Acentenin Müvekkili Temsil Yetkisi ve Yetkisiz İşlem

Kapsam

Acentenin Müvekkili Temsil Yetkisi ve Yetkisiz İşlem yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Acente aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmelerle ilgili koruyucu beyanları müvekkili adına yapabilir; ancak sözleşme kurması, bedel tahsil etmesi veya teslim alması kanunun aradığı özel ve yazılı yetkiye bağlıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, acentenin müvekkili temsil yetkisi ve yetkisiz işlem konusunda 10 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “acente aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmelerle ilgili koruyucu beyanları müvekkili adına yapabilir; ancak sözleşme kurması, bedel tahsil etmesi veya teslim alması kanunun aradığı özel ve yazılı yetkiye bağlıdır” kuralıdır. Acentelik sözleşmesi tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez; işlemin türü, yazılı yetki, tescil ve ilan, yetki sınırı, üçüncü kişinin bilgisi, müvekkilin icazeti, görünüşe güven ve acentenin kişisel sorumluluğu ayrı incelenmelidir. Ayrıca “acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Acentenin Müvekkili Temsil Yetkisi ve Yetkisiz İşlem bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.102-123 ve Özellikle 105-108

Acentenin müvekkili temsil yetkisi ve yetkisiz işlem kapsamında m.102-123 ve özellikle 105-108 hükümleri acente yetkisi, özel yetki ve yetkisizlik bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.40-48

Acentenin müvekkili temsil yetkisi ve yetkisiz işlem kapsamında m.40-48 hükümleri temsil, icazet ve yetkisiz temsil bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190 ve 199-222

Acentenin müvekkili temsil yetkisi ve yetkisiz işlem kapsamında m.190 ve 199-222 hükümleri ispat, belge ve ticari kayıt bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Acente aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmelerle ilgili koruyucu beyanları müvekkili adına yapabilir; ancak sözleşme kurması, bedel tahsil etmesi veya teslim alması kanunun aradığı özel ve yazılı yetkiye bağlıdır.

“Ticaret Bakanlığı acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları yönünden acente aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmelerle ilgili koruyucu beyanları müvekkili adına yapabilir; ancak sözleşme kurması, bedel tahsil etmesi veya teslim alması kanunun aradığı özel ve yazılı yetkiye bağlıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve acentenin şirket adına kartvizit veya e-posta kullanmasını özel yazılı sözleşme yapma yetkisinin yerine koymak ya da sonradan sessizliği otomatik icazet saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Acentelik sözleşmesi tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez; işlemin türü, yazılı yetki, tescil ve ilan, yetki sınırı, üçüncü kişinin bilgisi, müvekkilin icazeti, görünüşe güven ve acentenin kişisel sorumluluğu ayrı incelenmelidir.

Yargıtay acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması yönünden acentelik sözleşmesi tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez; işlemin türü, yazılı yetki, tescil ve ilan, yetki sınırı, üçüncü kişinin bilgisi, müvekkilin icazeti, görünüşe güven ve acentenin kişisel sorumluluğu ayrı incelenmelidir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete acentenin müvekkili yetkisiz işlem yürürlük denetimi yönünden acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları.

“Ticaret Bakanlığı acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları yönünden acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Acentelik sözleşmesi tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez; işlemin türü, yazılı yetki, tescil ve ilan, yetki sınırı, üçüncü kişinin bilgisi, müvekkilin icazeti, görünüşe güven ve acentenin kişisel sorumluluğu ayrı incelenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete acentenin müvekkili yetkisiz işlem yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Uyuşmazlık konusu işlemi ihtar-kabul, tahsil-teslim veya sözleşme kurma olarak sınıflandırıp özel yazılı yetki ile sicil kaydını işlem tarihi itibarıyla doğrulamak.

“Ticaret Bakanlığı acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları yönünden uyuşmazlık konusu işlemi ihtar-kabul, tahsil-teslim veya sözleşme kurma olarak sınıflandırıp özel yazılı yetki ile sicil kaydını işlem tarihi itibarıyla doğrulamak” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları, işlemin müvekkili bağladığının veya bağlamadığının tespiti, acentenin kişisel sorumluluğu, bedel ve malın iadesi, alacak, zarar ve faiz, sicilin düzeltilmesi, ihtiyati haciz veya tedbir talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete acentenin müvekkili yetkisiz işlem yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Müvekkil yetkisiz işlemi öğrenince icazet veya ret iradesini gecikmeden açıklamalı; ticari alacak, tazminat, itiraz ve dava şartı arabuluculuk süreleri ayrıca izlenmelidir.

“Ticaret Bakanlığı acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları yönünden müvekkil yetkisiz işlemi öğrenince icazet veya ret iradesini gecikmeden açıklamalı; ticari alacak, tazminat, itiraz ve dava şartı arabuluculuk süreleri ayrıca izlenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yargıtay acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İstenebilecek Hukukî Koruma

İşlemin müvekkili bağladığının veya bağlamadığının tespiti, acentenin kişisel sorumluluğu, bedel ve malın iadesi, alacak, zarar ve faiz, sicilin düzeltilmesi, ihtiyati haciz veya tedbir.

“Ticaret Bakanlığı acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları yönünden işlemin müvekkili bağladığının veya bağlamadığının tespiti, acentenin kişisel sorumluluğu, bedel ve malın iadesi, alacak, zarar ve faiz, sicilin düzeltilmesi, ihtiyati haciz veya tedbir” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Acentelik sözleşmesi tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez; işlemin türü, yazılı yetki, tescil ve ilan, yetki sınırı, üçüncü kişinin bilgisi, müvekkilin icazeti, görünüşe güven ve acentenin kişisel sorumluluğu ayrı incelenmelidir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete acentenin müvekkili yetkisiz işlem yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Ticaret Bakanlığı — Acentenin Müvekkili Yetkisiz İşlem Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından acente aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmelerle ilgili koruyucu beyanları müvekkili adına yapabilir; ancak sözleşme kurması, bedel tahsil etmesi veya teslim alması kanunun aradığı özel ve yazılı yetkiye bağlıdır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Acentenin Müvekkili Yetkisiz İşlem Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; acentelik sözleşmesi tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez; işlemin türü, yazılı yetki, tescil ve ilan, yetki sınırı, üçüncü kişinin bilgisi, müvekkilin icazeti, görünüşe güven ve acentenin kişisel sorumluluğu ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Acentenin Müvekkili Yetkisiz İşlem Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “acentenin müvekkili yetkisiz işlem yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Acentenin şirket adına kartvizit veya e-posta kullanmasını özel yazılı sözleşme yapma yetkisinin yerine koymak ya da sonradan sessizliği otomatik icazet saymak.

“Ticaret Bakanlığı acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları yönünden acentenin şirket adına kartvizit veya e-posta kullanmasını özel yazılı sözleşme yapma yetkisinin yerine koymak ya da sonradan sessizliği otomatik icazet saymak” riski gerçekleşirse işlemin müvekkili bağladığının veya bağlamadığının tespiti, acentenin kişisel sorumluluğu, bedel ve malın iadesi, alacak, zarar ve faiz, sicilin düzeltilmesi, ihtiyati haciz veya tedbir talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete acentenin müvekkili yetkisiz işlem yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları
• Acentenin Müvekkili Temsil Yetkisi ve Yetkisiz İşlem uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• uyuşmazlık konusu işlemi ihtar-kabul, tahsil-teslim veya sözleşme kurma olarak sınıflandırıp özel yazılı yetki ile sicil kaydını işlem tarihi itibarıyla doğrulamak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde Müvekkil yetkisiz işlemi öğrenince icazet veya ret iradesini gecikmeden açıklamalı; ticari alacak, tazminat, itiraz ve dava şartı arabuluculuk süreleri ayrıca izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Acentenin Müvekkili Temsil Yetkisi ve Yetkisiz İşlem Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?

Uyuşmazlık konusu işlemi ihtar-kabul, tahsil-teslim veya sözleşme kurma olarak sınıflandırıp özel yazılı yetki ile sicil kaydını işlem tarihi itibarıyla doğrulamak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Acentenin müvekkili temsil yetkisi ve yetkisiz işlem bakımından tebliğ ve öğrenme kayıtları nasıl tutulmalıdır?

Müvekkil yetkisiz işlemi öğrenince icazet veya ret iradesini gecikmeden açıklamalı; ticari alacak, tazminat, itiraz ve dava şartı arabuluculuk süreleri ayrıca izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İşlemin müvekkili bağladığının veya bağlamadığının tespiti, acentenin kişisel sorumluluğu, bedel ve malın iadesi, alacak, zarar ve faiz, sicilin düzeltilmesi, ihtiyati haciz veya tedbir hangi delillere dayanmalıdır?

İşlemin müvekkili bağladığının veya bağlamadığının tespiti, acentenin kişisel sorumluluğu, bedel ve malın iadesi, alacak, zarar ve faiz, sicilin düzeltilmesi, ihtiyati haciz veya tedbir, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Acentenin Müvekkili Temsil Yetkisi ve Yetkisiz İşlem konusunda ilk hukuki adım nedir; hangi kayıtlar korunmalı ve hangi savunma veya kabul edilebilirlik engeli önceden değerlendirilmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Acente aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmelerle ilgili koruyucu beyanları müvekkili adına yapabilir; ancak sözleşme kurması, bedel tahsil etmesi veya teslim alması kanunun aradığı özel ve yazılı yetkiye bağlıdır.

Dosyanın ilk önceliği uyuşmazlık konusu işlemi ihtar-kabul, tahsil-teslim veya sözleşme kurma olarak sınıflandırıp özel yazılı yetki ile sicil kaydını işlem tarihi itibarıyla doğrulamak, delil omurgası ise acentelik sözleşmesi ve ekleri, özel vekâlet veya yetki belgesi, ticaret sicili ve ilanı, imza sirküleri, sipariş ve sözleşme, teslim ve tahsil belgeleri, e-posta ve mesajlar, müvekkilin işlemi öğrendiği tarih, icazet veya ret bildirimi, fatura ve hesap kayıtları ile Acentenin Müvekkili Temsil Yetkisi ve Yetkisiz İşlem uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Müvekkil yetkisiz işlemi öğrenince icazet veya ret iradesini gecikmeden açıklamalı; ticari alacak, tazminat, itiraz ve dava şartı arabuluculuk süreleri ayrıca izlenmelidir. İşlemin müvekkili bağladığının veya bağlamadığının tespiti, acentenin kişisel sorumluluğu, bedel ve malın iadesi, alacak, zarar ve faiz, sicilin düzeltilmesi, ihtiyati haciz veya tedbir talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; acentenin şirket adına kartvizit veya e-posta kullanmasını özel yazılı sözleşme yapma yetkisinin yerine koymak ya da sonradan sessizliği otomatik icazet saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Ticaret Bakanlığı — acentenin müvekkili yetkisiz işlem resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından acente aracılık ettiği veya yaptığı sözleşmelerle ilgili koruyucu beyanları müvekkili adına yapabilir; ancak sözleşme kurması, bedel tahsil etmesi veya teslim alması kanunun aradığı özel ve yazılı yetkiye bağlıdır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — acentenin müvekkili yetkisiz işlem emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; acentelik sözleşmesi tek başına sınırsız temsil yetkisi vermez; işlemin türü, yazılı yetki, tescil ve ilan, yetki sınırı, üçüncü kişinin bilgisi, müvekkilin icazeti, görünüşe güven ve acentenin kişisel sorumluluğu ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — acentenin müvekkili yetkisiz işlem yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.102-123 ve özellikle 105-108
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.40-48
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190 ve 199-222
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru