Evlat Edinmenin Sona Erdirilmesi ve Çocuğun Üstün Yararı

Kapsam

Evlat Edinmenin Sona Erdirilmesi ve Çocuğun Üstün Yararı yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, evlat edinmenin sona erdirilmesi ve çocuğun üstün yararı konusunda 21 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır” kuralıdır. Evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir. Ayrıca “evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Evlat Edinmenin Sona Erdirilmesi ve Çocuğun Üstün Yararı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.305-320 ve 282

Evlat edinmenin sona erdirilmesi ve çocuğun üstün yararı kapsamında m.305-320 ve 282 hükümleri evlat edinme, kaldırma ve soybağı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Çocuk Koruma Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu: m.4-7

Evlat edinmenin sona erdirilmesi ve çocuğun üstün yararı kapsamında m.4-7 hükümleri çocuğun yararı ve koruyucu tedbirler bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.31, 190 ve 266

Evlat edinmenin sona erdirilmesi ve çocuğun üstün yararı kapsamında m.31, 190 ve 266 hükümleri hakimin aydınlatması, ispat ve uzman incelemesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır.

Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır. Bu ölçüt özellikle evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri üzerinden sınanır. Sona erdirme iddiasının evlat edinme tarihindeki hangi zorunlu koşul eksikliğine dayandığını ve bugünkü çocuk yararına etkisini ayrı ayrı belgelemek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, yetişkinler arasındaki çatışmayı tek başına kaldırma sebebi saymak veya çocuğun görüşünü ve kurduğu fiili aile bağını değerlendirmemek ihtimalini güçlendirebilir.

Evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması yönünden evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete evlat edinmenin üstün yararı yürürlük denetimi yönünden evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri.

“Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri” kaydı, “Evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

Bu delil öncelikle “evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete evlat edinmenin üstün yararı yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” kaydı, “Evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Sona erdirme iddiasının evlat edinme tarihindeki hangi zorunlu koşul eksikliğine dayandığını ve bugünkü çocuk yararına etkisini ayrı ayrı belgelemek.

“Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden sona erdirme iddiasının evlat edinme tarihindeki hangi zorunlu koşul eksikliğine dayandığını ve bugünkü çocuk yararına etkisini ayrı ayrı belgelemek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri dosyaya alınmalı ve evlatlık ilişkisinin kaldırılması veya devamının korunması, nüfus kaydının düzeltilmesi, geçici bakım ve kişisel ilişki tedbirleri, uzman incelemesi ve çocuğun malvarlığının korunması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete evlat edinmenin üstün yararı yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve evlatlık ilişkisinin kaldırılması veya devamının korunması, nüfus kaydının düzeltilmesi, geçici bakım ve kişisel ilişki tedbirleri, uzman incelemesi ve çocuğun malvarlığının korunması talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Kanundaki hak düşürücü süreler öğrenme ve evlat edinme tarihine göre derhal kontrol edilmeli; çocuğun güvenliği gerekiyorsa geçici koruma tedbirleri eş zamanlı istenmelidir.

Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden kanundaki hak düşürücü süreler öğrenme ve evlat edinme tarihine göre derhal kontrol edilmeli; çocuğun güvenliği gerekiyorsa geçici koruma tedbirleri eş zamanlı istenmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Evlatlık ilişkisinin kaldırılması veya devamının korunması, nüfus kaydının düzeltilmesi, geçici bakım ve kişisel ilişki tedbirleri, uzman incelemesi ve çocuğun malvarlığının korunması.

“Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden evlatlık ilişkisinin kaldırılması veya devamının korunması, nüfus kaydının düzeltilmesi, geçici bakım ve kişisel ilişki tedbirleri, uzman incelemesi ve çocuğun malvarlığının korunması” talebi, “Evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır” koşuluyla ve evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir” olacaktır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete evlat edinmenin üstün yararı yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Evlat Edinmenin Üstün Yararı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Evlat Edinmenin Üstün Yararı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Evlat Edinmenin Üstün Yararı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “evlat edinmenin üstün yararı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Yetişkinler arasındaki çatışmayı tek başına kaldırma sebebi saymak veya çocuğun görüşünü ve kurduğu fiili aile bağını değerlendirmemek.

“Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları yönünden yetişkinler arasındaki çatışmayı tek başına kaldırma sebebi saymak veya çocuğun görüşünü ve kurduğu fiili aile bağını değerlendirmemek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Sona erdirme iddiasının evlat edinme tarihindeki hangi zorunlu koşul eksikliğine dayandığını ve bugünkü çocuk yararına etkisini ayrı ayrı belgelemek aşamasında evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “Evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete evlat edinmenin üstün yararı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri
• Evlat Edinmenin Sona Erdirilmesi ve Çocuğun Üstün Yararı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• sona erdirme iddiasının evlat edinme tarihindeki hangi zorunlu koşul eksikliğine dayandığını ve bugünkü çocuk yararına etkisini ayrı ayrı belgelemek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Kanundaki hak düşürücü süreler öğrenme ve evlat edinme tarihine göre derhal kontrol edilmeli; çocuğun güvenliği gerekiyorsa geçici koruma tedbirleri eş zamanlı istenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Evlat edinmenin sona erdirilmesi ve çocuğun üstün yararı bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Sona erdirme iddiasının evlat edinme tarihindeki hangi zorunlu koşul eksikliğine dayandığını ve bugünkü çocuk yararına etkisini ayrı ayrı belgelemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Evlat Edinmenin Sona Erdirilmesi ve Çocuğun Üstün Yararı Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Kanundaki hak düşürücü süreler öğrenme ve evlat edinme tarihine göre derhal kontrol edilmeli; çocuğun güvenliği gerekiyorsa geçici koruma tedbirleri eş zamanlı istenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Evlatlık ilişkisinin kaldırılması veya devamının korunması, nüfus kaydının düzeltilmesi, geçici bakım ve kişisel ilişki tedbirleri, uzman incelemesi ve çocuğun malvarlığının korunması istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Evlatlık ilişkisinin kaldırılması veya devamının korunması, nüfus kaydının düzeltilmesi, geçici bakım ve kişisel ilişki tedbirleri, uzman incelemesi ve çocuğun malvarlığının korunması, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Evlat Edinmenin Sona Erdirilmesi ve Çocuğun Üstün Yararı incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır.

Dosyanın ilk önceliği sona erdirme iddiasının evlat edinme tarihindeki hangi zorunlu koşul eksikliğine dayandığını ve bugünkü çocuk yararına etkisini ayrı ayrı belgelemek, delil omurgası ise evlat edinme kararı ve dosyası, rıza belgeleri, nüfus kayıtları, sosyal inceleme raporları, bakım ve eğitim kayıtları, sağlık raporları, çocukla görüşme tutanakları, aile mahkemesi ve koruma dosyaları, tanıklar ve uzman değerlendirmeleri ile Evlat Edinmenin Sona Erdirilmesi ve Çocuğun Üstün Yararı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Kanundaki hak düşürücü süreler öğrenme ve evlat edinme tarihine göre derhal kontrol edilmeli; çocuğun güvenliği gerekiyorsa geçici koruma tedbirleri eş zamanlı istenmelidir. Evlatlık ilişkisinin kaldırılması veya devamının korunması, nüfus kaydının düzeltilmesi, geçici bakım ve kişisel ilişki tedbirleri, uzman incelemesi ve çocuğun malvarlığının korunması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yetişkinler arasındaki çatışmayı tek başına kaldırma sebebi saymak veya çocuğun görüşünü ve kurduğu fiili aile bağını değerlendirmemek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — evlat edinmenin üstün yararı resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından evlat edinme, rıza veya diğer esaslı koşulların bulunmaması ve eksikliğin çocuğun yararı zedelenmeden giderilememesi halinde mahkemece kaldırılabilir; değerlendirmede çocuğun üstün yararı ve kurulan aile bağının sürekliliği merkezde yer alır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — evlat edinmenin üstün yararı emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; evlat edinen ile çocuk arasındaki her uyum sorunu sona erdirme sebebi değildir; başlangıçtaki koşul eksikliği, rızanın sakatlığı, yaş ve bakım ilişkisi, çocuğun görüşü, sosyal inceleme ve daha hafif koruma önlemleri ayrı değerlendirilir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — evlat edinmenin üstün yararı yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.305-320 ve 282
• 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu — m.4-7
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.31, 190 ve 266
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru