Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü

Kapsam

Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeş, karşı tarafın ödeme gücü ve hakkaniyet ölçüsünde yardım nafakası isteyebilir; talep aile dayanışması ile kişinin kendi geçim sorumluluğu arasında dengelenir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, yardım nafakası ve altsoy-üstsoy yükümlülüğü konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeş, karşı tarafın ödeme gücü ve hakkaniyet ölçüsünde yardım nafakası isteyebilir; talep aile dayanışması ile kişinin kendi geçim sorumluluğu arasında dengelenir” kuralıdır. Akrabalık tek başına nafakaya yetmez; talep edenin gerçek ihtiyaçları, gelir ve malvarlığı ile nafaka yükümlüsünün kendi zorunlu giderleri araştırılmalıdır. Ayrıca “tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.364/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Herkes, yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve altsoyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.364/1

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.364/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Yardım nafakası ve altsoy-üstsoy yükümlülüğü kapsamında m.364/1 hükümleri yardım nafakası bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190 ve 266

Yardım nafakası ve altsoy-üstsoy yükümlülüğü kapsamında m.190 ve 266 hükümleri ispat ve hesap incelemesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.41

Yardım nafakası ve altsoy-üstsoy yükümlülüğü kapsamında m.41 hükümleri ailenin korunması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Semih Yünlü: Nafaka Yükümlülüklerinin Çatışması

Yardım nafakası diğer bakım ve nafaka yükümlülükleriyle çatıştığında ihtiyaç, ödeme gücü, yakınlık sırası ve hakkaniyet aynı zaman kesitinde dengelenmelidir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Söz konusu bu yükümlülükler somut olayda bir arada bulunabilir.” — Alıntının yeri: Öz

Yardım nafakası ve altsoy-üstsoy yükümlülüğü konusunda yararlanılan eser: Semih Yünlü, “Nafaka Yükümlülüklerinin Çatışması”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2025, S. 64, s. 31-78. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Yardım nafakası, davalının yerleşim yeri aile mahkemesinde; birden fazla yükümlü varsa kanuni sıra ve ödeme güçleri gözetilerek açılır. Davacı yardım edilmezse yoksulluğa düşeceğini, davalı ise kendi zorunlu gider ve ödeme kapasitesini güncel mali verilerle ortaya koyar. Nafaka kural olarak dava tarihinden işler; koşul değişirse artırma, azaltma veya kaldırma istenebilir. Aile hukukundan doğan nafaka davası zorunlu arabuluculuğa tabi değildir; geçici tedbir nafakası ile yardım nafakası karıştırılmamalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Yardım Edilmediği Takdirde Yoksulluğa Düşecek Altsoy, Üstsoy ve Kardeş, Karşı Tarafın Ödeme Gücü ve Hakkaniyet Ölçüsünde Yardım Nafakası İsteyebilir; Talep Aile Dayanışması ile Kişinin Kendi Geçim Sorumluluğu Arasında Dengelenir.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeş, karşı tarafın ödeme gücü ve hakkaniyet ölçüsünde yardım nafakası isteyebilir; talep aile dayanışması ile kişinin kendi geçim sorumluluğu arasında dengelenir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve talep edenin tüm giderlerini incelemeden yalnız tarafların maaşını karşılaştırmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Akrabalık Tek Başına Nafakaya Yetmez; Talep Edenin Gerçek İhtiyaçları, Gelir ve Malvarlığı ile Nafaka Yükümlüsünün Kendi Zorunlu Giderleri Araştırılmalıdır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden akrabalık tek başına nafakaya yetmez; talep edenin gerçek ihtiyaçları, gelir ve malvarlığı ile nafaka yükümlüsünün kendi zorunlu giderleri araştırılmalıdır. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Tarafların Gelir, Malvarlığı, Sağlık, Eğitim, Barınma ve Zorunlu Gider Kayıtları ile Aile Bağını Gösteren Nüfus Belgeleri Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Tarafların Gelir, Malvarlığı, Sağlık, Eğitim, Barınma ve Zorunlu Gider Kayıtları ile Aile Bağını Gösteren Nüfus Belgeleri.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Akrabalık tek başına nafakaya yetmez; talep edenin gerçek ihtiyaçları, gelir ve malvarlığı ile nafaka yükümlüsünün kendi zorunlu giderleri araştırılmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Talep Edenin Yoksulluk Riski ile Yükümlünün Ödeme Gücünün Aynı Dönem Verileri Üzerinden Ayrı Tabloda Gösterilmesi.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden talep edenin yoksulluk riski ile yükümlünün ödeme gücünün aynı dönem verileri üzerinden ayrı tabloda gösterilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri, ihtiyaç ve ödeme gücüyle orantılı yardım nafakasına hükmedilmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar, ihtiyaç ve ödeme gücüyle orantılı yardım nafakasına hükmedilmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Nafaka Kural Olarak Dava Tarihinden İtibaren Hüküm Doğurur; Değişen Koşullarda Artırma, Azaltma veya Kaldırma Ayrıca İstenebilir.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur; değişen koşullarda artırma, azaltma veya kaldırma ayrıca istenebilir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

İhtiyaç ve Ödeme Gücüyle Orantılı Yardım Nafakasına Hükmedilmesi.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden ihtiyaç ve ödeme gücüyle orantılı yardım nafakasına hükmedilmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Akrabalık tek başına nafakaya yetmez; talep edenin gerçek ihtiyaçları, gelir ve malvarlığı ile nafaka yükümlüsünün kendi zorunlu giderleri araştırılmalıdır” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/4407, K. 2015/11958, 29.06.2015 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“herkes yardım etmediği takdirde yoksulluğa düşecek olan üstsoyu ve alt soyu ile kardeşlerine nafaka vermekle yükümlüdür” — Alıntının yeri: Gerekçe; TMK m.364 hükmünün aktarıldığı paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Yardım nafakası ve altsoy-üstsoy yükümlülüğü bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Yardım nafakası, yardım edilmediğinde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeş lehine; ihtiyaç ve ödeme gücü gözetilerek sürer. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Baba-kız arasında eğitimin bitmesi, doktor ataması ve yoksulluk durumunun devamı nedeniyle yardım nafakasının kaldırılması incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Bozma nafakayı kesin kaldırmamış; atamanın yapıldığına ilişkin icra dosyası belgesinin eksik değerlendirilmesine dayanmıştır.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Talep Edenin Tüm Giderlerini İncelemeden Yalnız Tarafların Maaşını Karşılaştırmak.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden talep edenin tüm giderlerini incelemeden yalnız tarafların maaşını karşılaştırmak” riski gerçekleşirse ihtiyaç ve ödeme gücüyle orantılı yardım nafakasına hükmedilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 3. Hukuk Dairesi E. 2015/4407, K. 2015/11958 yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri
• Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• talep edenin yoksulluk riski ile yükümlünün ödeme gücünün aynı dönem verileri üzerinden ayrı tabloda gösterilmesi
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur; değişen koşullarda artırma, azaltma veya kaldırma ayrıca istenebilir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü İncelemesinde İddia, Karşı Görüş, Kanun Dayanağı ve İçtihat Somut Olayla Nasıl Eşleştirilmelidir?

Yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeş, karşı tarafın ödeme gücü ve hakkaniyet ölçüsünde yardım nafakası isteyebilir; talep aile dayanışması ile kişinin kendi geçim sorumluluğu arasında dengelenir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Tarafların Gelir, Malvarlığı, Sağlık, Eğitim, Barınma ve Zorunlu Gider Kayıtları ile Aile Bağını Gösteren Nüfus Belgeleri ile Karşılaştırılmalıdır?

Tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Talep edenin yoksulluk riski ile yükümlünün ödeme gücünün aynı dönem verileri üzerinden ayrı tabloda gösterilmesi; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur; değişen koşullarda artırma, azaltma veya kaldırma ayrıca istenebilir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İhtiyaç ve Ödeme Gücüyle Orantılı Yardım Nafakasına Hükmedilmesi İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

İhtiyaç ve ödeme gücüyle orantılı yardım nafakasına hükmedilmesi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Yardım edilmediği takdirde yoksulluğa düşecek altsoy, üstsoy ve kardeş, karşı tarafın ödeme gücü ve hakkaniyet ölçüsünde yardım nafakası isteyebilir; talep aile dayanışması ile kişinin kendi geçim sorumluluğu arasında dengelenir.

Dosyanın ilk önceliği talep edenin yoksulluk riski ile yükümlünün ödeme gücünün aynı dönem verileri üzerinden ayrı tabloda gösterilmesi, delil omurgası ise tarafların gelir, malvarlığı, sağlık, eğitim, barınma ve zorunlu gider kayıtları ile aile bağını gösteren nüfus belgeleri ile Yardım Nafakası ve Altsoy-Üstsoy Yükümlülüğü uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Nafaka kural olarak dava tarihinden itibaren hüküm doğurur; değişen koşullarda artırma, azaltma veya kaldırma ayrıca istenebilir. İhtiyaç ve ödeme gücüyle orantılı yardım nafakasına hükmedilmesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; talep edenin tüm giderlerini incelemeden yalnız tarafların maaşını karşılaştırmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2015/4407, K. 2015/11958, 29.06.2015 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Yardım nafakası, yardım edilmediğinde yoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeş lehine; ihtiyaç ve ödeme gücü gözetilerek sürer.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.364/1
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.364/1 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.364/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190 ve 266
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.41
• Semih Yünlü, “Nafaka Yükümlülüklerinin Çatışması”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 2025, S. 64, s. 31-78
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru