Konişmentodaki çarter atfının gönderileni ve halef sigortacıyı tahkimle bağlaması

11. Hukuk Dairesi 2025/5078 E. , 2026/1973 K.

"İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 14. Hukuk Dairesi SAYISI : 2025/427 Esas, 2025/1252 Karar2.... vekilleri Avukat ... HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 17. Asliye Ticaret Mahkemesi (Denizcilik İhtisas Mahkemesi sıfatıyla) SAYISI : 2024/204 E., 2024/461 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı Yargıtayca duruşma istemli olarak davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne, dava konusu meblağ 816.000,00 TL'nin altında bulunduğundan 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 369/2 hükmü gereğince duruşma isteğinin reddine karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davacının sigortalısı olan ...ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından ...'da mukim ...'dan dökme halde ''...'' emtiası satın alındığını, söz konusu emtianın ... Limanı'ndan ... Limanı'na kadar olan taşımasının nakliyat emtia sigorta poliçesi ile sigortalandığını, emtianın Rusya'dan Türkiye'ye taşınmak üzere "..." isimli gemiye 14.02.2022 tarihli ve (1) numaralı konişmento tahtında tam, sağlam ve hasarsız olarak yüklendiğini, sevkiyatı davalı taşıyanların gerçekleştirdiğini, yükün tahliyesi esnasında emtianın eksik olduğunun tespit edildiğini, eksik emtia sebebiyle sigortalıya sigorta poliçesi kapsamında 25.729,59 USD'nin TL karşılığı 347.802,31 TL'nin sigorta tazminatı olarak ödendiğini, davacının sigortalısının haklarına halef olduğunu, haklarını temlik aldığını, eksik sebebiyle ... zararın taşıyan/donatanın kusurundan kaynakladığını, ödenen bedelin davalıdan tahsili için İstanbul Anadolu 12. İcra Müdürlüğünün 2023/2408 E. sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi başlatıldığını, davalının takibe haksız olarak itiraz ettiğini ileri sürerek itirazın iptalini ve %20 oranında icra inkâr tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP Davalı vekili cevap dilekçesinde; taşıma senedi üzerinde atfı bulunan çarter partinin tahkim şartı içerdiğini, navlun ve konişmento ilişkisinin taraflarının bu tahkim anlaşmasıyla bağlı olduğunu, bu sebeple davanın usulden reddi gerektiğini, ödemenin hatır ödemesi olduğunu, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığını, yükleme ve tahliye sırasında emtiada %0,79 oranında bir farkın meydana geldiğini ancak bu oranın .... ve .... tarafından belirlenen %2 fire payının altında kaldığını, fire oranının poliçe kapsamında olmadığının da anlaşılacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava dışı sigortalı ...ve Ticaret Anonim Şirketi tarafından ...'da mukim ...'dan satın alınan ... emtiasının ...'ndan ... Limanı'na 14.02.2022 tarihli konişmento tahtında ... gemisi ile taşındığı, konişmento kayıtlarına göre sigortalının gönderilen konumunda olduğu, konişmentonun ön yüzünde 25.01.2022 tarihli çarter partiye atıf yapıldığı, atıf yapılan çarter partide İngiliz Hukuku'nun uygulanacağının ve ihtilafların çözümü için İngiltere Londra'da tahkime gidileceğinin kararlaştırıldığı, dava dışı sigortalının yükü teslim aldığı anlaşıldığından konişmento kayıtları ve çarter partide kabul edilen tahkim şartı ile bağlı olduğu, bu durumda dava konusu uyuşmazlığın İngiliz Hukuku'na göre Londra'da tahkime tabi olması nedeniyle Türk Mahkemelerinin görevli olmadığı gerekçesiyle davalı vekilinin tahkim itirazının kabulü ile mahkemenin görevsizliği nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile 14.02.2022 tarihli satış faturası uyarınca alıcının .... ve Tic. A.Ş., satıcının yabancı ülkede mukim ... olduğu, 01 numaralı konişmentoda yükleyicinin ..., bildirim adresinin ''...ve Ticaret A.Ş. ... .... ... İstanbul, Turkey'' gösterildiği, geminin ..., yükleme limanın .../Rusya, boşaltma limanının Türkiye olduğu, konşimento üzerinde "navlun karşılığı alındı" ve ''kiralama sözleşmesine göre ödenecek navlun'' şeklinde ibarelerin, konişmentonun ön yüzünde ''... ... 25.01.2022'' ibaresinin yazıldığı, bunun kiralama parti anlamına geldiği, konişmentonun ... kaptanınca imzalandığı, taşımaya ilişkin konişmentoda sigortalının alıcı, davalının donatanın acentesi olduğu, taşıyan ile gönderilen arasındaki hukuki ilişkide konişmento; taşıyan ile taşıtan arasındaki hukuki ilişkide ise navlun sözleşmesi hükümlerinin uygulanacağı, sözleşmenin tarafları bazen bir araya gelerek ıslak imza atmak yerine bir tarafın bilgisayar ortamında hazırladığı ve imzasız ''...'' denilen metnin elektronik ortamda diğer tarafa gönderilmesi ve yine elektronik ortamda diğer tarafın kabul beyanının iletmesiyle navlun sözleşmesini akdetmeyi tercih edebileceği, ... şeklinde düzenlenen bu metindeki tahkim şartının geçerli olduğu, taşımaya esas 14.02.2022 tarihli konşimentonun ön yüzünde ''... ... 25.01.2022''ye atıf yapıldığı, atıf yapılan ve tahkim itirazına esas 25.01.20221 tarihli metnin recap metni olduğu, tercümesinin dosyaya sunulduğu, bu belgede geminin ..., baş donatanın ..., işletenin ... San. ve Tic. Ltd. Şti. olarak belirtildiği, 17. maddesinde işbu sözleşmenin İngiliz hukukuna tabi olduğu ve uyuşmazlıkların Londra'da tahkim yoluyla çözüleceğinin kararlaştırıldığı, taşımayı gerçekleştiren geminin yabancı bayraklı, yükleme limanının da Türkiye dışında olduğu, taraflar arasında yabancılık unsuru taşıyan borç ilişkisi bulunduğu anlaşıldığından bu ilişkiden ... uyuşmazlıkların yabancı bir devlet mahkemesinde görülmesi ya da uyuşmazlığın tahkimde çözülmesi konusunda tarafların anlaşabileceği, taraflar arasındaki uyuşmazlığın tahkimde görülmesi gerektiğine yönelik düzenlemenin bulunması halinde malın alıcısı konumunda olan dava dışı sigortalının da bu düzenleme ile bağlı olacağı, dava dışı sigortalı alıcı, konişmentoyu ciro ile alıp, bunu ibrazla yükü teslim almada kullandığı anda, konişmentonun şartları ile de bağlandığı, tahkim şartının taşıyanla yükleten arasında akdedilen çarter sözleşmesinde kararlaştırıldığı, sigortalının üçüncü şahıs durumunda bulunduğu ve bu nedenle konşimentoda kararlaştırılan tahkim şartı ile bağlı tutulamayacağının düşünülemeyeceği, sigortalı, taşınan malları teslim aldığına göre konşimentoda yer alan tahkim şartının gönderileni ve halefiyet ilkesi uyarınca davacı ... şirketini bağlayacağı gerekçesiyle davacı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş, hüküm, davacı vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ A. Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, nakliyat sigorta poliçesi ile sigortalanan emtianın davalı sorumluluğunda gemi ile taşınması sırasında emtianın kaybı sebebiyle doğduğu iddia edilen ve bu sebeple sigortalıya ödenen tazminatın davalıdan rücuen tahsili talebiyle başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına göre yapılan istinaf başvurusunun HMK'nın 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz edene yükletilmesine, 14.04.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.