Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul

Kapsam

İş, ticaret, tüketici, kira ve ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında başvuru formu, son tutanak, karşı taraf, alacak kalemi ve ek talepler incelenir. Dava şartı denetimi şekli bir son tutanak kontrolüne indirgenemez; taraflar, maddi vakıa ve talep grubu bakımından uyuşmazlığın arabuluculuk sürecine gerçekten taşınıp taşınmadığı belirlenmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, dava şartı arabuluculukta talep uyumu ve usul konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “başvuru, uyuşmazlığın temel maddi vakıasını ve talep grubunu karşı tarafa anlaşılabilir biçimde bildirmelidir” kuralıdır. Dava tarafı ile arabuluculuk tarafı arasındaki farklılık, maddi hukuk ilişkisi ve temsil durumu dikkate alınarak değerlendirilir. Ayrıca “son tutanak, görüşme konusu ve anlaşamama sonucunu belirlemeye elverişli olmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/A ve İlgili Hükümler

Dava şartı arabuluculukta talep uyumu ve usul kapsamında m.18/A ve ilgili hükümler hükümleri dava şartı arabuluculuk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Mahkemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu: m.3/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda” — Alıntının yeri: İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1, ilk bölüm

Bu alıntı, TBMM, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kabul metni, m.3/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Dava şartı arabuluculukta talep uyumu ve usul kapsamında m.3/1 hükümleri iş uyuşmazlıklarında zorunlu başvuru bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.5/A

Dava şartı arabuluculukta talep uyumu ve usul kapsamında m.5/A hükümleri ticari uyuşmazlıklarda zorunlu başvuru bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Cenk Akil: Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Hakkında Usûl Hukuku Bakımından Bazı Değerlendirmeler

Arabuluculuk dava şartı incelenirken yalnız uyuşmazlığın genel niteliği değil, dava yığılması ve farklı talep türlerinin her biriyle kurulan bağ da araştırılmalıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“dava şartı arabuluculuğun sırasıyla kümülatif dava yığılmasıyla, terditli davayla, seçimlik davayla, kısmi davayla, belirsiz alacak davasıyla” — Alıntının yeri: Öz, ikinci paragraf

Dava şartı arabuluculukta talep uyumu ve usul konusunda yararlanılan eser: Cenk Akil, “Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Hakkında Usûl Hukuku Bakımından Bazı Değerlendirmeler”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2020, C. 1, S. 41, s. 307-324. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Arabuluculuk başvuru formu, karşı tarafa gönderilen davet, toplantı tutanakları ve son tutanak; dava dilekçesindeki taraf, hukuki ilişki, olay dönemi ve talep kalemleriyle karşılaştırılmalıdır. Başvuruda hiç yer almayan bağımsız bir talep dava şartı eksikliği riski yaratabilirken, aynı maddi vakıadan doğan miktar artışı veya hukuki nitelendirme farkı otomatik olarak kapsam dışılık sonucuna bağlanmamalıdır. Terditli, seçimlik, kısmi veya yığılmış taleplerde her istem için zorunlu arabuluculuk kapsamı ayrı gösterilmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. Kanun alıntısı iş uyuşmazlıklarındaki dava şartını gösterir; ticari, tüketici ve kira uyuşmazlıklarında talep uyumu ilgili özel kanun ve güncel içtihat üzerinden ayrıca kurulmalıdır.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Arabuluculukta görüşülen uyuşmazlık ile sonradan açılan davanın ne ölçüde örtüşmesi gerekir ve eksiklik hangi aşamada giderilebilir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “Başvuru, uyuşmazlığın temel maddi vakıasını ve talep grubunu karşı tarafa anlaşılabilir biçimde bildirmelidir.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Dava şartı eksikliği ile başvuru formundaki giderilebilir ifade noksanlığı aynı hukuki sonuca bağlanmamalıdır.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Arabuluculuk başvuru formu hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. Büro görevlendirme kaydı ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul uyuşmazlığında usul takvimi uyuşmazlık türünün zorunluluk denetimi ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Başvuru, zamanaşımı ve hak düşürücü süreyi kanunda belirtilen süre boyunca durdurur. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Dava şartı itirazının ön incelemede karara bağlanması aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul yönünden talep stratejisi hazırlanırken dava şartının yerine geldiğinin tespiti ile eksikliğin tamamlatılması aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle yalnız sonuç bölümüne bakmak ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Başvuru, Uyuşmazlığın Temel Maddi Vakıasını ve Talep Grubunu Karşı Tarafa Anlaşılabilir Biçimde Bildirmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için arabuluculuk başvuru formu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden başvuru, uyuşmazlığın temel maddi vakıasını ve talep grubunu karşı tarafa anlaşılabilir biçimde bildirmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dava Tarafı ile Arabuluculuk Tarafı Arasındaki Farklılık, Maddi Hukuk İlişkisi ve Temsil Durumu Dikkate Alınarak Değerlendirilir.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava tarafı ile arabuluculuk tarafı arasındaki farklılık, maddi hukuk ilişkisi ve temsil durumu dikkate alınarak değerlendirilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok büro görevlendirme kaydı ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve başvuru formunu dosyaya getirtmemek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Son Tutanak, Görüşme Konusu ve Anlaşamama Sonucunu Belirlemeye Elverişli Olmalıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden son tutanak, görüşme konusu ve anlaşamama sonucunu belirlemeye elverişli olmalıdır. Bu ölçüt özellikle davet ve tebliğ belgeleri üzerinden sınanır. Başvuru-dava vakıa karşılaştırması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, feri talepleri bağımsız uyuşmazlık saymak ihtimalini güçlendirebilir.

Dava Şartı Eksikliği ile Başvuru Formundaki Giderilebilir İfade Noksanlığı Aynı Hukuki Sonuca Bağlanmamalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için anlaşmama son tutanağı ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava şartı eksikliği ile başvuru formundaki giderilebilir ifade noksanlığı aynı hukuki sonuca bağlanmamalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Delil Omurgası

Arabuluculuk Başvuru Formu.

Bu delil öncelikle “başvuru, uyuşmazlığın temel maddi vakıasını ve talep grubunu karşı tarafa anlaşılabilir biçimde bildirmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden arabuluculuk başvuru formu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Büro Görevlendirme Kaydı.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden büro görevlendirme kaydı” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken büro görevlendirme kaydı ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Davet ve Tebliğ Belgeleri.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden davet ve tebliğ belgeleri” kaydı, “Son tutanak, görüşme konusu ve anlaşamama sonucunu belirlemeye elverişli olmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Anlaşmama Son Tutanağı.

Bu delil öncelikle “dava şartı eksikliği ile başvuru formundaki giderilebilir ifade noksanlığı aynı hukuki sonuca bağlanmamalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden anlaşmama son tutanağı” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Dava Dilekçesi ve Talep Tablosu.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava dilekçesi ve talep tablosu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken dava dilekçesi ve talep tablosu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Uyuşmazlık Türünün Zorunluluk Denetimi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; arabuluculuk başvuru formu ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden uyuşmazlık türünün zorunluluk denetimi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Taraf ve Temsil Kontrolü.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden taraf ve temsil kontrolü” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik büro görevlendirme kaydı, eksikliğin tamamlatılması talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Başvuru-Dava Vakıa Karşılaştırması.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden başvuru-dava vakıa karşılaştırması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Davet ve tebliğ belgeleri dosyaya alınmalı ve usulden ret talebinin reddi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Son Tutanağın Dosyaya Sunulması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; anlaşmama son tutanağı ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden son tutanağın dosyaya sunulması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Dava Şartı İtirazının Ön İncelemede Karara Bağlanması.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava şartı itirazının ön incelemede karara bağlanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik dava dilekçesi ve talep tablosu, arabuluculuk ücret ve giderleri talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Başvuru, Zamanaşımı ve Hak Düşürücü Süreyi Kanunda Belirtilen Süre Boyunca Durdurur.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden başvuru, zamanaşımı ve hak düşürücü süreyi kanunda belirtilen süre boyunca durdurur” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Uyuşmazlık türünün zorunluluk denetimi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Son Tutanak Tarihinden Sonra Özel Kanundaki Dava Süresi Ayrıca İzlenir.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden son tutanak tarihinden sonra özel kanundaki dava süresi ayrıca izlenir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İşe İade Gibi Alanlarda Kısa Başvuru ve Dava Süreleri Korunmalıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden işe iade gibi alanlarda kısa başvuru ve dava süreleri korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Dava Şartının Yerine Geldiğinin Tespiti.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava şartının yerine geldiğinin tespiti olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil arabuluculuk başvuru formu, temel ölçüt ise “başvuru, uyuşmazlığın temel maddi vakıasını ve talep grubunu karşı tarafa anlaşılabilir biçimde bildirmelidir” olacaktır.

Eksikliğin Tamamlatılması.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden eksikliğin tamamlatılması” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Büro görevlendirme kaydı bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Usulden Ret Talebinin Reddi.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden usulden ret talebinin reddi” talebi, “Son tutanak, görüşme konusu ve anlaşamama sonucunu belirlemeye elverişli olmalıdır” koşuluyla ve davet ve tebliğ belgeleri deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Başvuru Süresinin Gözetilmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden başvuru süresinin gözetilmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil anlaşmama son tutanağı, temel ölçüt ise “dava şartı eksikliği ile başvuru formundaki giderilebilir ifade noksanlığı aynı hukuki sonuca bağlanmamalıdır” olacaktır.

Arabuluculuk Ücret ve Giderleri.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden arabuluculuk ücret ve giderleri” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Dava dilekçesi ve talep tablosu bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/432, K. 2023/12320, 21.11.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu” — Alıntının yeri: Yargıtayca benimsenerek onanan İlk Derece Mahkemesi gerekçesi

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Dava şartı arabuluculukta talep uyumu ve usul bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Ticari nitelikte ve konusu bir miktar para olan alacak veya tazminat taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Bonoya dayalı haksız ihtiyati haciz nedeniyle istenen ticari tazminatta, arabuluculuğun parasal talep bakımından dava şartı olup olmadığı incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar talebin haksız ihtiyati hacizden doğduğu ticari uyuşmazlığa ilişkindir; arabuluculuk son tutanağındaki taleple dava dilekçesi arasındaki her tür farklılığı çözmez.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Yalnız Sonuç Bölümüne Bakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden yalnız sonuç bölümüne bakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, arabuluculuk başvuru formu delili ve “Başvuru, uyuşmazlığın temel maddi vakıasını ve talep grubunu karşı tarafa anlaşılabilir biçimde bildirmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Başvuru Formunu Dosyaya Getirtmemek.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden başvuru formunu dosyaya getirtmemek” riski gerçekleşirse eksikliğin tamamlatılması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Feri Talepleri Bağımsız Uyuşmazlık Saymak.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden feri talepleri bağımsız uyuşmazlık saymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Başvuru-dava vakıa karşılaştırması aşamasında davet ve tebliğ belgeleri kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Yanlış Tüzel Kişiye Başvurmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden yanlış tüzel kişiye başvurmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, anlaşmama son tutanağı delili ve “Dava şartı eksikliği ile başvuru formundaki giderilebilir ifade noksanlığı aynı hukuki sonuca bağlanmamalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Arabuluculukta İleri Sürülmeyen Tüm Hukuki Sebepleri Yasak Saymak.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden arabuluculukta ileri sürülmeyen tüm hukuki sebepleri yasak saymak” riski gerçekleşirse arabuluculuk ücret ve giderleri talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• arabuluculuk başvuru formu
• büro görevlendirme kaydı
• davet ve tebliğ belgeleri
• anlaşmama son tutanağı
• dava dilekçesi ve talep tablosu

• uyuşmazlık türünün zorunluluk denetimi
• taraf ve temsil kontrolü
• başvuru-dava vakıa karşılaştırması
• son tutanağın dosyaya sunulması
• dava şartı itirazının ön incelemede karara bağlanması

• Süre çizelgesinde Başvuru, zamanaşımı ve hak düşürücü süreyi kanunda belirtilen süre boyunca durdurur. Son tutanak tarihinden sonra özel kanundaki dava süresi ayrıca izlenir. İşe iade gibi alanlarda kısa başvuru ve dava süreleri korunmalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Arabuluculukta Görüşülen Uyuşmazlık ile Sonradan Açılan Davanın Ne Ölçüde Örtüşmesi Gerekir ve Eksiklik Hangi Aşamada Giderilebilir?

Dava şartı denetimi şekli bir son tutanak kontrolüne indirgenemez; taraflar, maddi vakıa ve talep grubu bakımından uyuşmazlığın arabuluculuk sürecine gerçekten taşınıp taşınmadığı belirlenmelidir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; arabuluculuk başvuru formu ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Arabuluculuk Başvuru Formu Neden Önemlidir?

Arabuluculuk başvuru formu, büro görevlendirme kaydı, davet ve tebliğ belgeleri birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Uyuşmazlık türünün zorunluluk denetimi; taraf ve temsil kontrolü; başvuru-dava vakıa karşılaştırması; son tutanağın dosyaya sunulması; dava şartı itirazının ön incelemede karara bağlanması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Dava Şartı Arabuluculukta Talep Uyumu ve Usul Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

Başvuru, zamanaşımı ve hak düşürücü süreyi kanunda belirtilen süre boyunca durdurur. Son tutanak tarihinden sonra özel kanundaki dava süresi ayrıca izlenir. İşe iade gibi alanlarda kısa başvuru ve dava süreleri korunmalıdır.

Dava Şartının Yerine Geldiğinin Tespiti Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Dava şartının yerine geldiğinin tespiti, eksikliğin tamamlatılması, usulden ret talebinin reddi, başvuru süresinin gözetilmesi, arabuluculuk ücret ve giderleri somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Arabuluculukta görüşülen uyuşmazlık ile sonradan açılan davanın ne ölçüde örtüşmesi gerekir ve eksiklik hangi aşamada giderilebilir” sorusu, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Dava şartı denetimi şekli bir son tutanak kontrolüne indirgenemez; taraflar, maddi vakıa ve talep grubu bakımından uyuşmazlığın arabuluculuk sürecine gerçekten taşınıp taşınmadığı belirlenmelidir.

Dosyanın ilk önceliği uyuşmazlık türünün zorunluluk denetimi, delil omurgası ise arabuluculuk başvuru formu ile büro görevlendirme kaydı arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Başvuru, zamanaşımı ve hak düşürücü süreyi kanunda belirtilen süre boyunca durdurur. Dava şartının yerine geldiğinin tespiti talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız sonuç bölümüne bakmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/432, K. 2023/12320, 21.11.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Ticari nitelikte ve konusu bir miktar para olan alacak veya tazminat taleplerinde dava açılmadan önce arabulucuya başvuru dava şartıdır.
• 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m.18/A ve ilgili hükümler
• 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — m.3/1
• TBMM, 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu kabul metni, m.3/1 — alıntı yeri: İş Mahkemeleri Kanunu m.3/1, ilk bölüm
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.5/A
• Cenk Akil, “Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk Hakkında Usûl Hukuku Bakımından Bazı Değerlendirmeler”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2020, C. 1, S. 41, s. 307-324
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru