Yemin Delilinin Teklifi, İadesi

Kapsam

Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları yönünden başvurunun usul hukuku içindeki amacı, görevli mahkeme, taraf ve hukuki yarar, yapılması istenen işlem, karşı tarafın dinlenilmesi, özel süre ve verilecek kararın sonraki yargılamaya etkisi birlikte ele alınır. Kesin delil niteliğindeki yemin yalnız tarafın kendi fiilinden kaynaklanan ve davanın çözümüne etkili çekişmeli vakıa için teklif edilebilir; teklif metni ispat yükü ve vakıa sınırlarıyla uyumlu olmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, yemin delilinin teklifi, iadesi ve sonuçları konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Usul İşleminin Amacı ve İnceleme Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “kesin delil niteliğindeki yemin yalnız tarafın kendi fiilinden kaynaklanan ve davanın çözümüne etkili çekişmeli vakıa için teklif edilebilir; teklif metni ispat yükü ve vakıa sınırlarıyla uyumlu olmalıdır” kuralıdır. Hukuki nitelendirme, herkesçe bilinen olgu, tarafın hatırlamasının mümkün olmadığı olay veya yeminle ispatı yasaklanmış vakıa yemin konusu yapılamaz. Ayrıca “ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.225/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Yeminin konusu, davanın çözümü bakımından önem taşıyan, çekişmeli olan ve kişinin kendisinden kaynaklanan vakıalardır.” — Alıntının yeri: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.225/1

Bu alıntı, TBMM, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.225/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Yemin delilinin teklifi, iadesi ve sonuçları kapsamında m.225/1 hükümleri yeminin konusu, teklif ve iade bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.187-200

Yemin delilinin teklifi, iadesi ve sonuçları kapsamında m.187-200 hükümleri ispat konusu ve yazılı delil bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36

Yemin delilinin teklifi, iadesi ve sonuçları kapsamında m.36 hükümleri adil yargılanma güvencesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Ali Haydar Bölükbaşı: Hanefi Yargılama Hukukunda Bir İspat Vasıtası Olarak Taraf Yemini: Mezhep Öğretileri Işığında Teorik Bir İnceleme

Taraf yemininin tarihsel ve karşılaştırmalı temeli, modern HMK'daki kesin delil düzenlemesinin kişisel bilgi, teklif ve sonuç bakımından dar yorumlanmasını destekler. Bu yaklaşım, bu usul meselesi içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Çalışmamızın amacı, İslam yargılama hukukunda ispat vasıtası olarak davalı tarafın yaptığı yeminin, yani taraf yemininin Hanefi mezhebi özelinde teorik olarak incelenmesi” — Alıntının yeri: Öz

Yemin delilinin teklifi, iadesi ve sonuçları konusunda yararlanılan eser: Ali Haydar Bölükbaşı, “Hanefi Yargılama Hukukunda Bir İspat Vasıtası Olarak Taraf Yemini: Mezhep Öğretileri Işığında Teorik Bir İnceleme”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, C. 14, S. 2, s. 1991-2038. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Yemin yalnız çekişmeli, davanın çözümüne etkili ve yemin edecek kişinin kendisinden kaynaklanan vakıaya yöneltilir; hukuki değerlendirme, kamu düzeni, ikrar edilmiş veya kesin hükme bağlanmış olgu yemin konusu yapılamaz. İspat yükünü taşıyan taraf teklifi açıkça formüle etmeli; iade edilebilirlik vakıanın iki tarafla ilişkisine göre değerlendirilir. Usulüne uygun davet, mazeret ve yeminden kaçınmanın sonucu tutanağa geçirilmelidir. Tahkikat kapanmadan yemin deliline dayanma ve vazgeçme sonuçları dikkatle korunmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete nüshasıyla kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük, ikincil düzenleme ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. Doktrin kaynağı tarihsel-karşılaştırmalı niteliktedir; HMK'daki teklif, iade ve kesin delil sonuçlarının güncel pozitif hukuk kaynağı yerine kullanılmamalıdır.

Başvuru Koşulları ve Mahkemenin Yetkisi

Kesin Delil Niteliğindeki Yemin Yalnız Tarafın Kendi Fiilinden Kaynaklanan ve Davanın Çözümüne Etkili Çekişmeli Vakıa İçin Teklif Edilebilir; Teklif Metni İspat Yükü ve Vakıa Sınırlarıyla Uyumlu Olmalıdır.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden kesin delil niteliğindeki yemin yalnız tarafın kendi fiilinden kaynaklanan ve davanın çözümüne etkili çekişmeli vakıa için teklif edilebilir; teklif metni ispat yükü ve vakıa sınırlarıyla uyumlu olmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve genel bir doğru söyleme çağrısını belirli vakıaya ilişkin yemin teklifi yerine kullanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Hukuki Nitelendirme, Herkesçe Bilinen Olgu, Tarafın Hatırlamasının Mümkün Olmadığı Olay veya Yeminle İspatı Yasaklanmış Vakıa Yemin Konusu Yapılamaz.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden hukuki nitelendirme, herkesçe bilinen olgu, tarafın hatırlamasının mümkün olmadığı olay veya yeminle ispatı yasaklanmış vakıa yemin konusu yapılamaz. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Yükünü Taşıyan Tarafın Dayandığı Vakıa Listesi, Mevcut Yazılı Deliller ve Karşı Tarafın Kişisel Bilgisi Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İşlemle Bağlantılı Belge ve Kayıtlar

İspat Yükünü Taşıyan Tarafın Dayandığı Vakıa Listesi, Mevcut Yazılı Deliller ve Karşı Tarafın Kişisel Bilgisi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Hukuki nitelendirme, herkesçe bilinen olgu, tarafın hatırlamasının mümkün olmadığı olay veya yeminle ispatı yasaklanmış vakıa yemin konusu yapılamaz” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Görevli Mahkeme ve İzlenecek Usul

Yemin Teklifinden Önce Çekişmeli Vakıa, İspat Yükü ve Mevcut Diğer Kesin Delillerin Dosya Üzerinden Ayrıştırılması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden yemin teklifinden önce çekişmeli vakıa, ispat yükü ve mevcut diğer kesin delillerin dosya üzerinden ayrıştırılması” aşamasında usul işleminin kanuni amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar ve dayanak kayıtlar birlikte denetlenmelidir. İstenen işlem esası peşinen çözecek ölçüde genişletilmemelidir.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” aşamasında usul işleminin kanuni amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar ve dayanak kayıtlar birlikte denetlenmelidir. İstenen işlem esası peşinen çözecek ölçüde genişletilmemelidir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” aşamasında usul işleminin kanuni amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar ve dayanak kayıtlar birlikte denetlenmelidir. İstenen işlem esası peşinen çözecek ölçüde genişletilmemelidir.

Özel Süre, Tebligat ve Hak Kaybı

Yemin Delili Tahkikat Tamamlanmadan ve Delil Bildirme Usulüne Uygun Biçimde Dayanılarak Kullanılmalıdır; Kesin Süreler Ayrıca Gözetilir.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden yemin delili tahkikat tamamlanmadan ve delil bildirme usulüne uygun biçimde dayanılarak kullanılmalıdır; kesin süreler ayrıca gözetilir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İstenen Usul İşleminin Açıkça Kurulması

Çekişmeli Belirli Vakıa Hakkında Usulüne Uygun Yemin Teklif Edilmesi ve Sonucuna Göre Hüküm Kurulması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden çekişmeli belirli vakıa hakkında usulüne uygun yemin teklif edilmesi ve sonucuna göre hüküm kurulması” istemi, usul işleminin amacı, kapsamı ve ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi ile ilişkilendirilmelidir. Kararın hangi belge, vakıa veya işlem hakkında ve ne şekilde uygulanacağı tereddütsüz gösterilmelidir.

Bu Usul Meselesi Başvurusunun Yalnız Kanuni Amacı ve Somut İhtiyaçla Sınırlı Biçimde Kabulü.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden bu usul meselesi başvurusunun yalnız kanuni amacı ve somut ihtiyaçla sınırlı biçimde kabulü” istemi, usul işleminin amacı, kapsamı ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ilişkilendirilmelidir. Kararın hangi belge, vakıa veya işlem hakkında ve ne şekilde uygulanacağı tereddütsüz gösterilmelidir.

Verilecek Kararın Kişi, İşlem, Belge ve Uygulanma Süresi Bakımından Tereddütsüz Kurulması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden verilecek kararın kişi, işlem, belge ve uygulanma süresi bakımından tereddütsüz kurulması” istemi, usul işleminin amacı, kapsamı ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ilişkilendirilmelidir. Kararın hangi belge, vakıa veya işlem hakkında ve ne şekilde uygulanacağı tereddütsüz gösterilmelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/4667, K. 2022/2642, 31.03.2022 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Yemini kendisine ispat yükü düşen taraf teklif edebilir.” — Alıntının yeri: Gerekçe, 2 numaralı bent; HMK m.225 ve yemin teklif yetkisi paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Yemin delilinin teklifi, iadesi ve sonuçları bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Yemin kesin delildir; konusu davanın çözümü bakımından önemli, çekişmeli ve kendisine yemin teklif edilen kişiden kaynaklanan vakıa olmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Bonoya dayalı menfi tespit davasında delil listesinde açıkça yemine dayanılması ve teklif hakkının hatırlatılmaması incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar yeminin iadesi sonrasındaki bütün ihtimalleri değil, açıkça dayanılan yemin delilinin hatırlatılmasını ele alır.

Hukuki Yarar, Kapsam ve Usul Hatası Riskleri

Genel Bir Doğru Söyleme Çağrısını Belirli Vakıaya İlişkin Yemin Teklifi Yerine Kullanmak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden genel bir doğru söyleme çağrısını belirli vakıaya ilişkin yemin teklifi yerine kullanmak” riski gerçekleşirse çekişmeli belirli vakıa hakkında usulüne uygun yemin teklif edilmesi ve sonucuna göre hüküm kurulması talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2021/4667, K. 2022/2642 yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi
• Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• yemin teklifinden önce çekişmeli vakıa, ispat yükü ve mevcut diğer kesin delillerin dosya üzerinden ayrıştırılması
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde Yemin delili tahkikat tamamlanmadan ve delil bildirme usulüne uygun biçimde dayanılarak kullanılmalıdır; kesin süreler ayrıca gözetilir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları Bakımından Hak Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler, Usul İşlemleri ve Talep Sonuçları Dosyanın Başında Netleştirilmelidir?

Kesin delil niteliğindeki yemin yalnız tarafın kendi fiilinden kaynaklanan ve davanın çözümüne etkili çekişmeli vakıa için teklif edilebilir; teklif metni ispat yükü ve vakıa sınırlarıyla uyumlu olmalıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Yükünü Taşıyan Tarafın Dayandığı Vakıa Listesi, Mevcut Yazılı Deliller ve Karşı Tarafın Kişisel Bilgisi ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

İspat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Yemin teklifinden önce çekişmeli vakıa, ispat yükü ve mevcut diğer kesin delillerin dosya üzerinden ayrıştırılması; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Usul işleminin amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar, karşı tarafın dinlenilmesi ve kararın sonraki yargılamaya etkisi ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Yemin delili tahkikat tamamlanmadan ve delil bildirme usulüne uygun biçimde dayanılarak kullanılmalıdır; kesin süreler ayrıca gözetilir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Çekişmeli Belirli Vakıa Hakkında Usulüne Uygun Yemin Teklif Edilmesi ve Sonucuna Göre Hüküm Kurulması ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Çekişmeli belirli vakıa hakkında usulüne uygun yemin teklif edilmesi ve sonucuna göre hüküm kurulması, bu usul meselesi başvurusunun yalnız kanuni amacı ve somut ihtiyaçla sınırlı biçimde kabulü, verilecek kararın kişi, işlem, belge ve uygulanma süresi bakımından tereddütsüz kurulması usul işleminin amacıyla sınırlı kurulmalıdır. Esas hakkındaki hüküm, para alacağı veya faiz sonucu kendiliğinden bu başvurunun parçası sayılmamalıdır.

Sonuç

Bu usul meselesi bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Kesin delil niteliğindeki yemin yalnız tarafın kendi fiilinden kaynaklanan ve davanın çözümüne etkili çekişmeli vakıa için teklif edilebilir; teklif metni ispat yükü ve vakıa sınırlarıyla uyumlu olmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği yemin teklifinden önce çekişmeli vakıa, ispat yükü ve mevcut diğer kesin delillerin dosya üzerinden ayrıştırılması, delil omurgası ise ispat yükünü taşıyan tarafın dayandığı vakıa listesi, mevcut yazılı deliller ve karşı tarafın kişisel bilgisi ile Yemin Delilinin Teklifi, İadesi ve Sonuçları uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Yemin delili tahkikat tamamlanmadan ve delil bildirme usulüne uygun biçimde dayanılarak kullanılmalıdır; kesin süreler ayrıca gözetilir. Çekişmeli belirli vakıa hakkında usulüne uygun yemin teklif edilmesi ve sonucuna göre hüküm kurulması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; genel bir doğru söyleme çağrısını belirli vakıaya ilişkin yemin teklifi yerine kullanmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2021/4667, K. 2022/2642, 31.03.2022 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Yemin kesin delildir; konusu davanın çözümü bakımından önemli, çekişmeli ve kendisine yemin teklif edilen kişiden kaynaklanan vakıa olmalıdır.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.225/1
• TBMM, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu kabul metni, m.225/1 — alıntı yeri: Hukuk Muhakemeleri Kanunu m.225/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.187-200
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36
• Ali Haydar Bölükbaşı, “Hanefi Yargılama Hukukunda Bir İspat Vasıtası Olarak Taraf Yemini: Mezhep Öğretileri Işığında Teorik Bir İnceleme”, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, C. 14, S. 2, s. 1991-2038
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru