Hakim Durumdaki Teşebbüsün Sözleşme Yapmayı Reddetmesi

Kapsam

Hakim Durumdaki Teşebbüsün Sözleşme Yapmayı Reddetmesi yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hakim durumdaki teşebbüsün sözleşme yapmayı reddetmesi konusunda 23 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir” kuralıdır. Hakim durumda olmak veya bir sözleşme talebini reddetmek tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hakimiyet, girdinin zorunluluğu, kapasite, ödeme ve kalite riski, fikri hak, önceki ticari ilişki, eşdeğer uygulama, verimlilik ve tüketici etkisi ayrı incelenmelidir. Ayrıca “sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hakim Durumdaki Teşebbüsün Sözleşme Yapmayı Reddetmesi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun: m.3, 6, 9, 16, 27 ve 57-58

Hakim durumdaki teşebbüsün sözleşme yapmayı reddetmesi kapsamında m.3, 6, 9, 16, 27 ve 57-58 hükümleri hakim durum, kötüye kullanma, tedbir ve tazminat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.1-2, 26-27 ve 49-52

Hakim durumdaki teşebbüsün sözleşme yapmayı reddetmesi kapsamında m.1-2, 26-27 ve 49-52 hükümleri sözleşme, emredici sınır ve zarar bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199, 266 ve 389-399

Hakim durumdaki teşebbüsün sözleşme yapmayı reddetmesi kapsamında m.190, 199, 266 ve 389-399 hükümleri ispat, uzman incelemesi ve tedbir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Hakim durumda olmak veya bir sözleşme talebini reddetmek tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hakimiyet, girdinin zorunluluğu, kapasite, ödeme ve kalite riski, fikri hak, önceki ticari ilişki, eşdeğer uygulama, verimlilik ve tüketici etkisi ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması yönünden hakim durumda olmak veya bir sözleşme talebini reddetmek tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hakimiyet, girdinin zorunluluğu, kapasite, ödeme ve kalite riski, fikri hak, önceki ticari ilişki, eşdeğer uygulama, verimlilik ve tüketici etkisi ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete hakim durumdaki yapmayı reddetmesi yürürlük denetimi yönünden sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu.

Bu delil öncelikle “hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete hakim durumdaki yapmayı reddetmesi yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Talep edilen ürün veya altyapıyı, ikame seçeneklerini, ret gerekçesini, benzer müşterilere uygulanan koşulları ve dışlayıcı etkiyi pazar analizi tablosuna yerleştirmek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden talep edilen ürün veya altyapıyı, ikame seçeneklerini, ret gerekçesini, benzer müşterilere uygulanan koşulları ve dışlayıcı etkiyi pazar analizi tablosuna yerleştirmek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete hakim durumdaki yapmayı reddetmesi yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Deliller değişmeden korunmalı ve devam eden dışlama için geçici tedbir ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir; Kurum soruşturması ile tazminat ve iptal taleplerinin ayrı süre ve koşulları izlenmelidir.

“Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden deliller değişmeden korunmalı ve devam eden dışlama için geçici tedbir ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir; Kurum soruşturması ile tazminat ve iptal taleplerinin ayrı süre ve koşulları izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Talep edilen ürün veya altyapıyı, ikame seçeneklerini, ret gerekçesini, benzer müşterilere uygulanan koşulları ve dışlayıcı etkiyi pazar analizi tablosuna yerleştirmek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Rekabet ihlalinin tespiti, sözleşme veya erişim koşullarının ayrımcı olmayan biçimde kurulması, davranışın durdurulması, geçici tedbir, idari yaptırım, üç kat tazminat koşullarının değerlendirilmesi ve zarar giderimi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden rekabet ihlalinin tespiti, sözleşme veya erişim koşullarının ayrımcı olmayan biçimde kurulması, davranışın durdurulması, geçici tedbir, idari yaptırım, üç kat tazminat koşullarının değerlendirilmesi ve zarar giderimi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu, temel ölçüt ise “hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete hakim durumdaki yapmayı reddetmesi yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Rekabet Kurulu — Hakim Durumdaki Yapmayı Reddetmesi Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Hakim Durumdaki Yapmayı Reddetmesi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; hakim durumda olmak veya bir sözleşme talebini reddetmek tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hakimiyet, girdinin zorunluluğu, kapasite, ödeme ve kalite riski, fikri hak, önceki ticari ilişki, eşdeğer uygulama, verimlilik ve tüketici etkisi ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Hakim Durumdaki Yapmayı Reddetmesi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hakim durumdaki yapmayı reddetmesi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Büyük pazar payını otomatik hakimiyet saymak veya sözleşme özgürlüğünü her türlü dışlayıcı ret için sınırsız savunma kabul etmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Rekabet Kurulu hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları yönünden büyük pazar payını otomatik hakimiyet saymak veya sözleşme özgürlüğünü her türlü dışlayıcı ret için sınırsız savunma kabul etmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu delili ve “Hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete hakim durumdaki yapmayı reddetmesi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu
• Hakim Durumdaki Teşebbüsün Sözleşme Yapmayı Reddetmesi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• talep edilen ürün veya altyapıyı, ikame seçeneklerini, ret gerekçesini, benzer müşterilere uygulanan koşulları ve dışlayıcı etkiyi pazar analizi tablosuna yerleştirmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Deliller değişmeden korunmalı ve devam eden dışlama için geçici tedbir ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir; Kurum soruşturması ile tazminat ve iptal taleplerinin ayrı süre ve koşulları izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Hakim Durumdaki Teşebbüsün Sözleşme Yapmayı Reddetmesi Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Talep edilen ürün veya altyapıyı, ikame seçeneklerini, ret gerekçesini, benzer müşterilere uygulanan koşulları ve dışlayıcı etkiyi pazar analizi tablosuna yerleştirmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Hakim durumdaki teşebbüsün sözleşme yapmayı reddetmesi bakımından süre çizelgesi hangi tarihler esas alınarak hazırlanmalıdır?

Deliller değişmeden korunmalı ve devam eden dışlama için geçici tedbir ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir; Kurum soruşturması ile tazminat ve iptal taleplerinin ayrı süre ve koşulları izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Rekabet ihlalinin tespiti, sözleşme veya erişim koşullarının ayrımcı olmayan biçimde kurulması, davranışın durdurulması, geçici tedbir, idari yaptırım, üç kat tazminat koşullarının değerlendirilmesi ve zarar giderimi ile diğer istemler nasıl ayrılır?

Rekabet ihlalinin tespiti, sözleşme veya erişim koşullarının ayrımcı olmayan biçimde kurulması, davranışın durdurulması, geçici tedbir, idari yaptırım, üç kat tazminat koşullarının değerlendirilmesi ve zarar giderimi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Hakim Durumdaki Teşebbüsün Sözleşme Yapmayı Reddetmesi bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir.

Dosyanın ilk önceliği talep edilen ürün veya altyapıyı, ikame seçeneklerini, ret gerekçesini, benzer müşterilere uygulanan koşulları ve dışlayıcı etkiyi pazar analizi tablosuna yerleştirmek, delil omurgası ise sözleşme ve erişim talepleri, ret ve gerekçe yazıları, önceki ticari ilişki, fiyat ve koşul teklifleri, kapasite ve teknik kayıtlar, rakip ve müşteri verileri, pazar payları, alternatif tedarik analizi, iç yazışmalar, kurul başvurusu ve ekonomik uzman raporu ile Hakim Durumdaki Teşebbüsün Sözleşme Yapmayı Reddetmesi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Deliller değişmeden korunmalı ve devam eden dışlama için geçici tedbir ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir; Kurum soruşturması ile tazminat ve iptal taleplerinin ayrı süre ve koşulları izlenmelidir. Rekabet ihlalinin tespiti, sözleşme veya erişim koşullarının ayrımcı olmayan biçimde kurulması, davranışın durdurulması, geçici tedbir, idari yaptırım, üç kat tazminat koşullarının değerlendirilmesi ve zarar giderimi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; büyük pazar payını otomatik hakimiyet saymak veya sözleşme özgürlüğünü her türlü dışlayıcı ret için sınırsız savunma kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Rekabet Kurulu — hakim durumdaki yapmayı reddetmesi resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından hakim durumdaki teşebbüsün vazgeçilmez girdi, altyapı, lisans veya ticari ilişkiye erişimi nesnel gerekçe olmadan reddetmesi ve rekabeti dışlayıcı etki yaratması kötüye kullanma oluşturabilir; yükümlülük pazar ve davranış etkisi üzerinden değerlendirilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — hakim durumdaki yapmayı reddetmesi emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; hakim durumda olmak veya bir sözleşme talebini reddetmek tek başına ihlal değildir; ilgili pazar, hakimiyet, girdinin zorunluluğu, kapasite, ödeme ve kalite riski, fikri hak, önceki ticari ilişki, eşdeğer uygulama, verimlilik ve tüketici etkisi ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — hakim durumdaki yapmayı reddetmesi yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun — m.3, 6, 9, 16, 27 ve 57-58
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.1-2, 26-27 ve 49-52
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199, 266 ve 389-399
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru