Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu

Kapsam

Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil edebilir; olağan ihtiyaçları aşan işlemde diğer eşin rızası veya özel yetki yoksa üçüncü kişiye karşı sorumluluk işlemin niteliğine göre sınırlandırılır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, evlilik birliğinin temsili ve eşin üçüncü kişilere karşı sorumluluğu konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil edebilir; olağan ihtiyaçları aşan işlemde diğer eşin rızası veya özel yetki yoksa üçüncü kişiye karşı sorumluluk işlemin niteliğine göre sınırlandırılır” kuralıdır. Bir eşin yaptığı her borçlandırıcı işlem aile yararı gerekçesiyle diğer eşi otomatik müteselsil borçlu yapmaz; işlemin amacı, kapsamı ve üçüncü kişinin iyi niyeti incelenmelidir. Ayrıca “sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.188/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Eşlerden her biri, ortak yaşamın devamı süresince ailenin sürekli ihtiyaçları için evlilik birliğini temsil eder.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.188/1

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.188/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Evlilik birliğinin temsili ve eşin üçüncü kişilere karşı sorumluluğu kapsamında m.188/1 hükümleri evlilik birliğinin temsili bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.40-48

Evlilik birliğinin temsili ve eşin üçüncü kişilere karşı sorumluluğu kapsamında m.40-48 hükümleri temsil bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İcra ve İflas Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu: m.67 ve 72

Evlilik birliğinin temsili ve eşin üçüncü kişilere karşı sorumluluğu kapsamında m.67 ve 72 hükümleri takip sonrası tespit ve itiraz bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Elif Kara: Evlilik Birliğinin Temsili ve Sözleşmelerin Nispiliği Çerçevesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/132, K. 2023/100, T. 22.2.2023 Kararının Değerlendirilmesi

Diğer eşin üçüncü kişiye karşı sorumluluğu, işlemin sürekli aile ihtiyacı olup olmadığı, temsil sınırı, üçüncü kişinin iyiniyeti ve sözleşmelerin nispiliğiyle belirlenir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“eşlerden biri tarafından müşterek çocuğun özel okul kaydına ilişkin olarak bir eğitim kurumu ile imzalanan kayıt sözleşmesinden doğan borçlardan” — Alıntının yeri: Öz

Evlilik birliğinin temsili ve eşin üçüncü kişilere karşı sorumluluğu konusunda yararlanılan eser: Elif Kara, “Evlilik Birliğinin Temsili ve Sözleşmelerin Nispiliği Çerçevesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/132, K. 2023/100, T. 22.2.2023 Kararının Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2025, S. 64, s. 1-30. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

İşlem ailenin sürekli ihtiyacı, diğer ihtiyaç veya eşin kişisel faaliyeti olarak sınıflandırılır; temsil sınırı ve üçüncü kişinin iyi niyeti sözleşme, fatura, teslim ve kullanım kayıtlarıyla incelenir. Aile birliğini temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması aile mahkemesinden istenir; üçüncü kişiye karşı borçtan sorumluluk ve menfi tespit uyuşmazlığında görev temel ilişkinin tüketici veya ticari niteliğine göre değişebilir. İcra takibi varsa itiraz veya menfi tespit süreleri korunmalı; para uyuşmazlığında arabuluculuk taraf ve işlem sıfatına göre ayrıca denetlenmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Uygulanacak Ölçütler

Eşlerden Her Biri Ailenin Sürekli İhtiyaçları İçin Birliği Temsil Edebilir; Olağan İhtiyaçları Aşan İşlemde Diğer Eşin Rızası veya Özel Yetki Yoksa Üçüncü Kişiye Karşı Sorumluluk İşlemin Niteliğine Göre Sınırlandırılır.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil edebilir; olağan ihtiyaçları aşan işlemde diğer eşin rızası veya özel yetki yoksa üçüncü kişiye karşı sorumluluk işlemin niteliğine göre sınırlandırılır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve evlilik bağını tek başına bütün borçlar için müşterek sorumluluk nedeni saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Bir Eşin Yaptığı Her Borçlandırıcı İşlem Aile Yararı Gerekçesiyle Diğer Eşi Otomatik Müteselsil Borçlu Yapmaz; İşlemin Amacı, Kapsamı ve Üçüncü Kişinin İyi Niyeti İncelenmelidir.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden bir eşin yaptığı her borçlandırıcı işlem aile yararı gerekçesiyle diğer eşi otomatik müteselsil borçlu yapmaz; işlemin amacı, kapsamı ve üçüncü kişinin iyi niyeti incelenmelidir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Sözleşme, Fatura, Teslim ve Ödeme Kayıtları, Harcamanın Aile İhtiyacıyla Bağlantısı ve Eşler Arasındaki Yetki Sınırlaması Belgeleri Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İspat Planı ve Deliller

Sözleşme, Fatura, Teslim ve Ödeme Kayıtları, Harcamanın Aile İhtiyacıyla Bağlantısı ve Eşler Arasındaki Yetki Sınırlaması Belgeleri.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Bir eşin yaptığı her borçlandırıcı işlem aile yararı gerekçesiyle diğer eşi otomatik müteselsil borçlu yapmaz; işlemin amacı, kapsamı ve üçüncü kişinin iyi niyeti incelenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

İşlemin Ailenin Sürekli İhtiyacına Mı, Olağanüstü İhtiyaca Mı Yoksa Eşin Kişisel Faaliyetine Mi Ait Olduğunun Belirlenmesi.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden işlemin ailenin sürekli ihtiyacına mı, olağanüstü ihtiyaca mı yoksa eşin kişisel faaliyetine mi ait olduğunun belirlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri, eşin işlemden doğan sorumluluğunun bulunmadığının veya kapsamının tespiti talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar, eşin işlemden doğan sorumluluğunun bulunmadığının veya kapsamının tespiti talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sürelerin Hesabı

Alacak ve İtiraz Süreleri Temel Sözleşmeye Göre Hesaplanmalı; Temsil Yetkisinin Kaldırılması veya Sınırlandırılması Kararı Üçüncü Kişilere Etkisiyle Birlikte İncelenmelidir.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden alacak ve itiraz süreleri temel sözleşmeye göre hesaplanmalı; temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması kararı üçüncü kişilere etkisiyle birlikte incelenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Talep Sonucunun Kurulması

Eşin İşlemden Doğan Sorumluluğunun Bulunmadığının veya Kapsamının Tespiti.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden eşin işlemden doğan sorumluluğunun bulunmadığının veya kapsamının tespiti” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Bir eşin yaptığı her borçlandırıcı işlem aile yararı gerekçesiyle diğer eşi otomatik müteselsil borçlu yapmaz; işlemin amacı, kapsamı ve üçüncü kişinin iyi niyeti incelenmelidir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/3374, K. 2025/4997, 20.10.2025 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Kiracı olmayan eşin 4721 sayılı Kanunun 194. maddesi uyarınca sonradan kiraya verene yapacağı bildirim ile sözleşmenin tarafı haline gelmiş olmasının” — Alıntının yeri: Gerekçe; aile konutu bildiriminin kira sözleşmesinde taraf sıfatına etkisi paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: Kiracı olmayan eşin sonradan aile konutu bildirimiyle sözleşme tarafı olması, kiracı eşin bildirimden önce verdiği yazılı tahliye taahhüdünün geçerliliğini etkilemez; içtihat uyuşmazlığı bu yönde giderildi (kesin; oybirliği).

Evlilik birliğinin temsili ve eşin üçüncü kişilere karşı sorumluluğu bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Kiracı olmayan eş, aile konutu bildirimiyle kira sözleşmesinin tarafı olabilir; bu temsil ve katılma etkisi üçüncü kişi kiraya verene ulaşan bildirimle somutlaşır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Eşin aile konutuna ilişkin işlemle üçüncü kişi kiraya veren karşısındaki hukuki konumu doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar TMK m.188-189'daki olağan ihtiyaçlar için genel temsil ve müteselsil sorumluluğu değil, TMK m.194 uyarınca aile konutu kira ilişkisine katılmayı ele alan komşu içtihattır.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Evlilik Bağını Tek Başına Bütün Borçlar İçin Müşterek Sorumluluk Nedeni Saymak.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden evlilik bağını tek başına bütün borçlar için müşterek sorumluluk nedeni saymak” riski gerçekleşirse eşin işlemden doğan sorumluluğunun bulunmadığının veya kapsamının tespiti talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2025/3374, K. 2025/4997 yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri
• Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• işlemin ailenin sürekli ihtiyacına mı, olağanüstü ihtiyaca mı yoksa eşin kişisel faaliyetine mi ait olduğunun belirlenmesi
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Alacak ve itiraz süreleri temel sözleşmeye göre hesaplanmalı; temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması kararı üçüncü kişilere etkisiyle birlikte incelenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu Dosyasında Sonucu Belirleyen Deliller, Görevli Merci ve Süre Çizelgesi Nasıl Birlikte Kurulmalıdır?

Eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil edebilir; olağan ihtiyaçları aşan işlemde diğer eşin rızası veya özel yetki yoksa üçüncü kişiye karşı sorumluluk işlemin niteliğine göre sınırlandırılır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Sözleşme, Fatura, Teslim ve Ödeme Kayıtları, Harcamanın Aile İhtiyacıyla Bağlantısı ve Eşler Arasındaki Yetki Sınırlaması Belgeleri Neden Önemlidir?

Sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

İşlemin ailenin sürekli ihtiyacına mı, olağanüstü ihtiyaca mı yoksa eşin kişisel faaliyetine mi ait olduğunun belirlenmesi; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

Alacak ve itiraz süreleri temel sözleşmeye göre hesaplanmalı; temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması kararı üçüncü kişilere etkisiyle birlikte incelenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Eşin İşlemden Doğan Sorumluluğunun Bulunmadığının veya Kapsamının Tespiti Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Eşin işlemden doğan sorumluluğunun bulunmadığının veya kapsamının tespiti, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Eşlerden her biri ailenin sürekli ihtiyaçları için birliği temsil edebilir; olağan ihtiyaçları aşan işlemde diğer eşin rızası veya özel yetki yoksa üçüncü kişiye karşı sorumluluk işlemin niteliğine göre sınırlandırılır.

Dosyanın ilk önceliği işlemin ailenin sürekli ihtiyacına mı, olağanüstü ihtiyaca mı yoksa eşin kişisel faaliyetine mi ait olduğunun belirlenmesi, delil omurgası ise sözleşme, fatura, teslim ve ödeme kayıtları, harcamanın aile ihtiyacıyla bağlantısı ve eşler arasındaki yetki sınırlaması belgeleri ile Evlilik Birliğinin Temsili ve Eşin Üçüncü Kişilere Karşı Sorumluluğu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Alacak ve itiraz süreleri temel sözleşmeye göre hesaplanmalı; temsil yetkisinin kaldırılması veya sınırlandırılması kararı üçüncü kişilere etkisiyle birlikte incelenmelidir. Eşin işlemden doğan sorumluluğunun bulunmadığının veya kapsamının tespiti talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; evlilik bağını tek başına bütün borçlar için müşterek sorumluluk nedeni saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2025/3374, K. 2025/4997, 20.10.2025 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Kiracı olmayan eş, aile konutu bildirimiyle kira sözleşmesinin tarafı olabilir; bu temsil ve katılma etkisi üçüncü kişi kiraya verene ulaşan bildirimle somutlaşır.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.188/1
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.188/1 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.188/1
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.40-48
• 2004 Sayılı İcra ve İflas Kanunu — m.67 ve 72
• Elif Kara, “Evlilik Birliğinin Temsili ve Sözleşmelerin Nispiliği Çerçevesinde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2022/132, K. 2023/100, T. 22.2.2023 Kararının Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2025, S. 64, s. 1-30
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru