Sigorta Tazminatında Sovtaj Bedeli ve Hasarlı Mal

Kapsam

Sigorta Tazminatında Sovtaj Bedeli ve Hasarlı Mal yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, sigorta tazminatında sovtaj bedeli ve hasarlı mal konusunda 1 Kasım 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir” kuralıdır. Sigortacının tek taraflı ihale veya tahmini her durumda bağlayıcı sovtaj değeri oluşturmaz ve sovtaj indirimiyle hurdanın mülkiyeti birlikte sigortacıya geçmez; tam-kısmi hasar, onarım, piyasa teklifi, vergi, çekme belgesi, mülkiyet ve halefiyet ayrı incelenmelidir. Ayrıca “poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Sigorta Tazminatında Sovtaj Bedeli ve Hasarlı Mal bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1401-1520

Sigorta tazminatında sovtaj bedeli ve hasarlı mal kapsamında m.1401-1520 hükümleri sigorta tazminatı, zarar, halefiyet ve ödeme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sigortacılık Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu: m.11-14, 30 ve 32

Sigorta tazminatında sovtaj bedeli ve hasarlı mal kapsamında m.11-14, 30 ve 32 hükümleri genel şart, tahkim ve iyi niyet bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49-52, 112-126 ve 207-231

Sigorta tazminatında sovtaj bedeli ve hasarlı mal kapsamında m.49-52, 112-126 ve 207-231 hükümleri zarar, ifa, satış ve değer bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Sigortacının tek taraflı ihale veya tahmini her durumda bağlayıcı sovtaj değeri oluşturmaz ve sovtaj indirimiyle hurdanın mülkiyeti birlikte sigortacıya geçmez; tam-kısmi hasar, onarım, piyasa teklifi, vergi, çekme belgesi, mülkiyet ve halefiyet ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması yönünden sigortacının tek taraflı ihale veya tahmini her durumda bağlayıcı sovtaj değeri oluşturmaz ve sovtaj indirimiyle hurdanın mülkiyeti birlikte sigortacıya geçmez; tam-kısmi hasar, onarım, piyasa teklifi, vergi, çekme belgesi, mülkiyet ve halefiyet ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete sigorta tazminatında hasarlı mal yürürlük denetimi yönünden poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Planı ve Deliller

Poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları.

Bu delil öncelikle “hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete sigorta tazminatında hasarlı mal yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Hasarın hemen öncesindeki rayiç ile onarım maliyetini belirleyip hasarlı malın kimde kaldığını ve hangi piyasa yöntemiyle değer biçildiğini belgelemek; sovtaj indirimi ile mülkiyet devrini aynı tabloda fakat ayrı hukuki kalemler olarak göstermek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden hasarın hemen öncesindeki rayiç ile onarım maliyetini belirleyip hasarlı malın kimde kaldığını ve hangi piyasa yöntemiyle değer biçildiğini belgelemek; sovtaj indirimi ile mülkiyet devrini aynı tabloda fakat ayrı hukuki kalemler olarak göstermek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete sigorta tazminatında hasarlı mal yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Hasar ihbarı poliçe ve kanundaki sürede yapılmalı; ekspertiz ve tazminat cevabına gecikmeden itiraz edilmeli, Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava zamanaşımı ile hasarlı malın satış-teslim tarihleri ayrıca korunmalıdır.

“Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden hasar ihbarı poliçe ve kanundaki sürede yapılmalı; ekspertiz ve tazminat cevabına gecikmeden itiraz edilmeli, Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava zamanaşımı ile hasarlı malın satış-teslim tarihleri ayrıca korunmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Hasarın hemen öncesindeki rayiç ile onarım maliyetini belirleyip hasarlı malın kimde kaldığını ve hangi piyasa yöntemiyle değer biçildiğini belgelemek; sovtaj indirimi ile mülkiyet devrini aynı tabloda fakat ayrı hukuki kalemler olarak göstermek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Tazminatın sovtaj indirimi düzeltilerek yeniden hesabı, hasarlı malın iadesi veya devri, eksik tazminatın tahsili, rayiç ve onarım farkı, kayıtların ibrazı, faiz ve gider.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden tazminatın sovtaj indirimi düzeltilerek yeniden hesabı, hasarlı malın iadesi veya devri, eksik tazminatın tahsili, rayiç ve onarım farkı, kayıtların ibrazı, faiz ve gider olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları, temel ölçüt ise “hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete sigorta tazminatında hasarlı mal yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu — sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Sigorta Tazminatında Hasarlı Mal Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; sigortacının tek taraflı ihale veya tahmini her durumda bağlayıcı sovtaj değeri oluşturmaz ve sovtaj indirimiyle hurdanın mülkiyeti birlikte sigortacıya geçmez; tam-kısmi hasar, onarım, piyasa teklifi, vergi, çekme belgesi, mülkiyet ve halefiyet ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Sigorta Tazminatında Hasarlı Mal Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “sigorta tazminatında hasarlı mal yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Tek alıcının düşük teklifini piyasa sovtajı kabul etmek veya tazminattan sovtaj indirildiği için malın mülkiyetinin hiçbir teslim ve devir işlemi olmadan sigortacıya geçtiğini varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları yönünden tek alıcının düşük teklifini piyasa sovtajı kabul etmek veya tazminattan sovtaj indirildiği için malın mülkiyetinin hiçbir teslim ve devir işlemi olmadan sigortacıya geçtiğini varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları delili ve “Hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete sigorta tazminatında hasarlı mal yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları
• Sigorta Tazminatında Sovtaj Bedeli ve Hasarlı Mal uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• hasarın hemen öncesindeki rayiç ile onarım maliyetini belirleyip hasarlı malın kimde kaldığını ve hangi piyasa yöntemiyle değer biçildiğini belgelemek; sovtaj indirimi ile mülkiyet devrini aynı tabloda fakat ayrı hukuki kalemler olarak göstermek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Hasar ihbarı poliçe ve kanundaki sürede yapılmalı; ekspertiz ve tazminat cevabına gecikmeden itiraz edilmeli, Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava zamanaşımı ile hasarlı malın satış-teslim tarihleri ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Sigorta tazminatında sovtaj bedeli ve hasarlı mal bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Hasarın hemen öncesindeki rayiç ile onarım maliyetini belirleyip hasarlı malın kimde kaldığını ve hangi piyasa yöntemiyle değer biçildiğini belgelemek; sovtaj indirimi ile mülkiyet devrini aynı tabloda fakat ayrı hukuki kalemler olarak göstermek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Sigorta Tazminatında Sovtaj Bedeli ve Hasarlı Mal Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Hasar ihbarı poliçe ve kanundaki sürede yapılmalı; ekspertiz ve tazminat cevabına gecikmeden itiraz edilmeli, Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava zamanaşımı ile hasarlı malın satış-teslim tarihleri ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tazminatın sovtaj indirimi düzeltilerek yeniden hesabı, hasarlı malın iadesi veya devri, eksik tazminatın tahsili, rayiç ve onarım farkı, kayıtların ibrazı, faiz ve gider istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Tazminatın sovtaj indirimi düzeltilerek yeniden hesabı, hasarlı malın iadesi veya devri, eksik tazminatın tahsili, rayiç ve onarım farkı, kayıtların ibrazı, faiz ve gider, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Sigorta Tazminatında Sovtaj Bedeli ve Hasarlı Mal incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir.

Dosyanın ilk önceliği hasarın hemen öncesindeki rayiç ile onarım maliyetini belirleyip hasarlı malın kimde kaldığını ve hangi piyasa yöntemiyle değer biçildiğini belgelemek; sovtaj indirimi ile mülkiyet devrini aynı tabloda fakat ayrı hukuki kalemler olarak göstermek, delil omurgası ise poliçe ve genel-özel şartlar, hasar ihbarı, ekspertiz ve onarım raporu, tam veya kısmi hasar kararı, piyasa ve sovtaj teklifleri, ihale logları, araç veya mal sicili, çekme-hurda belgeleri, teslim-devir tutanağı, tazminat hesabı, ödeme dekontu ve itiraz yazışmaları ile Sigorta Tazminatında Sovtaj Bedeli ve Hasarlı Mal uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Hasar ihbarı poliçe ve kanundaki sürede yapılmalı; ekspertiz ve tazminat cevabına gecikmeden itiraz edilmeli, Sigorta Tahkim Komisyonu veya dava zamanaşımı ile hasarlı malın satış-teslim tarihleri ayrıca korunmalıdır. Tazminatın sovtaj indirimi düzeltilerek yeniden hesabı, hasarlı malın iadesi veya devri, eksik tazminatın tahsili, rayiç ve onarım farkı, kayıtların ibrazı, faiz ve gider talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tek alıcının düşük teklifini piyasa sovtajı kabul etmek veya tazminattan sovtaj indirildiği için malın mülkiyetinin hiçbir teslim ve devir işlemi olmadan sigortacıya geçtiğini varsaymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu — sigorta tazminatında hasarlı mal resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından hasarlı malın ekonomik değeri devam ediyorsa sovtaj bedeli gerçek ve ispatlanabilir rayiç üzerinden tazminat hesabında dikkate alınabilir; sigortacının hasarlı malı devralması veya sigortalının elinde bırakması poliçe, genel şart ve somut mutabakatla belirlenmelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — sigorta tazminatında hasarlı mal emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; sigortacının tek taraflı ihale veya tahmini her durumda bağlayıcı sovtaj değeri oluşturmaz ve sovtaj indirimiyle hurdanın mülkiyeti birlikte sigortacıya geçmez; tam-kısmi hasar, onarım, piyasa teklifi, vergi, çekme belgesi, mülkiyet ve halefiyet ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — sigorta tazminatında hasarlı mal yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.1401-1520
• 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu — m.11-14, 30 ve 32
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49-52, 112-126 ve 207-231
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru