Eser Sahibinin Manevi Haklarının Ölümden Sonra Kullanılması

Kapsam

Eser Sahibinin Manevi Haklarının Ölümden Sonra Kullanılması yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Eser sahibinin adını belirtme, umuma arz ve eserin bütünlüğünü koruma gibi manevi hakları devredilemez; ölümden sonra kanunda belirlenen kişiler bu yetkileri sıralı ve süreli biçimde eser sahibinin iradesi ve eserin niteliği doğrultusunda kullanabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, eser sahibinin manevi haklarının ölümden sonra kullanılması konusunda 26 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “eser sahibinin adını belirtme, umuma arz ve eserin bütünlüğünü koruma gibi manevi hakları devredilemez; ölümden sonra kanunda belirlenen kişiler bu yetkileri sıralı ve süreli biçimde eser sahibinin iradesi ve eserin niteliği doğrultusunda kullanabilir” kuralıdır. Mirasçılık sıfatı manevi hakların sınırsız ve ortak mülkiyet gibi kullanılmasını sağlamaz; eser sahibinin belirlediği kişi, sağ kalan eş ve altsoy, ana-baba, kardeş, mali hak sahibi, koruma süresi, eserde değişiklik izni ve kültürel kurumların yetkisi ayrı incelenmelidir. Ayrıca “eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Eser Sahibinin Manevi Haklarının Ölümden Sonra Kullanılması bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu: m.14-19, 66-70 ve 77

Eser sahibinin manevi haklarının ölümden sonra kullanılması kapsamında m.14-19, 66-70 ve 77 hükümleri manevi hak, ölüm sonrası kullanım ve davalar bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.495-501 ve 599

Eser sahibinin manevi haklarının ölümden sonra kullanılması kapsamında m.495-501 ve 599 hükümleri mirasçılık ve külli halefiyet bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199 ve 389-399

Eser sahibinin manevi haklarının ölümden sonra kullanılması kapsamında m.190, 199 ve 389-399 hükümleri ispat ve tedbir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Eser sahibinin adını belirtme, umuma arz ve eserin bütünlüğünü koruma gibi manevi hakları devredilemez; ölümden sonra kanunda belirlenen kişiler bu yetkileri sıralı ve süreli biçimde eser sahibinin iradesi ve eserin niteliği doğrultusunda kullanabilir.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden eser sahibinin adını belirtme, umuma arz ve eserin bütünlüğünü koruma gibi manevi hakları devredilemez; ölümden sonra kanunda belirlenen kişiler bu yetkileri sıralı ve süreli biçimde eser sahibinin iradesi ve eserin niteliği doğrultusunda kullanabilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve manevi hakkı miras payları oranında bölünebilen bir mali hak saymak veya eserin satın alınmasının değiştirme ve isimsiz yayımlama yetkisi verdiğini kabul etmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Mirasçılık sıfatı manevi hakların sınırsız ve ortak mülkiyet gibi kullanılmasını sağlamaz; eser sahibinin belirlediği kişi, sağ kalan eş ve altsoy, ana-baba, kardeş, mali hak sahibi, koruma süresi, eserde değişiklik izni ve kültürel kurumların yetkisi ayrı incelenmelidir.

Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması yönünden mirasçılık sıfatı manevi hakların sınırsız ve ortak mülkiyet gibi kullanılmasını sağlamaz; eser sahibinin belirlediği kişi, sağ kalan eş ve altsoy, ana-baba, kardeş, mali hak sahibi, koruma süresi, eserde değişiklik izni ve kültürel kurumların yetkisi ayrı incelenmelidir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete eser sahibinin sonra kullanılması yürürlük denetimi yönünden eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri” kaydı, “Mirasçılık sıfatı manevi hakların sınırsız ve ortak mülkiyet gibi kullanılmasını sağlamaz; eser sahibinin belirlediği kişi, sağ kalan eş ve altsoy, ana-baba, kardeş, mali hak sahibi, koruma süresi, eserde değişiklik izni ve kültürel kurumların yetkisi ayrı incelenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler.

Bu delil öncelikle “eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete eser sahibinin sonra kullanılması yürürlük denetimi yönünden lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Manevi hak türünü, eser sahibinin iradesini, kullanmaya yetkili kişilerin kanuni sırasını, koruma süresini ve ihlal biçimini hak bazında çıkarmak.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden manevi hak türünü, eser sahibinin iradesini, kullanmaya yetkili kişilerin kanuni sırasını, koruma süresini ve ihlal biçimini hak bazında çıkarmak” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri, eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete eser sahibinin sonra kullanılması yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu, eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

İhlal öğrenildiğinde delil tespiti ve tedbir gecikmeden istenmeli; mali tazminat ve sözleşme alacağı süreleriyle manevi hakkın kanuni kullanım süreleri ayrı izlenmelidir.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden ihlal öğrenildiğinde delil tespiti ve tedbir gecikmeden istenmeli; mali tazminat ve sözleşme alacağı süreleriyle manevi hakkın kanuni kullanım süreleri ayrı izlenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Mirasçılık sıfatı manevi hakların sınırsız ve ortak mülkiyet gibi kullanılmasını sağlamaz; eser sahibinin belirlediği kişi, sağ kalan eş ve altsoy, ana-baba, kardeş, mali hak sahibi, koruma süresi, eserde değişiklik izni ve kültürel kurumların yetkisi ayrı incelenmelidir” koşuluyla ve somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete eser sahibinin sonra kullanılması yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler, temel ölçüt ise “eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Eser Sahibinin Sonra Kullanılması Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından eser sahibinin adını belirtme, umuma arz ve eserin bütünlüğünü koruma gibi manevi hakları devredilemez; ölümden sonra kanunda belirlenen kişiler bu yetkileri sıralı ve süreli biçimde eser sahibinin iradesi ve eserin niteliği doğrultusunda kullanabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Eser Sahibinin Sonra Kullanılması Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; mirasçılık sıfatı manevi hakların sınırsız ve ortak mülkiyet gibi kullanılmasını sağlamaz; eser sahibinin belirlediği kişi, sağ kalan eş ve altsoy, ana-baba, kardeş, mali hak sahibi, koruma süresi, eserde değişiklik izni ve kültürel kurumların yetkisi ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Eser Sahibinin Sonra Kullanılması Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “eser sahibinin sonra kullanılması yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Manevi hakkı miras payları oranında bölünebilen bir mali hak saymak veya eserin satın alınmasının değiştirme ve isimsiz yayımlama yetkisi verdiğini kabul etmek.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları yönünden manevi hakkı miras payları oranında bölünebilen bir mali hak saymak veya eserin satın alınmasının değiştirme ve isimsiz yayımlama yetkisi verdiğini kabul etmek” riski gerçekleşirse eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete eser sahibinin sonra kullanılması yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler delili ve “eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri
• Eser Sahibinin Manevi Haklarının Ölümden Sonra Kullanılması bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri
• lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler
• benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu

• manevi hak türünü, eser sahibinin iradesini, kullanmaya yetkili kişilerin kanuni sırasını, koruma süresini ve ihlal biçimini hak bazında çıkarmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde İhlal öğrenildiğinde delil tespiti ve tedbir gecikmeden istenmeli; mali tazminat ve sözleşme alacağı süreleriyle manevi hakkın kanuni kullanım süreleri ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Eser sahibinin manevi haklarının ölümden sonra kullanılması bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Manevi hak türünü, eser sahibinin iradesini, kullanmaya yetkili kişilerin kanuni sırasını, koruma süresini ve ihlal biçimini hak bazında çıkarmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Eser Sahibinin Manevi Haklarının Ölümden Sonra Kullanılması Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

İhlal öğrenildiğinde delil tespiti ve tedbir gecikmeden istenmeli; mali tazminat ve sözleşme alacağı süreleriyle manevi hakkın kanuni kullanım süreleri ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Eser Sahibinin Manevi Haklarının Ölümden Sonra Kullanılması incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Eser sahibinin adını belirtme, umuma arz ve eserin bütünlüğünü koruma gibi manevi hakları devredilemez; ölümden sonra kanunda belirlenen kişiler bu yetkileri sıralı ve süreli biçimde eser sahibinin iradesi ve eserin niteliği doğrultusunda kullanabilir.

Dosyanın ilk önceliği manevi hak türünü, eser sahibinin iradesini, kullanmaya yetkili kişilerin kanuni sırasını, koruma süresini ve ihlal biçimini hak bazında çıkarmak, delil omurgası ise eser ve ilk yayım kayıtları, eser sahibinin vasiyet veya talimatı, ölüm ve mirasçılık belgeleri, mali hak devirleri, ad ve bütünlük ihlalini gösteren yayınlar, restorasyon-değişiklik belgeleri, dijital kayıtlar, ihtarlar ve kullanım gelirleri ile Eser Sahibinin Manevi Haklarının Ölümden Sonra Kullanılması bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İhlal öğrenildiğinde delil tespiti ve tedbir gecikmeden istenmeli; mali tazminat ve sözleşme alacağı süreleriyle manevi hakkın kanuni kullanım süreleri ayrı izlenmelidir. Eser sahipliğinin ve yetkili kişinin tespiti, adın belirtilmesi, değişikliğin giderilmesi, yayının durdurulması ve kaldırılması, tedbir, maddi-manevi tazminat ve kararın ilanı talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; manevi hakkı miras payları oranında bölünebilen bir mali hak saymak veya eserin satın alınmasının değiştirme ve isimsiz yayımlama yetkisi verdiğini kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — eser sahibinin sonra kullanılması resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından eser sahibinin adını belirtme, umuma arz ve eserin bütünlüğünü koruma gibi manevi hakları devredilemez; ölümden sonra kanunda belirlenen kişiler bu yetkileri sıralı ve süreli biçimde eser sahibinin iradesi ve eserin niteliği doğrultusunda kullanabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — eser sahibinin sonra kullanılması emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; mirasçılık sıfatı manevi hakların sınırsız ve ortak mülkiyet gibi kullanılmasını sağlamaz; eser sahibinin belirlediği kişi, sağ kalan eş ve altsoy, ana-baba, kardeş, mali hak sahibi, koruma süresi, eserde değişiklik izni ve kültürel kurumların yetkisi ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — eser sahibinin sonra kullanılması yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu — m.14-19, 66-70 ve 77
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.495-501 ve 599
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199 ve 389-399
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru