Telif Lisans Sözleşmesi ve Mali Hak Devri

Kapsam

Eser ve eser sahibi, mali hak, manevi hak, basit ve tam ruhsat, devir, yazılı şekil, ayrı sayma, süre, bölge, mecra, alt lisans, bedel, gelecekteki eser, çalışan eseri, ihlal ve sona erme incelenir. FSEK uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflar yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir; lisans kullanım yetkisi verirken devir hak sahipliğini geçirir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, telif lisans sözleşmesi ve mali hak devri konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “fsek uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflar yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir; lisans kullanım yetkisi verirken devir hak sahipliğini geçirir” kuralıdır. Sözleşme her mali hakkı, kullanım biçimini, mecrayı, süreyi ve coğrafyayı açık göstermeli; bilinmeyen veya sonradan doğan kullanım biçimleri kanuni sınırlarla ayrıca düzenlenmelidir. Ayrıca “eser nüshasının veya kaynak dosyasının teslimi telif haklarının kendiliğinden devri değildir; buna karşılık sözleşmenin amacı bakımından zorunlu dar kullanım yetkisi yorumla tanınabilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Telif Lisans Sözleşmesi ve Mali Hak Devri bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu: m.52

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Mali haklara dair sözleşme ve tasarrufların yazılı olması ve konuları olan hakların ayrı ayrı gösterilmesi şarttır.” — Alıntının yeri: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.52

Bu alıntı, Resmî Gazete, 13.12.1951, S.7981, 5846 sayılı Kanun, m.52 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Telif lisans sözleşmesi ve mali hak devri kapsamında m.52 hükümleri mali hak, sözleşme ve ihlal bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.1, 26-27, 470-486

Telif lisans sözleşmesi ve mali hak devri kapsamında m.1, 26-27, 470-486 hükümleri sözleşme ve eser ilişkisi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199, 389-405

Telif lisans sözleşmesi ve mali hak devri kapsamında m.190, 199, 389-405 hükümleri ispat, tedbir ve delil tespiti bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Betül Bozkır: Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Lisans Sözleşmelerine İlişkin Bazı Meseleler

Lisans, mali hakkın özünü devretmeyip kullanma yetkisi sağlar; basit veya tam lisans ayrımı, sözleşmenin kapsamı ve lisans alanın dava yetkisi üzerinde sonuç doğurur. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Mali hakkın yalnızca kullanma yetkisinin sözleşmeyle bir başkasına bırakılması lisans (ruhsat) sözleşmelerine vücut vermektedir.” — Alıntının yeri: Öz

Telif lisans sözleşmesi ve mali hak devri konusunda yararlanılan eser: Betül Bozkır, “Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Lisans Sözleşmelerine İlişkin Bazı Meseleler”, İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, C. 2, S. 1, s. 65-90. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

FSEK kaynaklı tecavüzün tespiti, men'i ve lisans kapsamı uyuşmazlıklarında görev fikrî ve sınai haklar hukuk mahkemesindedir. Sözleşmenin yazılılığı yanında devredilen her mali hakkın ve kullanım biçiminin ayrı gösterilip gösterilmediği incelenmelidir. Ticari nitelikteki para alacağı için dava şartı arabuluculuk gündeme gelebilir; saf tespit ve men isteminde otomatik uygulanmaz. Eser nüshası, hak sahipliği zinciri, sözleşme ekleri ve ihlal örnekleri delil tespiti veya ihtiyati tedbir ihtiyacı bakımından erkenden korunmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

FSEK Uyarınca Mali Haklara İlişkin Sözleşme ve Tasarruflar Yazılı Olmalı ve Devredilen Haklar Ayrı Ayrı Gösterilmelidir; Lisans Kullanım Yetkisi Verirken Devir Hak Sahipliğini Geçirir.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden FSEK uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflar yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir; lisans kullanım yetkisi verirken devir hak sahipliğini geçirir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok imzalı lisans veya devir sözleşmesi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve tüm telif hakları devredilmiştir biçimindeki genel ifadeyi FSEK m.52'nin hakları ayrı gösterme koşuluna yeterli saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Sözleşme Her Mali Hakkı, Kullanım Biçimini, Mecrayı, Süreyi ve Coğrafyayı Açık Göstermeli; Bilinmeyen veya Sonradan Doğan Kullanım Biçimleri Kanuni Sınırlarla Ayrıca Düzenlenmelidir.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden sözleşme her mali hakkı, kullanım biçimini, mecrayı, süreyi ve coğrafyayı açık göstermeli; bilinmeyen veya sonradan doğan kullanım biçimleri kanuni sınırlarla ayrıca düzenlenmelidir. Bu ölçüt özellikle eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları üzerinden sınanır. Lisans ve devir niteliğinin ayrılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak ihtimalini güçlendirebilir.

Eser Nüshasının veya Kaynak Dosyasının Teslimi Telif Haklarının Kendiliğinden Devri Değildir; Buna Karşılık Sözleşmenin Amacı Bakımından Zorunlu Dar Kullanım Yetkisi Yorumla Tanınabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için teslim, yayın ve mecra kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden eser nüshasının veya kaynak dosyasının teslimi telif haklarının kendiliğinden devri değildir; buna karşılık sözleşmenin amacı bakımından zorunlu dar kullanım yetkisi yorumla tanınabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Somut Dosyada Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Ayrı Katmanlarda Denetlenmelidir.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut dosyada maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı katmanlarda denetlenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok bedel, telif ve royalty ödemeleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

İmzalı Lisans veya Devir Sözleşmesi.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden imzalı lisans veya devir sözleşmesi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken imzalı lisans veya devir sözleşmesi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Eserin Oluşturulma ve Sahiplik Kayıtları.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları” kaydı, “Sözleşme her mali hakkı, kullanım biçimini, mecrayı, süreyi ve coğrafyayı açık göstermeli; bilinmeyen veya sonradan doğan kullanım biçimleri kanuni sınırlarla ayrıca düzenlenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Teslim, Yayın ve Mecra Kayıtları.

Bu delil öncelikle “eser nüshasının veya kaynak dosyasının teslimi telif haklarının kendiliğinden devri değildir; buna karşılık sözleşmenin amacı bakımından zorunlu dar kullanım yetkisi yorumla tanınabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden teslim, yayın ve mecra kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Bedel, Telif ve Royalty Ödemeleri.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden bedel, telif ve royalty ödemeleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken bedel, telif ve royalty ödemeleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

İhlal Edilen Kullanımın Teknik Tespiti.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden ihlal edilen kullanımın teknik tespiti” kaydı, “FSEK uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflar yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir; lisans kullanım yetkisi verirken devir hak sahipliğini geçirir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Eserin Korunabilirliği ile Hak Sahipliğinin Doğrulanması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden eserin korunabilirliği ile hak sahipliğinin doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik imzalı lisans veya devir sözleşmesi, lisans kapsamının tespiti, yetkisiz kullanımın durdurulması ve telif bedelinin tahsili talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Lisans ve Devir Niteliğinin Ayrılması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden lisans ve devir niteliğinin ayrılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Hak, Mecra, Süre ve Bölge Kapsamının Yorumlanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; teslim, yayın ve mecra kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden hak, mecra, süre ve bölge kapsamının yorumlanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

İhlal Tespiti ve Noter İhtarının Hazırlanması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden ihlal tespiti ve noter ihtarının hazırlanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik bedel, telif ve royalty ödemeleri, lisans kapsamının tespiti, yetkisiz kullanımın durdurulması ve telif bedelinin tahsili talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Fikri ve Sınai Haklar Mahkemesinde Talep Kurulması.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden fikri ve sınai haklar mahkemesinde talep kurulması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İhlal edilen kullanımın teknik tespiti dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Sözleşmesel Alacak ve İhlal Taleplerinin Farklı Zamanaşımı Süreleri Vardır; Geçici Koruma ile Delil Tespiti İhlal Sürerken Gecikmeden İstenmelidir.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden sözleşmesel alacak ve ihlal taleplerinin farklı zamanaşımı süreleri vardır; geçici koruma ile delil tespiti ihlal sürerken gecikmeden istenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Zorunlu Ön Başvuru veya Özel İtiraz Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmî Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Hak, mecra, süre ve bölge kapsamının yorumlanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Lisans Kapsamının Tespiti, Yetkisiz Kullanımın Durdurulması ve Telif Bedelinin Tahsili.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden lisans kapsamının tespiti, yetkisiz kullanımın durdurulması ve telif bedelinin tahsili” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. İmzalı lisans veya devir sözleşmesi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” talebi, “Sözleşme her mali hakkı, kullanım biçimini, mecrayı, süreyi ve coğrafyayı açık göstermeli; bilinmeyen veya sonradan doğan kullanım biçimleri kanuni sınırlarla ayrıca düzenlenmelidir” koşuluyla ve eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil teslim, yayın ve mecra kayıtları, temel ölçüt ise “eser nüshasının veya kaynak dosyasının teslimi telif haklarının kendiliğinden devri değildir; buna karşılık sözleşmenin amacı bakımından zorunlu dar kullanım yetkisi yorumla tanınabilir” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/363, K. 2024/4353, 27.05.2024 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“ileride meydana getirilecek veya henüz tamamlanmamış eserler üzerinde taahhüt işlemi niteliğinde sözleşme yapılabilir. Ancak bu eserler üzerinde tasarruf işlemi yapılamaz.” — Alıntının yeri: İlk derece gerekçesi ve onanan değerlendirme; FSEK m.48/3 ve m.50/1 uyarınca taahhüt-tasarruf işlemi ayrımı paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Telif lisans sözleşmesi ve mali hak devri bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Henüz meydana gelmemiş eser üzerinde mali hakkın doğrudan tasarruf işlemiyle devri batıldır; buna karşılık gelecekte doğacak mali hakların devrini vaat eden taahhüt sözleşmesi kurulabilir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Çocuk kitapları için henüz tamamlanmamış çizimler hakkında yapılan sözleşmelerin mali hak devri, sonraki baskılar ve telif ücreti sonuçları doğrudan incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Somut sözleşme taahhüt işlemi sayılmış ve çizimlerin teslimiyle tasarruf aşamasının gerçekleştiği kabul edilmiştir; mali hakların yazılı ve ayrı ayrı gösterilmesi koşulu her sözleşmede ayrıca denetlenmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Tüm Telif Hakları Devredilmiştir Biçimindeki Genel İfadeyi FSEK m.52'nin Hakları Ayrı Gösterme Koşuluna Yeterli Saymak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden tüm telif hakları devredilmiştir biçimindeki genel ifadeyi FSEK m.52'nin hakları ayrı gösterme koşuluna yeterli saymak” riski gerçekleşirse lisans kapsamının tespiti, yetkisiz kullanımın durdurulması ve telif bedelinin tahsili talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Lisans ve devir niteliğinin ayrılması aşamasında eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, teslim, yayın ve mecra kayıtları delili ve “Eser nüshasının veya kaynak dosyasının teslimi telif haklarının kendiliğinden devri değildir; buna karşılık sözleşmenin amacı bakımından zorunlu dar kullanım yetkisi yorumla tanınabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Güncel Resmî Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında güncel resmî metin yerine ikincil özetle yetinmek” riski gerçekleşirse lisans kapsamının tespiti, yetkisiz kullanımın durdurulması ve telif bedelinin tahsili talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay 11. Hukuk Dairesi E. 2023/363, K. 2024/4353 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Fikri ve sınai haklar mahkemesinde talep kurulması aşamasında ihlal edilen kullanımın teknik tespiti kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• imzalı lisans veya devir sözleşmesi
• eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları
• teslim, yayın ve mecra kayıtları
• bedel, telif ve royalty ödemeleri
• ihlal edilen kullanımın teknik tespiti

• eserin korunabilirliği ile hak sahipliğinin doğrulanması
• lisans ve devir niteliğinin ayrılması
• hak, mecra, süre ve bölge kapsamının yorumlanması
• ihlal tespiti ve noter ihtarının hazırlanması
• fikri ve sınai haklar mahkemesinde talep kurulması

• Süre çizelgesinde Sözleşmesel alacak ve ihlal taleplerinin farklı zamanaşımı süreleri vardır; geçici koruma ile delil tespiti ihlal sürerken gecikmeden istenmelidir. Telif Lisans Sözleşmesi ve Mali Hak Devri bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Telif Lisans Sözleşmesi ve Mali Hak Devri dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Bir Eser Üzerindeki Mali Haklar Hangi Sözleşmeyle, Ne Kadar Süre ve Coğrafyada Devredilebilir; Genel ve Belirsiz Hak Maddesi Geçerli Olur Mu?

FSEK uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflar yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir; lisans kullanım yetkisi verirken devir hak sahipliğini geçirir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; imzalı lisans veya devir sözleşmesi ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İmzalı Lisans veya Devir Sözleşmesi ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

İmzalı lisans veya devir sözleşmesi, eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları, teslim, yayın ve mecra kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Telif Lisans Sözleşmesi ve Mali Hak Devri Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Eserin korunabilirliği ile hak sahipliğinin doğrulanması; lisans ve devir niteliğinin ayrılması; hak, mecra, süre ve bölge kapsamının yorumlanması; ihlal tespiti ve noter ihtarının hazırlanması; fikri ve sınai haklar mahkemesinde talep kurulması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Telif Lisans Sözleşmesi ve Mali Hak Devri Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Sözleşmesel alacak ve ihlal taleplerinin farklı zamanaşımı süreleri vardır; geçici koruma ile delil tespiti ihlal sürerken gecikmeden istenmelidir. Somut uyuşmazlık bakımından zorunlu ön başvuru veya özel itiraz yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmî kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Lisans Kapsamının Tespiti, Yetkisiz Kullanımın Durdurulması ve Telif Bedelinin Tahsili ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Lisans kapsamının tespiti, yetkisiz kullanımın durdurulması ve telif bedelinin tahsili, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Bir eser üzerindeki mali haklar hangi sözleşmeyle, ne kadar süre ve coğrafyada devredilebilir; genel ve belirsiz hak maddesi geçerli olur mu” sorusu, 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. FSEK uyarınca mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarruflar yazılı olmalı ve devredilen haklar ayrı ayrı gösterilmelidir; lisans kullanım yetkisi verirken devir hak sahipliğini geçirir.

Dosyanın ilk önceliği eserin korunabilirliği ile hak sahipliğinin doğrulanması, delil omurgası ise imzalı lisans veya devir sözleşmesi ile eserin oluşturulma ve sahiplik kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Sözleşmesel alacak ve ihlal taleplerinin farklı zamanaşımı süreleri vardır; geçici koruma ile delil tespiti ihlal sürerken gecikmeden istenmelidir. Lisans kapsamının tespiti, yetkisiz kullanımın durdurulması ve telif bedelinin tahsili talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tüm telif hakları devredilmiştir biçimindeki genel ifadeyi FSEK m.52'nin hakları ayrı gösterme koşuluna yeterli saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E. 2023/363, K. 2024/4353, 27.05.2024 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Henüz meydana gelmemiş eser üzerinde mali hakkın doğrudan tasarruf işlemiyle devri batıldır; buna karşılık gelecekte doğacak mali hakların devrini vaat eden taahhüt sözleşmesi kurulabilir.
• 5846 Sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu — m.52
• Resmî Gazete, 13.12.1951, S.7981, 5846 sayılı Kanun, m.52 — alıntı yeri: Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.52
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.1, 26-27, 470-486
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199, 389-405
• Betül Bozkır, “Fikir ve Sanat Eserleri Hakkında Lisans Sözleşmelerine İlişkin Bazı Meseleler”, İbn Haldun Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2024, C. 2, S. 1, s. 65-90
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru