Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu

Kapsam

Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; SGK tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, meslek hastalığının tespiti ve tazminat sorumluluğu konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; sgk tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır” kuralıdır. Hastalığın listede bulunması tek başına işyeri illiyetini ve işveren kusurunu kanıtlamaz; kişisel, çevresel ve önceki maruziyetler bilimsel yöntemle ayrıştırılmalıdır. Ayrıca “sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve sgk dosyası hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: m.14/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Meslek hastalığı, sigortalının çalıştığı veya yaptığı işin niteliğinden dolayı tekrarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı” — Alıntının yeri: 5510 sayılı Kanun m.14/1, tanımın başlangıcı

Bu alıntı, TBMM, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kabul metni, m.14/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Meslek hastalığının tespiti ve tazminat sorumluluğu kapsamında m.14/1 hükümleri meslek hastalığı, rücu ve sağlık kurulu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: m.4-17

Meslek hastalığının tespiti ve tazminat sorumluluğu kapsamında m.4-17 hükümleri işveren önleme yükümlülüğü bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49, 54, 56 ve 417

Meslek hastalığının tespiti ve tazminat sorumluluğu kapsamında m.49, 54, 56 ve 417 hükümleri tazminat ve gözetme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Gaye Baycık: İş Kazası ve Meslek Hastalığından Sorumlulukta Geçerli Yetki Devri

Meslek hastalığında sigorta tespiti ile işverenin tazminat sorumluluğu ayrıdır; maruziyet, illiyet, kaçınılabilirlik, kusur ve geçerli yetki devri somut delille kurulmalıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“İş kazası ve meslek hastalığından doğan cezai ve hukuki sorumluluğun kime ait olduğunun doğru tespit edilebilmesi” — Alıntının yeri: Öz

Meslek hastalığının tespiti ve tazminat sorumluluğu konusunda yararlanılan eser: Gaye Baycık, “İş Kazası ve Meslek Hastalığından Sorumlulukta Geçerli Yetki Devri”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2023, C. 14, S. 1, s. 63-71. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Meslek hastalığı şüphesinde yetkili sağlık hizmeti sunucusu raporu, çalışma ve maruziyet geçmişi, işe giriş-periyodik muayene, ortam ölçümü ve SGK kayıtları toplanır. SGK'nın meslek hastalığı tespiti ve sürekli iş göremezlik oranına karşı sosyal güvenlik yolu; işverene maddi-manevi tazminat davasından ayrıdır. Kuruma başvuru gereken uyuşmazlıklarda başvuru dava şartı niteliğinde kontrol edilir. İş mahkemesinde kusur ve illiyet bilirkişisi uzmanlık alanlarına göre seçilmeli; tazminat zamanaşımı zarar ve olay tarihine göre hesaplanmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. M.14 yalnız sigorta hukuku tanımıdır; hastalık listesi, yükümlülük süresi, illiyet ve işveren rücu sorumluluğu güncel ikincil mevzuatla tamamlanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Meslek Hastalığında Hastalık ile Yürütülen İş veya Çalışma Koşulları Arasındaki Uygun İlliyet, Maruziyet Süresi, İşyeri Riskleri ve Tıbbi Bulgular Üzerinden Belirlenir; SGK Tespiti ile İşverenin Kusur Sorumluluğu Ayrı Aşamalardır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; SGK tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Hastalığın Listede Bulunması Tek Başına İşyeri İlliyetini ve İşveren Kusurunu Kanıtlamaz; Kişisel, Çevresel ve Önceki Maruziyetler Bilimsel Yöntemle Ayrıştırılmalıdır.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden hastalığın listede bulunması tek başına işyeri illiyetini ve işveren kusurunu kanıtlamaz; kişisel, çevresel ve önceki maruziyetler bilimsel yöntemle ayrıştırılmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Sağlık Kurulu Raporu, İşyeri Maruziyet Ölçümleri, Görev ve Süre Kayıtları, İşe Giriş-Periyodik Muayeneler, Risk Değerlendirmesi ve SGK Dosyası Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Planı ve Deliller

Sağlık Kurulu Raporu, İşyeri Maruziyet Ölçümleri, Görev ve Süre Kayıtları, İşe Giriş-Periyodik Muayeneler, Risk Değerlendirmesi ve SGK Dosyası.

Bu delil öncelikle “meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; sgk tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; sgk tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Hastalık Tanısı, Maruziyet Türü, Çalışma Dönemi ve İşyeri Önlemlerinin Tıp ve İş Güvenliği Uzmanlıklarıyla Eşleştirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden hastalık tanısı, maruziyet türü, çalışma dönemi ve işyeri önlemlerinin tıp ve iş güvenliği uzmanlıklarıyla eşleştirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken iş mahkemesinin görevi, özel yetki, zamanaşımı, SGK süreçleri ve istenen hükmün uygulanabilirliği denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sürelerin Hesabı

SGK Bildirim ve İtiraz Takvimi ile Maddi ve Manevi Tazminat Zamanaşımı Hastalığın Öğrenilme Tarihine Göre Ayrıca Hesaplanmalıdır.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden SGK bildirim ve itiraz takvimi ile maddi ve manevi tazminat zamanaşımı hastalığın öğrenilme tarihine göre ayrıca hesaplanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Hastalık tanısı, maruziyet türü, çalışma dönemi ve işyeri önlemlerinin tıp ve iş güvenliği uzmanlıklarıyla eşleştirilmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Meslek Hastalığının ve Oranının Tespiti, Gelir Bağlanması ile Kusur Oranında Maddi ve Manevi Tazminat.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden meslek hastalığının ve oranının tespiti, gelir bağlanması ile kusur oranında maddi ve manevi tazminat olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası, temel ölçüt ise “meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; sgk tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/13005, K. 2024/10998, 13.11.2024 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Meydana gelen hastalığın görülen işle uygun illiyet bağı içinde bulunması gerekir. İlliyet bağı sorumluluğun temel öğesidir.” — Alıntının yeri: Gerekçe; meslek hastalığında illiyet bağı ve kusur sorumluluğunun açıklandığı paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: kaldırma ve bozma.

Meslek hastalığının tespiti ve tazminat sorumluluğu bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Meslek hastalığında görülen işle hastalık arasında uygun illiyet, işveren kusuru, önlenebilir riskler ve kaçınılmazlık uzman heyetçe somutlaştırılmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Metal işinde çalışan işçinin iki taraflı karpal tünel hastalığı, işyeri koşulları, koruyucu tedbirler ve işveren kusuru doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Bozma hastalığın kesinlikle işten kaynaklandığını kabul etmez; çalışma dönemlerinin tamamını ve tıbbi-teknik etkenleri değerlendiren yeni uzman raporu ister.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Yalnız Tanı Raporuna Dayanıp İşyeri Maruziyetini ve Önlem Yükümlülüğünü İncelememek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden yalnız tanı raporuna dayanıp işyeri maruziyetini ve önlem yükümlülüğünü incelememek”. Bu savunmaya verilecek cevap, sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası delili ve “Meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; SGK tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Yargıtay 10. Hukuk Dairesi E. 2023/13005, K. 2024/10998 yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası
• Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• hastalık tanısı, maruziyet türü, çalışma dönemi ve işyeri önlemlerinin tıp ve iş güvenliği uzmanlıklarıyla eşleştirilmesi
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde SGK bildirim ve itiraz takvimi ile maddi ve manevi tazminat zamanaşımı hastalığın öğrenilme tarihine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu Dosyasında Sonucu Belirleyen Deliller, Görevli Merci ve Süre Çizelgesi Nasıl Birlikte Kurulmalıdır?

Meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; SGK tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Sağlık Kurulu Raporu, İşyeri Maruziyet Ölçümleri, Görev ve Süre Kayıtları, İşe Giriş-Periyodik Muayeneler, Risk Değerlendirmesi ve SGK Dosyası Neden Önemlidir?

Sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Hastalık tanısı, maruziyet türü, çalışma dönemi ve işyeri önlemlerinin tıp ve iş güvenliği uzmanlıklarıyla eşleştirilmesi; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. İş mahkemesinin görevi, özel yetki, zamanaşımı ve SGK işlemleri kontrol edilmelidir; 7036 sayılı Kanun m.3/3 uyarınca zorunlu arabuluculuk dava şartı değildir.

Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

SGK bildirim ve itiraz takvimi ile maddi ve manevi tazminat zamanaşımı hastalığın öğrenilme tarihine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Meslek Hastalığının ve Oranının Tespiti, Gelir Bağlanması ile Kusur Oranında Maddi ve Manevi Tazminat Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Meslek hastalığının ve oranının tespiti, gelir bağlanması ile kusur oranında maddi ve manevi tazminat, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Meslek hastalığında hastalık ile yürütülen iş veya çalışma koşulları arasındaki uygun illiyet, maruziyet süresi, işyeri riskleri ve tıbbi bulgular üzerinden belirlenir; SGK tespiti ile işverenin kusur sorumluluğu ayrı aşamalardır.

Dosyanın ilk önceliği hastalık tanısı, maruziyet türü, çalışma dönemi ve işyeri önlemlerinin tıp ve iş güvenliği uzmanlıklarıyla eşleştirilmesi, delil omurgası ise sağlık kurulu raporu, işyeri maruziyet ölçümleri, görev ve süre kayıtları, işe giriş-periyodik muayeneler, risk değerlendirmesi ve SGK dosyası ile Meslek Hastalığının Tespiti ve Tazminat Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: SGK bildirim ve itiraz takvimi ile maddi ve manevi tazminat zamanaşımı hastalığın öğrenilme tarihine göre ayrıca hesaplanmalıdır. Meslek hastalığının ve oranının tespiti, gelir bağlanması ile kusur oranında maddi ve manevi tazminat talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız tanı raporuna dayanıp işyeri maruziyetini ve önlem yükümlülüğünü incelememek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2023/13005, K. 2024/10998, 13.11.2024 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Meslek hastalığında görülen işle hastalık arasında uygun illiyet, işveren kusuru, önlenebilir riskler ve kaçınılmazlık uzman heyetçe somutlaştırılmalıdır.
• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — m.14/1
• TBMM, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kabul metni, m.14/1 — alıntı yeri: 5510 sayılı Kanun m.14/1, tanımın başlangıcı
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — m.4-17
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49, 54, 56 ve 417
• Gaye Baycık, “İş Kazası ve Meslek Hastalığından Sorumlulukta Geçerli Yetki Devri”, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2023, C. 14, S. 1, s. 63-71
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru