Ticari İşletmede Merkez ve Şube Arasındaki Temsil Yetkisi

Kapsam

Ticari İşletmede Merkez ve Şube Arasındaki Temsil Yetkisi yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ticari işletmede merkez ve şube arasındaki temsil yetkisi konusunda 10 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez” kuralıdır. Şube müdürü unvanı her işlemi bağlayıcı kılmaz; temsilcinin atanması, şube sınırı, birlikte imza, tescil ve ilan tarihi, işlem konusu, taşınmaz yetkisi, karşı tarafın bilgisi, şirket organlarının temsili ve icazet ayrı incelenmelidir. Ayrıca “ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ticari İşletmede Merkez ve Şube Arasındaki Temsil Yetkisi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.40-48 ve 547-550

Ticari işletmede merkez ve şube arasındaki temsil yetkisi kapsamında m.40-48 ve 547-550 hükümleri temsil ve ticari temsilci bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.40-53, 371 ve 629

Ticari işletmede merkez ve şube arasındaki temsil yetkisi kapsamında m.40-53, 371 ve 629 hükümleri şube, sicil ve şirket temsili bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190 ve 199-222

Ticari işletmede merkez ve şube arasındaki temsil yetkisi kapsamında m.190 ve 199-222 hükümleri ispat ve ticari belgeler bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Ticaret Bakanlığı ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları yönünden ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Şube müdürü unvanı her işlemi bağlayıcı kılmaz; temsilcinin atanması, şube sınırı, birlikte imza, tescil ve ilan tarihi, işlem konusu, taşınmaz yetkisi, karşı tarafın bilgisi, şirket organlarının temsili ve icazet ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması yönünden şube müdürü unvanı her işlemi bağlayıcı kılmaz; temsilcinin atanması, şube sınırı, birlikte imza, tescil ve ilan tarihi, işlem konusu, taşınmaz yetkisi, karşı tarafın bilgisi, şirket organlarının temsili ve icazet ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete ticari işletmede temsil yetkisi yürürlük denetimi yönünden ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Planı ve Deliller

Ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları.

Bu delil öncelikle “ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez” iddiasını sınamak için kullanılır. “Ticaret Bakanlığı ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları yönünden ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete ticari işletmede temsil yetkisi yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

İşlem tarihindeki sicil ilanından temsil türünü çıkarıp sözleşmenin hangi şube faaliyetine ait olduğunu ve gerekli imza sayısını belge üzerinde doğrulamak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Ticaret Bakanlığı ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları yönünden işlem tarihindeki sicil ilanından temsil türünü çıkarıp sözleşmenin hangi şube faaliyetine ait olduğunu ve gerekli imza sayısını belge üzerinde doğrulamak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete ticari işletmede temsil yetkisi yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Atama, sınırlandırma ve sona erme gecikmeden tescil-ilan edilmeli; yetkisiz işlem öğrenilince icazet veya ret açıklanmalı, ticari alacak ve tazminat süreleri ile arabuluculuk korunmalıdır.

“Ticaret Bakanlığı ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları yönünden atama, sınırlandırma ve sona erme gecikmeden tescil-ilan edilmeli; yetkisiz işlem öğrenilince icazet veya ret açıklanmalı, ticari alacak ve tazminat süreleri ile arabuluculuk korunmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İşlem tarihindeki sicil ilanından temsil türünü çıkarıp sözleşmenin hangi şube faaliyetine ait olduğunu ve gerekli imza sayısını belge üzerinde doğrulamak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

İşlemin işletmeyi bağladığının veya bağlamadığının tespiti, sicilin düzeltilmesi, yetkisiz temsilcinin sorumluluğu, bedel iadesi, alacak ve tazminat, ihtiyati haciz veya tedbir ve icazet.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Ticaret Bakanlığı ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları yönünden işlemin işletmeyi bağladığının veya bağlamadığının tespiti, sicilin düzeltilmesi, yetkisiz temsilcinin sorumluluğu, bedel iadesi, alacak ve tazminat, ihtiyati haciz veya tedbir ve icazet olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları, temel ölçüt ise “ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete ticari işletmede temsil yetkisi yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Ticaret Bakanlığı — Ticari İşletmede Temsil Yetkisi Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Ticari İşletmede Temsil Yetkisi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; şube müdürü unvanı her işlemi bağlayıcı kılmaz; temsilcinin atanması, şube sınırı, birlikte imza, tescil ve ilan tarihi, işlem konusu, taşınmaz yetkisi, karşı tarafın bilgisi, şirket organlarının temsili ve icazet ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Ticari İşletmede Temsil Yetkisi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletmede temsil yetkisi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Yalnız şirket içi yetki matrisini iyiniyetli üçüncü kişiye karşı geçerli sanmak veya şube sınırı tescil edilmemişken bunu dış ilişkide ileri sürmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Ticaret Bakanlığı ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları yönünden yalnız şirket içi yetki matrisini iyiniyetli üçüncü kişiye karşı geçerli sanmak veya şube sınırı tescil edilmemişken bunu dış ilişkide ileri sürmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları delili ve “Ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete ticari işletmede temsil yetkisi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları
• Ticari İşletmede Merkez ve Şube Arasındaki Temsil Yetkisi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• işlem tarihindeki sicil ilanından temsil türünü çıkarıp sözleşmenin hangi şube faaliyetine ait olduğunu ve gerekli imza sayısını belge üzerinde doğrulamak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde Atama, sınırlandırma ve sona erme gecikmeden tescil-ilan edilmeli; yetkisiz işlem öğrenilince icazet veya ret açıklanmalı, ticari alacak ve tazminat süreleri ile arabuluculuk korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Ticari İşletmede Merkez ve Şube Arasındaki Temsil Yetkisi Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

İşlem tarihindeki sicil ilanından temsil türünü çıkarıp sözleşmenin hangi şube faaliyetine ait olduğunu ve gerekli imza sayısını belge üzerinde doğrulamak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Ticari işletmede merkez ve şube arasındaki temsil yetkisi bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Atama, sınırlandırma ve sona erme gecikmeden tescil-ilan edilmeli; yetkisiz işlem öğrenilince icazet veya ret açıklanmalı, ticari alacak ve tazminat süreleri ile arabuluculuk korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İşlemin işletmeyi bağladığının veya bağlamadığının tespiti, sicilin düzeltilmesi, yetkisiz temsilcinin sorumluluğu, bedel iadesi, alacak ve tazminat, ihtiyati haciz veya tedbir ve icazet talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

İşlemin işletmeyi bağladığının veya bağlamadığının tespiti, sicilin düzeltilmesi, yetkisiz temsilcinin sorumluluğu, bedel iadesi, alacak ve tazminat, ihtiyati haciz veya tedbir ve icazet, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Ticari İşletmede Merkez ve Şube Arasındaki Temsil Yetkisi dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez.

Dosyanın ilk önceliği işlem tarihindeki sicil ilanından temsil türünü çıkarıp sözleşmenin hangi şube faaliyetine ait olduğunu ve gerekli imza sayısını belge üzerinde doğrulamak, delil omurgası ise ticaret sicili ve ilanlar, merkez-şube kayıtları, atama kararı ve vekâletname, imza sirküleri, iç yönerge ve yetki matrisi, sözleşme ve sipariş, kaşe-imza, e-posta, karşı tarafın yetki sorgusu, yönetim kurulu veya müdürler kurulu kararı, icazet ve muhasebe kayıtları ile Ticari İşletmede Merkez ve Şube Arasındaki Temsil Yetkisi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Atama, sınırlandırma ve sona erme gecikmeden tescil-ilan edilmeli; yetkisiz işlem öğrenilince icazet veya ret açıklanmalı, ticari alacak ve tazminat süreleri ile arabuluculuk korunmalıdır. İşlemin işletmeyi bağladığının veya bağlamadığının tespiti, sicilin düzeltilmesi, yetkisiz temsilcinin sorumluluğu, bedel iadesi, alacak ve tazminat, ihtiyati haciz veya tedbir ve icazet talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız şirket içi yetki matrisini iyiniyetli üçüncü kişiye karşı geçerli sanmak veya şube sınırı tescil edilmemişken bunu dış ilişkide ileri sürmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Ticaret Bakanlığı — ticari işletmede temsil yetkisi resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından ticari temsil yetkisi tescil ve ilanla merkezin veya belirli bir şubenin işleriyle ya da birlikte temsil şartıyla sınırlandırılabilir; bunlar dışındaki iç sınırlamalar iyiniyetli üçüncü kişilere karşı kural olarak ileri sürülemez yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — ticari işletmede temsil yetkisi emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; şube müdürü unvanı her işlemi bağlayıcı kılmaz; temsilcinin atanması, şube sınırı, birlikte imza, tescil ve ilan tarihi, işlem konusu, taşınmaz yetkisi, karşı tarafın bilgisi, şirket organlarının temsili ve icazet ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — ticari işletmede temsil yetkisi yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.40-48 ve 547-550
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.40-53, 371 ve 629
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190 ve 199-222
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru