Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık

Kapsam

Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, engelli işçinin istihdamı, makul düzenleme ve ayrımcılık konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır” kuralıdır. Talep edilen düzenleme işverene ölçüsüz yük getiriyorsa kapsamı daraltılabilir; ancak maliyet veya organizasyon itirazı somut veri olmadan ayrımcılığı haklı kılmaz. Ayrıca “engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4857 Sayılı İş Kanunu: m.5 ve 30

Engelli işçinin istihdamı, makul düzenleme ve ayrımcılık kapsamında m.5 ve 30 hükümleri eşitlik ve engelli istihdamı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.417

Engelli işçinin istihdamı, makul düzenleme ve ayrımcılık kapsamında m.417 hükümleri kişiliğin korunması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.10 ve 49

Engelli işçinin istihdamı, makul düzenleme ve ayrımcılık kapsamında m.10 ve 49 hükümleri eşitlik ve çalışma hakkı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve 5378 sayılı Kanun ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5378 Sayılı 5378 Sayılı Kanun: m.14/3

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı işyerlerinde makul düzenlemelerin” — Alıntının yeri: 5378 sayılı Kanun m.14/3, ilk cümlenin başlangıcı

Bu alıntı, Resmî Gazete, 19.02.2014, S.28918, 6518 sayılı Kanun m.64 ile değişik 5378 sayılı Kanun m.14 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Engelli işçinin istihdamı, makul düzenleme ve ayrımcılık kapsamında m.14/3 hükümleri doğrulanmış doğrudan kanun dayanağı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Enes Ersöz: Engellilere Yönelik Ayrımcılık ve Makul Uyumlaştırma Kavramı

Makul düzenleme, engelli kişinin işe erişimi ve çalışmayı sürdürmesi için somut, gerekli ve orantılı uyarlamadır; ölçüsüz yük savunması veriyle kanıtlanmalıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Engellilerin toplumsal yaşama dahil edilebilmesi, hukuki anlamda maruz kaldıkları ayrımcı yaklaşımların ortadan kaldırılmasıyla da ilişkilidir.” — Alıntının yeri: Öz

Engelli işçinin istihdamı, makul düzenleme ve ayrımcılık konusunda yararlanılan eser: Enes Ersöz, “Engellilere Yönelik Ayrımcılık ve Makul Uyumlaştırma Kavramı”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020, C. 3, S. 2, s. 149-163. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Engellilik durumu yanında talep edilen uyarlama, işin esaslı görevleri, erişilebilirlik engeli, mali-teknik uygulanabilirlik ve alternatif tedbirler somutlaştırılır. İşverenin kota yükümlülüğü ile bireysel makul düzenleme borcu birbirinin yerine geçmez. Ayrımcılık tazminatı ve işçilik taleplerinde iş mahkemesi ile dava şartı arabuluculuk; TİHEK başvurusunda özel kabul edilebilirlik ve süre kuralları ayrı izlenir. Fesih varsa işe iade için bir aylık arabuluculuk süresi korunmalı, ispat yükü kolaylaştırmaları açıkça ileri sürülmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. Makul düzenlemenin içeriği kişiye ve işe özgüdür; 4857 m.5 ve m.30, 6701 sayılı Kanun ile Engelli Hakları Sözleşmesi ayrıca uygulanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Engelli İşçi Bakımından Yalnız Kota Değil İşe Erişim, Görev Uyarlaması, Erişilebilirlik, Eğitim ve Performans Sürecinde Makul Düzenleme Yükümlülüğü De Eşit Davranma Borcunun Parçasıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Talep Edilen Düzenleme İşverene Ölçüsüz Yük Getiriyorsa Kapsamı Daraltılabilir; Ancak Maliyet veya Organizasyon İtirazı Somut Veri Olmadan Ayrımcılığı Haklı Kılmaz.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden talep edilen düzenleme işverene ölçüsüz yük getiriyorsa kapsamı daraltılabilir; ancak maliyet veya organizasyon itirazı somut veri olmadan ayrımcılığı haklı kılmaz” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Engellilik ve İş Görebilirlik Raporları, Görev Tanımı, Düzenleme Talepleri, İşveren Değerlendirmesi, Emsal Çalışanlar ve Fesih-Performans Kayıtları Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Engellilik ve İş Görebilirlik Raporları, Görev Tanımı, Düzenleme Talepleri, İşveren Değerlendirmesi, Emsal Çalışanlar ve Fesih-Performans Kayıtları.

Bu delil öncelikle “engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

İşin Temel Görevleri ile Engelin Etkisi ve Mümkün Teknik-Organizasyonel Uyarlamaların Uzman Görüşüyle Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden işin temel görevleri ile engelin etkisi ve mümkün teknik-organizasyonel uyarlamaların uzman görüşüyle belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Ayrımcı İşlem ve Fesih Öğrenildiğinde Arabuluculuk ile İşe İade Süreleri Ayrı; Kurumsal Başvuru İmkanları Gecikmeden Kullanılmalıdır.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden ayrımcı işlem ve fesih öğrenildiğinde arabuluculuk ile işe iade süreleri ayrı; kurumsal başvuru imkanları gecikmeden kullanılmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İşin temel görevleri ile engelin etkisi ve mümkün teknik-organizasyonel uyarlamaların uzman görüşüyle belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Makul Düzenlemenin Sağlanması, Ayrımcılığın Durdurulması, İşe İade ve Ayrımcılık Tazminatı.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden makul düzenlemenin sağlanması, ayrımcılığın durdurulması, işe iade ve ayrımcılık tazminatı olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları, temel ölçüt ise “engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627, 02.03.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“başvurucunun durumunu gözeten alternatif bir tedbirin etkili bir biçimde uygulanması yönüyle gereken özenin gösterildiğinin ortaya konulamadığı” — Alıntının yeri: Gerekçe §§43-73; özel ihtiyacı gözeten alternatif tedbir ve özen yükümlülüğü değerlendirmesi

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: ihlal.

Engelli işçinin istihdamı, makul düzenleme ve ayrımcılık bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Engelli kişinin özel ihtiyaçlarını gözeten etkili bir alternatif geliştirilmeden hizmetten yararlanmasının engellenmesi, ayrımcılık yasağı bakımından devletin pozitif yükümlülüğünü ihlal edebilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Engellilik nedeniyle farklı muamele, makul düzenleme niteliğindeki alternatifler ve ayrımcılık yasağı doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Başvurucu banka müşterisidir; karar engelli işçinin istihdam kotası veya işe uyarlamayı değil, özel hizmete erişimde görme engelliliğine uygun düzenlemeyi ele alır.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Sağlık Raporunu İşçinin Hiçbir İşi Yapamayacağı Yönünde Geniş Yorumlamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden sağlık raporunu işçinin hiçbir işi yapamayacağı yönünde geniş yorumlamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları delili ve “Engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627 yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları
• Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• işin temel görevleri ile engelin etkisi ve mümkün teknik-organizasyonel uyarlamaların uzman görüşüyle belirlenmesi
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Ayrımcı işlem ve fesih öğrenildiğinde arabuluculuk ile işe iade süreleri ayrı; kurumsal başvuru imkanları gecikmeden kullanılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık Bakımından Hak Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler, Usul İşlemleri ve Talep Sonuçları Dosyanın Başında Netleştirilmelidir?

Engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Engellilik ve İş Görebilirlik Raporları, Görev Tanımı, Düzenleme Talepleri, İşveren Değerlendirmesi, Emsal Çalışanlar ve Fesih-Performans Kayıtları ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

İşin temel görevleri ile engelin etkisi ve mümkün teknik-organizasyonel uyarlamaların uzman görüşüyle belirlenmesi; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Ayrımcı işlem ve fesih öğrenildiğinde arabuluculuk ile işe iade süreleri ayrı; kurumsal başvuru imkanları gecikmeden kullanılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Makul Düzenlemenin Sağlanması, Ayrımcılığın Durdurulması, İşe İade ve Ayrımcılık Tazminatı ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Makul düzenlemenin sağlanması, ayrımcılığın durdurulması, işe iade ve ayrımcılık tazminatı, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 4857 Sayılı İş Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 5378 Sayılı 5378 sayılı Kanun ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Engelli işçi bakımından yalnız kota değil işe erişim, görev uyarlaması, erişilebilirlik, eğitim ve performans sürecinde makul düzenleme yükümlülüğü de eşit davranma borcunun parçasıdır.

Dosyanın ilk önceliği işin temel görevleri ile engelin etkisi ve mümkün teknik-organizasyonel uyarlamaların uzman görüşüyle belirlenmesi, delil omurgası ise engellilik ve iş görebilirlik raporları, görev tanımı, düzenleme talepleri, işveren değerlendirmesi, emsal çalışanlar ve fesih-performans kayıtları ile Engelli İşçinin İstihdamı, Makul Düzenleme ve Ayrımcılık uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Ayrımcı işlem ve fesih öğrenildiğinde arabuluculuk ile işe iade süreleri ayrı; kurumsal başvuru imkanları gecikmeden kullanılmalıdır. Makul düzenlemenin sağlanması, ayrımcılığın durdurulması, işe iade ve ayrımcılık tazminatı talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; sağlık raporunu işçinin hiçbir işi yapamayacağı yönünde geniş yorumlamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Anayasa Mahkemesi Birinci Bölüm, Sevda Yılmaz, B. No: 2017/37627, 02.03.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Engelli kişinin özel ihtiyaçlarını gözeten etkili bir alternatif geliştirilmeden hizmetten yararlanmasının engellenmesi, ayrımcılık yasağı bakımından devletin pozitif yükümlülüğünü ihlal edebilir.
• 4857 Sayılı İş Kanunu — m.5 ve 30
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.417
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.10 ve 49
• 5378 Sayılı 5378 sayılı Kanun — m.14/3
• Resmî Gazete, 19.02.2014, S.28918, 6518 sayılı Kanun m.64 ile değişik 5378 sayılı Kanun m.14 — alıntı yeri: 5378 sayılı Kanun m.14/3, ilk cümlenin başlangıcı
• Enes Ersöz, “Engellilere Yönelik Ayrımcılık ve Makul Uyumlaştırma Kavramı”, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2020, C. 3, S. 2, s. 149-163