıtların silinmesini önleyici tedbir geciktirilmemelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Delil kaydının hangi olguyu, hangi araçla ve münhasır biçimde ispat ettirdiğini metinden çıkarıp taraflardan biri bakımından ispatı fiilen imkansızlaştırıp imkansızlaştırmadığını somut delil erişimiyle karşılaştırmak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Delil sözleşmesinin uygulanmaması veya sınırlı yorumlanması, alternatif delillerin kabulü, belge ibrazı, kayıt incelemesi, bilirkişi, delil tespiti, sözleşme hükmünün geçersizliği ve adil yargılanma ihlalinin giderilmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden delil sözleşmesinin uygulanmaması veya sınırlı yorumlanması, alternatif delillerin kabulü, belge ibrazı, kayıt incelemesi, bilirkişi, delil tespiti, sözleşme hükmünün geçersizliği ve adil yargılanma ihlalinin giderilmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi, temel ölçüt ise “taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete delil sözleşmesinin hakkının sınırı yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Delil Sözleşmesinin Hakkının Sınırı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Delil Sözleşmesinin Hakkının Sınırı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; sözleşmede belirli bir kayıt veya belgenin delil sayılması diğer bütün delilleri kendiliğinden dışlamaz; tarafların tacir olup olmadığı, müzakere gücü, kaydın açıklığı, münhasırlık, elektronik kayıtların güvenilirliği, tüketici-işçi koruması ve somut ispat imkanı ayrı ele alınmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Delil Sözleşmesinin Hakkının Sınırı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “delil sözleşmesinin hakkının sınırı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Her delil kaydını kesin ve münhasır delil sözleşmesi saymak veya taraf iradesi var diye anayasal ispat hakkını tamamen ortadan kaldıran hükmü denetimsiz uygulamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları yönünden her delil kaydını kesin ve münhasır delil sözleşmesi saymak veya taraf iradesi var diye anayasal ispat hakkını tamamen ortadan kaldıran hükmü denetimsiz uygulamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi delili ve “Taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete delil sözleşmesinin hakkının sınırı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi
• Delil Sözleşmesinin Geçerliliği ve İspat Hakkının Sınırı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• delil kaydının hangi olguyu, hangi araçla ve münhasır biçimde ispat ettirdiğini metinden çıkarıp taraflardan biri bakımından ispatı fiilen imkansızlaştırıp imkansızlaştırmadığını somut delil erişimiyle karşılaştırmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Delil listesi ve belge ibrazı için mahkemenin kesin süreleri korunmalı; delil sözleşmesine itiraz ilk usuli aşamada açıkça ileri sürülmeli ve kayıtların silinmesini önleyici tedbir geciktirilmemelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Delil Sözleşmesinin Geçerliliği ve İspat Hakkının Sınırı Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Delil kaydının hangi olguyu, hangi araçla ve münhasır biçimde ispat ettirdiğini metinden çıkarıp taraflardan biri bakımından ispatı fiilen imkansızlaştırıp imkansızlaştırmadığını somut delil erişimiyle karşılaştırmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Delil sözleşmesinin geçerliliği ve ispat hakkının sınırı bakımından süre çizelgesi hangi tarihler esas alınarak hazırlanmalıdır?

Delil listesi ve belge ibrazı için mahkemenin kesin süreleri korunmalı; delil sözleşmesine itiraz ilk usuli aşamada açıkça ileri sürülmeli ve kayıtların silinmesini önleyici tedbir geciktirilmemelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Delil sözleşmesinin uygulanmaması veya sınırlı yorumlanması, alternatif delillerin kabulü, belge ibrazı, kayıt incelemesi, bilirkişi, delil tespiti, sözleşme hükmünün geçersizliği ve adil yargılanma ihlalinin giderilmesi ile diğer istemler nasıl ayrılır?

Delil sözleşmesinin uygulanmaması veya sınırlı yorumlanması, alternatif delillerin kabulü, belge ibrazı, kayıt incelemesi, bilirkişi, delil tespiti, sözleşme hükmünün geçersizliği ve adil yargılanma ihlalinin giderilmesi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Delil Sözleşmesinin Geçerliliği ve İspat Hakkının Sınırı bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz.

Dosyanın ilk önceliği delil kaydının hangi olguyu, hangi araçla ve münhasır biçimde ispat ettirdiğini metinden çıkarıp taraflardan biri bakımından ispatı fiilen imkansızlaştırıp imkansızlaştırmadığını somut delil erişimiyle karşılaştırmak, delil omurgası ise asıl sözleşme ve ekleri, genel işlem koşulları, müzakere yazışmaları, kabul ve imza kayıtları, elektronik sistem logları, banka ve ticari defter kayıtları, alternatif deliller, kayıtların üretim-saklama politikası, bilirkişi incelemesi ve tarafların sözleşme kurulurken sahip olduğu bilgi ile Delil Sözleşmesinin Geçerliliği ve İspat Hakkının Sınırı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Delil listesi ve belge ibrazı için mahkemenin kesin süreleri korunmalı; delil sözleşmesine itiraz ilk usuli aşamada açıkça ileri sürülmeli ve kayıtların silinmesini önleyici tedbir geciktirilmemelidir. Delil sözleşmesinin uygulanmaması veya sınırlı yorumlanması, alternatif delillerin kabulü, belge ibrazı, kayıt incelemesi, bilirkişi, delil tespiti, sözleşme hükmünün geçersizliği ve adil yargılanma ihlalinin giderilmesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; her delil kaydını kesin ve münhasır delil sözleşmesi saymak veya taraf iradesi var diye anayasal ispat hakkını tamamen ortadan kaldıran hükmü denetimsiz uygulamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — delil sözleşmesinin hakkının sınırı resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından taraflar belirli bir hukuki ilişkinin hangi delillerle ispatlanacağını sözleşmeyle düzenleyebilir; ancak bir tarafın ispat hakkını imkansız veya aşırı güç hale getiren münhasır delil kaydı geçerli sonuç doğurmaz yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — delil sözleşmesinin hakkının sınırı emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; sözleşmede belirli bir kayıt veya belgenin delil sayılması diğer bütün delilleri kendiliğinden dışlamaz; tarafların tacir olup olmadığı, müzakere gücü, kaydın açıklığı, münhasırlık, elektronik kayıtların güvenilirliği, tüketici-işçi koruması ve somut ispat imkanı ayrı ele alınmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — delil sözleşmesinin hakkının sınırı yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.189-200 ve özellikle 193
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.20-27
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru