Geçit Hakkının Kaldırılması ve Güzergahın Değiştirilmesi

Kapsam

Geçit Hakkının Kaldırılması ve Güzergahın Değiştirilmesi yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Zorunlu geçit ihtiyacı ortadan kalktığında irtifakın terkini; mevcut güzergah yüklü taşınmaza gereksiz külfet yüklemeye başladığında ve hak sahibinin yararı korunabildiğinde ise daha uygun güzergaha taşınması istenebilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, geçit hakkının kaldırılması ve güzergahın değiştirilmesi konusunda 28 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “zorunlu geçit ihtiyacı ortadan kalktığında irtifakın terkini; mevcut güzergah yüklü taşınmaza gereksiz külfet yüklemeye başladığında ve hak sahibinin yararı korunabildiğinde ise daha uygun güzergaha taşınması istenebilir” kuralıdır. Alternatif yolun yalnız fiziken bulunması geçit hakkını kaldırmaya yetmez ve malik tek taraflı olarak güzergahı değiştiremez; yolun hukuken kullanılabilirliği, kesintisiz bağlantı, araç-tarım ihtiyacı, eğim, maliyet, güvenlik, önceki bedel ve yeni külfet dengesi ayrı incelenmelidir. Ayrıca “tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Geçit Hakkının Kaldırılması ve Güzergahın Değiştirilmesi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.747, 783-791

Geçit hakkının kaldırılması ve güzergahın değiştirilmesi kapsamında m.747, 783-791 hükümleri zorunlu geçit ve irtifakın sona ermesi veya değiştirilmesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.12, 190, 266-281 ve 389-399

Geçit hakkının kaldırılması ve güzergahın değiştirilmesi kapsamında m.12, 190, 266-281 ve 389-399 hükümleri kesin yetki, ispat, keşif ve tedbir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tapu Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2644 Sayılı Tapu Kanunu: m.26

Geçit hakkının kaldırılması ve güzergahın değiştirilmesi kapsamında m.26 hükümleri irtifak ve tapu işlemleri bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Zorunlu geçit ihtiyacı ortadan kalktığında irtifakın terkini; mevcut güzergah yüklü taşınmaza gereksiz külfet yüklemeye başladığında ve hak sahibinin yararı korunabildiğinde ise daha uygun güzergaha taşınması istenebilir.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden zorunlu geçit ihtiyacı ortadan kalktığında irtifakın terkini; mevcut güzergah yüklü taşınmaza gereksiz külfet yüklemeye başladığında ve hak sahibinin yararı korunabildiğinde ise daha uygun güzergaha taşınması istenebilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve imar planında yol gösterilmesini fiilen ve hukuken kullanılabilir kamu yolu sanmak veya alternatif güzergahın komşu parsellerde yeni irtifak gerektirip gerektirmediğini incelemeden mevcut hakkın terkinini istemek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Alternatif yolun yalnız fiziken bulunması geçit hakkını kaldırmaya yetmez ve malik tek taraflı olarak güzergahı değiştiremez; yolun hukuken kullanılabilirliği, kesintisiz bağlantı, araç-tarım ihtiyacı, eğim, maliyet, güvenlik, önceki bedel ve yeni külfet dengesi ayrı incelenmelidir.

Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması yönünden alternatif yolun yalnız fiziken bulunması geçit hakkını kaldırmaya yetmez ve malik tek taraflı olarak güzergahı değiştiremez; yolun hukuken kullanılabilirliği, kesintisiz bağlantı, araç-tarım ihtiyacı, eğim, maliyet, güvenlik, önceki bedel ve yeni külfet dengesi ayrı incelenmelidir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi yürürlük denetimi yönünden tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Delil Omurgası

Tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Alternatif yolun yalnız fiziken bulunması geçit hakkını kaldırmaya yetmez ve malik tek taraflı olarak güzergahı değiştiremez; yolun hukuken kullanılabilirliği, kesintisiz bağlantı, araç-tarım ihtiyacı, eğim, maliyet, güvenlik, önceki bedel ve yeni külfet dengesi ayrı incelenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Mevcut geçit ile bütün alternatifleri uzunluk, genişlik, eğim, hukuki erişilebilirlik, yapım maliyeti, kullanım amacı ve her taşınmaza yüklediği zarar bakımından karşılaştırmalı krokiye işlemek.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden mevcut geçit ile bütün alternatifleri uzunluk, genişlik, eğim, hukuki erişilebilirlik, yapım maliyeti, kullanım amacı ve her taşınmaza yüklediği zarar bakımından karşılaştırmalı krokiye işlemek” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu, geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar, geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Sürekli müdahale veya yol kapanması varsa tedbir ve delil tespiti gecikmeden istenmeli; bedel iadesi, ecrimisil ve zarar taleplerinin zamanaşımı ayrıca korunmalıdır.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden sürekli müdahale veya yol kapanması varsa tedbir ve delil tespiti gecikmeden istenmeli; bedel iadesi, ecrimisil ve zarar taleplerinin zamanaşımı ayrıca korunmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Alternatif yolun yalnız fiziken bulunması geçit hakkını kaldırmaya yetmez ve malik tek taraflı olarak güzergahı değiştiremez; yolun hukuken kullanılabilirliği, kesintisiz bağlantı, araç-tarım ihtiyacı, eğim, maliyet, güvenlik, önceki bedel ve yeni külfet dengesi ayrı incelenmelidir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Geçit Hakkının Güzergahın Değiştirilmesi Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından zorunlu geçit ihtiyacı ortadan kalktığında irtifakın terkini; mevcut güzergah yüklü taşınmaza gereksiz külfet yüklemeye başladığında ve hak sahibinin yararı korunabildiğinde ise daha uygun güzergaha taşınması istenebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Geçit Hakkının Güzergahın Değiştirilmesi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; alternatif yolun yalnız fiziken bulunması geçit hakkını kaldırmaya yetmez ve malik tek taraflı olarak güzergahı değiştiremez; yolun hukuken kullanılabilirliği, kesintisiz bağlantı, araç-tarım ihtiyacı, eğim, maliyet, güvenlik, önceki bedel ve yeni külfet dengesi ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Geçit Hakkının Güzergahın Değiştirilmesi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

İmar planında yol gösterilmesini fiilen ve hukuken kullanılabilir kamu yolu sanmak veya alternatif güzergahın komşu parsellerde yeni irtifak gerektirip gerektirmediğini incelemeden mevcut hakkın terkinini istemek.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları yönünden imar planında yol gösterilmesini fiilen ve hukuken kullanılabilir kamu yolu sanmak veya alternatif güzergahın komşu parsellerde yeni irtifak gerektirip gerektirmediğini incelemeden mevcut hakkın terkinini istemek” riski gerçekleşirse geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu
• Geçit Hakkının Kaldırılması ve Güzergahın Değiştirilmesi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• mevcut geçit ile bütün alternatifleri uzunluk, genişlik, eğim, hukuki erişilebilirlik, yapım maliyeti, kullanım amacı ve her taşınmaza yüklediği zarar bakımından karşılaştırmalı krokiye işlemek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Sürekli müdahale veya yol kapanması varsa tedbir ve delil tespiti gecikmeden istenmeli; bedel iadesi, ecrimisil ve zarar taleplerinin zamanaşımı ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Geçit Hakkının Kaldırılması ve Güzergahın Değiştirilmesi Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Mevcut geçit ile bütün alternatifleri uzunluk, genişlik, eğim, hukuki erişilebilirlik, yapım maliyeti, kullanım amacı ve her taşınmaza yüklediği zarar bakımından karşılaştırmalı krokiye işlemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Geçit hakkının kaldırılması ve güzergahın değiştirilmesi bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Sürekli müdahale veya yol kapanması varsa tedbir ve delil tespiti gecikmeden istenmeli; bedel iadesi, ecrimisil ve zarar taleplerinin zamanaşımı ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Geçit Hakkının Kaldırılması ve Güzergahın Değiştirilmesi dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2644 Sayılı Tapu Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Zorunlu geçit ihtiyacı ortadan kalktığında irtifakın terkini; mevcut güzergah yüklü taşınmaza gereksiz külfet yüklemeye başladığında ve hak sahibinin yararı korunabildiğinde ise daha uygun güzergaha taşınması istenebilir.

Dosyanın ilk önceliği mevcut geçit ile bütün alternatifleri uzunluk, genişlik, eğim, hukuki erişilebilirlik, yapım maliyeti, kullanım amacı ve her taşınmaza yüklediği zarar bakımından karşılaştırmalı krokiye işlemek, delil omurgası ise tapu ve irtifak kayıtları, kadastro ve imar paftaları, aplikasyon krokisi, mevcut ve alternatif güzergah ölçümleri, yolun kamuya tahsis veya özel mülkiyet durumu, fotoğraf-video, belediye ve kadastro yazıları, tarımsal kullanım kayıtları, keşif ve harita-fen bilirkişi raporu ile Geçit Hakkının Kaldırılması ve Güzergahın Değiştirilmesi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Sürekli müdahale veya yol kapanması varsa tedbir ve delil tespiti gecikmeden istenmeli; bedel iadesi, ecrimisil ve zarar taleplerinin zamanaşımı ayrıca korunmalıdır. Geçit irtifakının terkini, güzergah veya genişliğin değiştirilmesi, tapu kaydının düzeltilmesi, yeni bedelin belirlenmesi, eski bedelin uyarlanması veya iadesi, elatmanın önlenmesi, tedbir ve yargılama gideri talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; imar planında yol gösterilmesini fiilen ve hukuken kullanılabilir kamu yolu sanmak veya alternatif güzergahın komşu parsellerde yeni irtifak gerektirip gerektirmediğini incelemeden mevcut hakkın terkinini istemek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından zorunlu geçit ihtiyacı ortadan kalktığında irtifakın terkini; mevcut güzergah yüklü taşınmaza gereksiz külfet yüklemeye başladığında ve hak sahibinin yararı korunabildiğinde ise daha uygun güzergaha taşınması istenebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; alternatif yolun yalnız fiziken bulunması geçit hakkını kaldırmaya yetmez ve malik tek taraflı olarak güzergahı değiştiremez; yolun hukuken kullanılabilirliği, kesintisiz bağlantı, araç-tarım ihtiyacı, eğim, maliyet, güvenlik, önceki bedel ve yeni külfet dengesi ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — geçit hakkının güzergahın değiştirilmesi yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.747, 783-791
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.12, 190, 266-281 ve 389-399
• 2644 Sayılı Tapu Kanunu — m.26
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru