Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk

Kapsam

Mutlak ve nispi ticari dava, alacak-tazminat, menfi tespit, itirazın iptali, karşı dava, terditli talep, taraf değişikliği ve son tutanak ele alınır. Dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez” kuralıdır. Başvuru formu ile son tutanak, tarafları ve uyuşmazlığın temel işlem ile talep grubunu anlaşılabilir biçimde göstermelidir. Ayrıca “arabuluculuk bürosu veya arabulucu hukuki nitelendirmeyi yanlış yazdı diye, tarafın anlattığı maddi uyuşmazlık açık ise dava şartı otomatik eksik sayılmaz” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.5/A/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında, dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır.” — Alıntının yeri: Türk Ticaret Kanunu m.5/A/1

Bu alıntı, Mevzuat Bilgi Sistemi, 31.08.2026 tarihinde indirilen resmî konsolide PDF, Türk Ticaret Kanunu m.5/A/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk kapsamında m.5/A/1 hükümleri ticari dava ve arabuluculuk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/A

Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk kapsamında m.18/A hükümleri dava şartı arabuluculuk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.114, 115

Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk kapsamında m.114, 115 hükümleri dava şartlarının incelenmesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Mustafa Yavuz: Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk

Yazar, ticari davalarda zorunlu arabuluculuğun kapsamını, dava şartı etkisini ve yargılama üzerindeki usul sonuçlarını incelemektedir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“yargıya gidilmeden önce arabulucuya başvurulması, açılacak davada mahkemenin uyuşmazlığın esası hakkında inceleme yapabilmesi için zorunludur.” — Alıntının yeri: Öz

Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk konusunda yararlanılan eser: Mustafa Yavuz, “Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk”, Gümrük ve Ticaret Dergisi, 2019, C. 5, S. 15, s. 52-61. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Görev asliye ticaret mahkemesindedir. Her ticari uyuşmazlık arabuluculuğa tabi değildir; TTK m.5/A'da sayılan para alacağı, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları kapsamdadır. Arabuluculuk başvurusundan son tutanağa kadar zamanaşımı işlemez ve hak düşürücü süre durur. Yetki HMK m.6, sözleşmelerde m.10 ve varsa özel hükümlerle belirlenir.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Dava Şartı, Uyuşmazlığın Tarafı ve Para Talebinin Maddi Çekirdeği Bakımından Yerine Getirilmelidir; Son Tutarın Farklı Hesaplanması Her Zaman Yeni Arabuluculuk Gerektirmez.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez. Bu ölçüt özellikle arabuluculuk başvuru formu üzerinden sınanır. Uyuşmazlığın ticari niteliğinin belirlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, başvuruda temel sözleşme ve uyuşmazlık dönemini belirtmeden yalnız genel alacak ifadesi kullanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Başvuru Formu ile Son Tutanak, Tarafları ve Uyuşmazlığın Temel İşlem ile Talep Grubunu Anlaşılabilir Biçimde Göstermelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için görevlendirme ve davet kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden başvuru formu ile son tutanak, tarafları ve uyuşmazlığın temel işlem ile talep grubunu anlaşılabilir biçimde göstermelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Arabuluculuk Bürosu veya Arabulucu Hukuki Nitelendirmeyi Yanlış Yazdı Diye, Tarafın Anlattığı Maddi Uyuşmazlık Açık İse Dava Şartı Otomatik Eksik Sayılmaz.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden arabuluculuk bürosu veya arabulucu hukuki nitelendirmeyi yanlış yazdı diye, tarafın anlattığı maddi uyuşmazlık açık ise dava şartı otomatik eksik sayılmaz” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok son tutanak ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık İncelemesinde Görev, Süre, İspat Yükü, Gerekçe ve Ölçülülük Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir. Bu ölçüt özellikle temel ticari sözleşme ve faturalar üzerinden sınanır. Son tutanak ile dava talebinin karşılaştırılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlık araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Arabuluculuk Başvuru Formu.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden arabuluculuk başvuru formu” kaydı, “Dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevlendirme ve Davet Kayıtları.

Bu delil öncelikle “başvuru formu ile son tutanak, tarafları ve uyuşmazlığın temel işlem ile talep grubunu anlaşılabilir biçimde göstermelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden görevlendirme ve davet kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Son Tutanak.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden son tutanak” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken son tutanak ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Temel Ticari Sözleşme ve Faturalar.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden temel ticari sözleşme ve faturalar” kaydı, “somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Dava Dilekçesindeki Talep ve Taraf Listesi.

Bu delil öncelikle “dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava dilekçesindeki talep ve taraf listesi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Uyuşmazlığın Ticari Niteliğinin Belirlenmesi.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden uyuşmazlığın ticari niteliğinin belirlenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Arabuluculuk başvuru formu dosyaya alınmalı ve dava şartının yerine getirildiğinin tespitiyle ticari davanın esastan görülmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Para Alacağı veya Tazminat Talebinin Ayrılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; görevlendirme ve davet kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden para alacağı veya tazminat talebinin ayrılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Doğru Taraflarla Başvuru Yapılması.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden doğru taraflarla başvuru yapılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik son tutanak, somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Son Tutanak ile Dava Talebinin Karşılaştırılması.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden son tutanak ile dava talebinin karşılaştırılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Temel ticari sözleşme ve faturalar dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanabilirliğinin İncelenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; dava dilekçesindeki talep ve taraf listesi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava şartı eksikliğinin tamamlanabilirliğinin incelenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Arabuluculuk Görüşmeleri İçin Kanundaki Süreler ile Alacağın Zamanaşımına Etkisi Ayrı İzlenmeli; Son Tutanaktan Sonra Dava Süresi Varsa Ayrıca Korunmalıdır.

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden arabuluculuk görüşmeleri için kanundaki süreler ile alacağın zamanaşımına etkisi ayrı izlenmeli; son tutanaktan sonra dava süresi varsa ayrıca korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Özel Başvuru veya Ön Karar Yolu Varsa Genel Dava Süresinden Önce Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Para alacağı veya tazminat talebinin ayrılması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme ve Elektronik Gönderim Tarihleri Ayrı Belgelerle Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Dava Şartının Yerine Getirildiğinin Tespitiyle Ticari Davanın Esastan Görülmesi.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden dava şartının yerine getirildiğinin tespitiyle ticari davanın esastan görülmesi” talebi, “Dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez” koşuluyla ve arabuluculuk başvuru formu deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil görevlendirme ve davet kayıtları, temel ölçüt ise “başvuru formu ile son tutanak, tarafları ve uyuşmazlığın temel işlem ile talep grubunu anlaşılabilir biçimde göstermelidir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Maddi Sonucun ve Ferilerin Belirlenmesi.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Son tutanak bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlıkta İşlem, Sözleşme veya Kararın Hukuki Etkisinin Tespiti.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti” talebi, “somut uyuşmazlık incelemesinde görev, süre, ispat yükü, gerekçe ve ölçülülük birbirinden ayrılarak denetlenmelidir” koşuluyla ve temel ticari sözleşme ve faturalar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/432, K. 2023/12320, 21.11.2023 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri hakkında dava açılmadan önce arabulucuya başvurulmuş olmasının dava şartı olduğu” — Alıntının yeri: Yargıtayca benimsenerek onanan İlk Derece Mahkemesi gerekçesi

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Ticari nitelikte ve konusu bir miktar para olan alacak veya tazminat taleplerinde arabulucuya başvuru dava şartıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: TTK m.4 ve m.5/A kapsamında ticari para alacağı veya tazminat talebindeki dava şartını uygulamaktadır.

Kararın uygulanma sınırı: Bonoya dayalı haksız ihtiyati haciz nedeniyle tazminat söz konusudur; her haksız fiil değil ticari nitelik ve para talebi belirleyicidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Başvuruda Temel Sözleşme ve Uyuşmazlık Dönemini Belirtmeden Yalnız Genel Alacak İfadesi Kullanmak.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden başvuruda temel sözleşme ve uyuşmazlık dönemini belirtmeden yalnız genel alacak ifadesi kullanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Uyuşmazlığın ticari niteliğinin belirlenmesi aşamasında arabuluculuk başvuru formu kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, görevlendirme ve davet kayıtları delili ve “Başvuru formu ile son tutanak, tarafları ve uyuşmazlığın temel işlem ile talep grubunu anlaşılabilir biçimde göstermelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Resmi Kaynağın Güncel Metni Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında resmi kaynağın güncel metni yerine ikincil özetle yetinmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Son tutanak ile dava talebinin karşılaştırılması aşamasında temel ticari sözleşme ve faturalar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 4. Hukuk Dairesi E. 2023/432, K. 2023/12320 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, dava dilekçesindeki talep ve taraf listesi delili ve “Dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• arabuluculuk başvuru formu
• görevlendirme ve davet kayıtları
• son tutanak
• temel ticari sözleşme ve faturalar
• dava dilekçesindeki talep ve taraf listesi

• uyuşmazlığın ticari niteliğinin belirlenmesi
• para alacağı veya tazminat talebinin ayrılması
• doğru taraflarla başvuru yapılması
• son tutanak ile dava talebinin karşılaştırılması
• dava şartı eksikliğinin tamamlanabilirliğinin incelenmesi

• Süre çizelgesinde Arabuluculuk görüşmeleri için kanundaki süreler ile alacağın zamanaşımına etkisi ayrı izlenmeli; son tutanaktan sonra dava süresi varsa ayrıca korunmalıdır. Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk dosyasında tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Ticari Nitelikteki Hangi Asli ve Karşı Talepler Dava Açılmadan Önce Arabulucuya Götürülmeli ve Başvuru Kapsamı Dava Talebiyle Ne Ölçüde Örtüşmelidir?

Dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; arabuluculuk başvuru formu ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Arabuluculuk Başvuru Formu ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Arabuluculuk başvuru formu, görevlendirme ve davet kayıtları, son tutanak birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Uyuşmazlığın ticari niteliğinin belirlenmesi; para alacağı veya tazminat talebinin ayrılması; doğru taraflarla başvuru yapılması; son tutanak ile dava talebinin karşılaştırılması; dava şartı eksikliğinin tamamlanabilirliğinin incelenmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Arabuluculuk Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Arabuluculuk görüşmeleri için kanundaki süreler ile alacağın zamanaşımına etkisi ayrı izlenmeli; son tutanaktan sonra dava süresi varsa ayrıca korunmalıdır. Somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru veya ön karar yolu varsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme ve elektronik gönderim tarihleri ayrı belgelerle doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Dava Şartının Yerine Getirildiğinin Tespitiyle Ticari Davanın Esastan Görülmesi ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Dava şartının yerine getirildiğinin tespitiyle ticari davanın esastan görülmesi, somut uyuşmazlık yönünden geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlık yönünden maddi sonucun ve ferilerin belirlenmesi, somut uyuşmazlıkta işlem, sözleşme veya kararın hukuki etkisinin tespiti somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Ticari nitelikteki hangi asli ve karşı talepler dava açılmadan önce arabulucuya götürülmeli ve başvuru kapsamı dava talebiyle ne ölçüde örtüşmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Dava şartı, uyuşmazlığın tarafı ve para talebinin maddi çekirdeği bakımından yerine getirilmelidir; son tutarın farklı hesaplanması her zaman yeni arabuluculuk gerektirmez.

Dosyanın ilk önceliği uyuşmazlığın ticari niteliğinin belirlenmesi, delil omurgası ise arabuluculuk başvuru formu ile görevlendirme ve davet kayıtları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Arabuluculuk görüşmeleri için kanundaki süreler ile alacağın zamanaşımına etkisi ayrı izlenmeli; son tutanaktan sonra dava süresi varsa ayrıca korunmalıdır. Dava şartının yerine getirildiğinin tespitiyle ticari davanın esastan görülmesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; başvuruda temel sözleşme ve uyuşmazlık dönemini belirtmeden yalnız genel alacak ifadesi kullanmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, E. 2023/432, K. 2023/12320, 21.11.2023 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Ticari nitelikte ve konusu bir miktar para olan alacak veya tazminat taleplerinde arabulucuya başvuru dava şartıdır.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.5/A/1
• 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m.18/A
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.114, 115
• Mustafa Yavuz, “Ticari Uyuşmazlıklarda Dava Şartı Olarak Arabuluculuk”, Gümrük ve Ticaret Dergisi, 2019, C. 5, S. 15, s. 52-61
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru