İrtifak Hakkı Kurularak Kamulaştırma ve Değer Kaybı

Kapsam

İrtifak Hakkı Kurularak Kamulaştırma ve Değer Kaybı yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, irtifak hakkı kurularak kamulaştırma ve değer kaybı konusunda 30 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır” kuralıdır. İrtifak koridorunun yüzölçümünü taşınmazın birim değeriyle çarpmak tek başına doğru bedeli vermez; kullanım türü, yapılaşma, tarımsal verim, güvenlik mesafesi, erişim, kalan kısmın bütünlüğü, süre, proje kısıtları ve önceki irtifaklar birlikte incelenmelidir. Ayrıca “kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İrtifak Hakkı Kurularak Kamulaştırma ve Değer Kaybı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu: m.4, 8, 10-15 ve 27

İrtifak hakkı kurularak kamulaştırma ve değer kaybı kapsamında m.4, 8, 10-15 ve 27 hükümleri irtifak kamulaştırması, bedel tespiti ve usul bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İdari Yargılama Usulü Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu: m.2, 7 ve 27

İrtifak hakkı kurularak kamulaştırma ve değer kaybı kapsamında m.2, 7 ve 27 hükümleri idari işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 266-281 ve 389-399

İrtifak hakkı kurularak kamulaştırma ve değer kaybı kapsamında m.190, 266-281 ve 389-399 hükümleri ispat, bilirkişi ve geçici koruma bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Kamulaştırma Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İrtifak koridorunun yüzölçümünü taşınmazın birim değeriyle çarpmak tek başına doğru bedeli vermez; kullanım türü, yapılaşma, tarımsal verim, güvenlik mesafesi, erişim, kalan kısmın bütünlüğü, süre, proje kısıtları ve önceki irtifaklar birlikte incelenmelidir.

“Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması yönünden irtifak koridorunun yüzölçümünü taşınmazın birim değeriyle çarpmak tek başına doğru bedeli vermez; kullanım türü, yapılaşma, tarımsal verim, güvenlik mesafesi, erişim, kalan kısmın bütünlüğü, süre, proje kısıtları ve önceki irtifaklar birlikte incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete irtifak hakkı değer kaybı yürürlük denetimi yönünden kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri.

Bu delil öncelikle “kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete irtifak hakkı değer kaybı yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

İrtifakın yatay-düşey sınırını kadastro ve imar verisine işleyip taşınmazın irtifaktan önceki ve sonraki gerçek kullanım-devir değerini aynı tarih ve nesnel ölçütlerle karşılaştırmak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden irtifakın yatay-düşey sınırını kadastro ve imar verisine işleyip taşınmazın irtifaktan önceki ve sonraki gerçek kullanım-devir değerini aynı tarih ve nesnel ölçütlerle karşılaştırmak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete irtifak hakkı değer kaybı yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

İdarenin satın alma çağrısı, bedel tespiti-tescil davası tebligatı, kamulaştırma işlemine karşı idari dava ve hükme karşı kanun yolu süreleri ayrı yargı kollarında izlenmelidir.

“Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden idarenin satın alma çağrısı, bedel tespiti-tescil davası tebligatı, kamulaştırma işlemine karşı idari dava ve hükme karşı kanun yolu süreleri ayrı yargı kollarında izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İrtifakın yatay-düşey sınırını kadastro ve imar verisine işleyip taşınmazın irtifaktan önceki ve sonraki gerçek kullanım-devir değerini aynı tarih ve nesnel ölçütlerle karşılaştırmak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Adil kamulaştırma bedeli ve faiz, irtifak sınırının düzeltilmesi, maddi hata ve ölçümün giderilmesi, tescil, acele el koyma bedel farkı, kamulaştırma işleminin iptali ve yargılama gideri.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden adil kamulaştırma bedeli ve faiz, irtifak sınırının düzeltilmesi, maddi hata ve ölçümün giderilmesi, tescil, acele el koyma bedel farkı, kamulaştırma işleminin iptali ve yargılama gideri olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri, temel ölçüt ise “kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete irtifak hakkı değer kaybı yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — İrtifak Hakkı Değer Kaybı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — İrtifak Hakkı Değer Kaybı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; irtifak koridorunun yüzölçümünü taşınmazın birim değeriyle çarpmak tek başına doğru bedeli vermez; kullanım türü, yapılaşma, tarımsal verim, güvenlik mesafesi, erişim, kalan kısmın bütünlüğü, süre, proje kısıtları ve önceki irtifaklar birlikte incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — İrtifak Hakkı Değer Kaybı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “irtifak hakkı değer kaybı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Yalnız irtifak alanını kamulaştırılmış parça gibi değerlemek veya proje nedeniyle kalan bütün taşınmazdaki değer kaybını teknik ve hukuki kısıtlarla ilişkilendirmeden soyut yüzde kullanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları yönünden yalnız irtifak alanını kamulaştırılmış parça gibi değerlemek veya proje nedeniyle kalan bütün taşınmazdaki değer kaybını teknik ve hukuki kısıtlarla ilişkilendirmeden soyut yüzde kullanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri delili ve “Kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete irtifak hakkı değer kaybı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri
• İrtifak Hakkı Kurularak Kamulaştırma ve Değer Kaybı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• irtifakın yatay-düşey sınırını kadastro ve imar verisine işleyip taşınmazın irtifaktan önceki ve sonraki gerçek kullanım-devir değerini aynı tarih ve nesnel ölçütlerle karşılaştırmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde İdarenin satın alma çağrısı, bedel tespiti-tescil davası tebligatı, kamulaştırma işlemine karşı idari dava ve hükme karşı kanun yolu süreleri ayrı yargı kollarında izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İrtifak Hakkı Kurularak Kamulaştırma ve Değer Kaybı Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

İrtifakın yatay-düşey sınırını kadastro ve imar verisine işleyip taşınmazın irtifaktan önceki ve sonraki gerçek kullanım-devir değerini aynı tarih ve nesnel ölçütlerle karşılaştırmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

İrtifak hakkı kurularak kamulaştırma ve değer kaybı bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

İdarenin satın alma çağrısı, bedel tespiti-tescil davası tebligatı, kamulaştırma işlemine karşı idari dava ve hükme karşı kanun yolu süreleri ayrı yargı kollarında izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Adil kamulaştırma bedeli ve faiz, irtifak sınırının düzeltilmesi, maddi hata ve ölçümün giderilmesi, tescil, acele el koyma bedel farkı, kamulaştırma işleminin iptali ve yargılama gideri talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Adil kamulaştırma bedeli ve faiz, irtifak sınırının düzeltilmesi, maddi hata ve ölçümün giderilmesi, tescil, acele el koyma bedel farkı, kamulaştırma işleminin iptali ve yargılama gideri, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İrtifak Hakkı Kurularak Kamulaştırma ve Değer Kaybı dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu, 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır.

Dosyanın ilk önceliği irtifakın yatay-düşey sınırını kadastro ve imar verisine işleyip taşınmazın irtifaktan önceki ve sonraki gerçek kullanım-devir değerini aynı tarih ve nesnel ölçütlerle karşılaştırmak, delil omurgası ise kamu yararı ve kamulaştırma kararı, irtifak planı ve koordinatlar, proje-koridor kesiti, tapu ve kadastro kayıtları, imar planı, yapılaşma koşulları, emsal satışlar, tarımsal gelir verileri, keşif fotoğrafları, kurum yazıları, değerleme ve bilirkişi raporları, ödeme ve tescil belgeleri ile İrtifak Hakkı Kurularak Kamulaştırma ve Değer Kaybı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İdarenin satın alma çağrısı, bedel tespiti-tescil davası tebligatı, kamulaştırma işlemine karşı idari dava ve hükme karşı kanun yolu süreleri ayrı yargı kollarında izlenmelidir. Adil kamulaştırma bedeli ve faiz, irtifak sınırının düzeltilmesi, maddi hata ve ölçümün giderilmesi, tescil, acele el koyma bedel farkı, kamulaştırma işleminin iptali ve yargılama gideri talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız irtifak alanını kamulaştırılmış parça gibi değerlemek veya proje nedeniyle kalan bütün taşınmazdaki değer kaybını teknik ve hukuki kısıtlarla ilişkilendirmeden soyut yüzde kullanmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — irtifak hakkı değer kaybı resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından kamu hizmeti için taşınmazın tamamının mülkiyetini almak gerekmiyorsa belirli alan, derinlik, yükseklik ve süreyle irtifak hakkı kamulaştırılabilir; bedel, hakkın taşınmazın bütününde meydana getirdiği objektif değer düşüklüğü üzerinden gerekçeli hesaplanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — irtifak hakkı değer kaybı emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; irtifak koridorunun yüzölçümünü taşınmazın birim değeriyle çarpmak tek başına doğru bedeli vermez; kullanım türü, yapılaşma, tarımsal verim, güvenlik mesafesi, erişim, kalan kısmın bütünlüğü, süre, proje kısıtları ve önceki irtifaklar birlikte incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — irtifak hakkı değer kaybı yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu — m.4, 8, 10-15 ve 27
• 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu — m.2, 7 ve 27
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 266-281 ve 389-399
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru