Hukuk Muhakemesinde Belge İbraz Emrine Uymamanın Sonuçları

Kapsam

Hukuk Muhakemesinde Belge İbraz Emrine Uymamanın Sonuçları yönünden başvurunun usul hukuku içindeki amacı, görevli mahkeme, taraf ve hukuki yarar, yapılması istenen işlem, karşı tarafın dinlenilmesi, özel süre ve verilecek kararın sonraki yargılamaya etkisi birlikte ele alınır. Mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hukuk muhakemesinde belge ibraz emrine uymamanın sonuçları konusunda 8 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Usul İşleminin Amacı ve İnceleme Sınırı

İncelemenin ilk ölçütü “mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir” kuralıdır. İbraz emri otomatik ikrar değildir; belgenin varlığı, tarafın elinde bulunması, ispat bakımından zorunluluk, çekinme hakkı, kesin süre, kabul edilebilir mazeret ve hâkimin takdir gerekçesi ayrı ayrı incelenmelidir. Ayrıca “dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hukuk Muhakemesinde Belge İbraz Emrine Uymamanın Sonuçları bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.27, 190 ve 219-221

Hukuk muhakemesinde belge ibraz emrine uymamanın sonuçları kapsamında m.27, 190 ve 219-221 hükümleri belge ibrazı ve ispat sonucu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36 ve 40

Hukuk muhakemesinde belge ibraz emrine uymamanın sonuçları kapsamında m.36 ve 40 hükümleri adil yargılanma ve etkili başvuru bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tebligat Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu: m.10-32

Hukuk muhakemesinde belge ibraz emrine uymamanın sonuçları kapsamında m.10-32 hükümleri kesin süre ihtarı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Başvuru Koşulları ve Mahkemenin Yetkisi

Mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir.

Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları yönünden mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir. Bu ölçüt özellikle dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar üzerinden sınanır. İstenen belgenin hangi çekişmeli vakıayı ispatladığını ve kimin fiilî veya hukuki tasarrufunda bulunduğunu dosya kayıtlarıyla eşleştirmek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, her sunulmayan belgeyi sahte veya karşı tarafın iddiasını bütünüyle ikrar edilmiş saymak ihtimalini güçlendirebilir.

İbraz emri otomatik ikrar değildir; belgenin varlığı, tarafın elinde bulunması, ispat bakımından zorunluluk, çekinme hakkı, kesin süre, kabul edilebilir mazeret ve hâkimin takdir gerekçesi ayrı ayrı incelenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması yönünden ibraz emri otomatik ikrar değildir; belgenin varlığı, tarafın elinde bulunması, ispat bakımından zorunluluk, çekinme hakkı, kesin süre, kabul edilebilir mazeret ve hâkimin takdir gerekçesi ayrı ayrı incelenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları yürürlük denetimi yönünden dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşlemle Bağlantılı Belge ve Kayıtlar

Dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları yönünden dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar” kaydı, “Mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

Bu delil öncelikle “ibraz emri otomatik ikrar değildir; belgenin varlığı, tarafın elinde bulunması, ispat bakımından zorunluluk, çekinme hakkı, kesin süre, kabul edilebilir mazeret ve hâkimin takdir gerekçesi ayrı ayrı incelenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Mahkeme ve İzlenecek Usul

İstenen belgenin hangi çekişmeli vakıayı ispatladığını ve kimin fiilî veya hukuki tasarrufunda bulunduğunu dosya kayıtlarıyla eşleştirmek.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları yönünden istenen belgenin hangi çekişmeli vakıayı ispatladığını ve kimin fiilî veya hukuki tasarrufunda bulunduğunu dosya kayıtlarıyla eşleştirmek” aşamasında usul işleminin kanuni amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar ve dayanak kayıtlar birlikte denetlenmelidir. İstenen işlem esası peşinen çözecek ölçüde genişletilmemelidir.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” aşamasında usul işleminin kanuni amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar ve dayanak kayıtlar birlikte denetlenmelidir. İstenen işlem esası peşinen çözecek ölçüde genişletilmemelidir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” aşamasında usul işleminin kanuni amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar ve dayanak kayıtlar birlikte denetlenmelidir. İstenen işlem esası peşinen çözecek ölçüde genişletilmemelidir.

Özel Süre, Tebligat ve Hak Kaybı

İbraz ara kararındaki kesin süreye uyulmalı; mazeret aynı süre içinde delilleriyle sunulmalı ve eksik inceleme itirazı hüküm ile kanun yolu sürelerinde somutlaştırılmalıdır.

Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları yönünden ibraz ara kararındaki kesin süreye uyulmalı; mazeret aynı süre içinde delilleriyle sunulmalı ve eksik inceleme itirazı hüküm ile kanun yolu sürelerinde somutlaştırılmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İstenen Usul İşleminin Açıkça Kurulması

Belge ibrazı, elektronik inceleme, üçüncü kişiden celp, yemin, karşı taraf beyanının kabulü, delil tespiti, ara kararın düzeltilmesi ve hükmün kaldırılması.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları yönünden belge ibrazı, elektronik inceleme, üçüncü kişiden celp, yemin, karşı taraf beyanının kabulü, delil tespiti, ara kararın düzeltilmesi ve hükmün kaldırılması” istemi, usul işleminin amacı, kapsamı ve dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar ile ilişkilendirilmelidir. Kararın hangi belge, vakıa veya işlem hakkında ve ne şekilde uygulanacağı tereddütsüz gösterilmelidir.

Bu Usul Meselesi Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması yönünden bu usul meselesi bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” istemi, usul işleminin amacı, kapsamı ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ilişkilendirilmelidir. Kararın hangi belge, vakıa veya işlem hakkında ve ne şekilde uygulanacağı tereddütsüz gösterilmelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” istemi, usul işleminin amacı, kapsamı ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ilişkilendirilmelidir. Kararın hangi belge, vakıa veya işlem hakkında ve ne şekilde uygulanacağı tereddütsüz gösterilmelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Hukuk Muhakemesinde Uymamanın Sonuçları Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu usul meselesi bakımından mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Hukuk Muhakemesinde Uymamanın Sonuçları Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu usul meselesi içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; ibraz emri otomatik ikrar değildir; belgenin varlığı, tarafın elinde bulunması, ispat bakımından zorunluluk, çekinme hakkı, kesin süre, kabul edilebilir mazeret ve hâkimin takdir gerekçesi ayrı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Hukuk Muhakemesinde Uymamanın Sonuçları Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: bu usul meselesi için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Hukuki Yarar, Kapsam ve Usul Hatası Riskleri

Her Sunulmayan Belgeyi Sahte veya Karşı Tarafın İddiasını Bütünüyle İkrar Edilmiş Saymak.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları yönünden her sunulmayan belgeyi sahte veya karşı tarafın iddiasını bütünüyle ikrar edilmiş saymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İstenen belgenin hangi çekişmeli vakıayı ispatladığını ve kimin fiilî veya hukuki tasarrufunda bulunduğunu dosya kayıtlarıyla eşleştirmek aşamasında dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “İbraz emri otomatik ikrar değildir; belgenin varlığı, tarafın elinde bulunması, ispat bakımından zorunluluk, çekinme hakkı, kesin süre, kabul edilebilir mazeret ve hâkimin takdir gerekçesi ayrı ayrı incelenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar
• Hukuk Muhakemesinde Belge İbraz Emrine Uymamanın Sonuçları uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• istenen belgenin hangi çekişmeli vakıayı ispatladığını ve kimin fiilî veya hukuki tasarrufunda bulunduğunu dosya kayıtlarıyla eşleştirmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde İbraz ara kararındaki kesin süreye uyulmalı; mazeret aynı süre içinde delilleriyle sunulmalı ve eksik inceleme itirazı hüküm ile kanun yolu sürelerinde somutlaştırılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Hukuk Muhakemesinde Belge İbraz Emrine Uymamanın Sonuçları Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

İstenen belgenin hangi çekişmeli vakıayı ispatladığını ve kimin fiilî veya hukuki tasarrufunda bulunduğunu dosya kayıtlarıyla eşleştirmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Usul işleminin amacı, görevli mahkeme, hukuki yarar, karşı tarafın dinlenilmesi ve kararın sonraki yargılamaya etkisi ayrı ayrı doğrulanmalıdır.

Hukuk muhakemesinde belge ibraz emrine uymamanın sonuçları bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

İbraz ara kararındaki kesin süreye uyulmalı; mazeret aynı süre içinde delilleriyle sunulmalı ve eksik inceleme itirazı hüküm ile kanun yolu sürelerinde somutlaştırılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Belge ibrazı, elektronik inceleme, üçüncü kişiden celp, yemin, karşı taraf beyanının kabulü, delil tespiti, ara kararın düzeltilmesi ve hükmün kaldırılması talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Belge ibrazı, elektronik inceleme, üçüncü kişiden celp, yemin, karşı taraf beyanının kabulü, delil tespiti, ara kararın düzeltilmesi ve hükmün kaldırılması, bu usul meselesi bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi usul işleminin amacıyla sınırlı kurulmalıdır. Esas hakkındaki hüküm, para alacağı veya faiz sonucu kendiliğinden bu başvurunun parçası sayılmamalıdır.

Sonuç

Bu usul meselesi bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Hukuk Muhakemesinde Belge İbraz Emrine Uymamanın Sonuçları dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir.

Dosyanın ilk önceliği istenen belgenin hangi çekişmeli vakıayı ispatladığını ve kimin fiilî veya hukuki tasarrufunda bulunduğunu dosya kayıtlarıyla eşleştirmek, delil omurgası ise dava ve cevap dilekçeleri, belge listeleri, ibraz talebi, belgenin varlığına ilişkin resmî kayıt veya ikrar, mahkeme ara kararı, kesin süre ihtarı, tebligat, mazeret ve dayanakları, yemin tutanağı, elektronik kayıt ve gerekçeli karar ile Hukuk Muhakemesinde Belge İbraz Emrine Uymamanın Sonuçları uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İbraz ara kararındaki kesin süreye uyulmalı; mazeret aynı süre içinde delilleriyle sunulmalı ve eksik inceleme itirazı hüküm ile kanun yolu sürelerinde somutlaştırılmalıdır. Belge ibrazı, elektronik inceleme, üçüncü kişiden celp, yemin, karşı taraf beyanının kabulü, delil tespiti, ara kararın düzeltilmesi ve hükmün kaldırılması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; her sunulmayan belgeyi sahte veya karşı tarafın iddiasını bütünüyle ikrar edilmiş saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu usul meselesi bakımından mahkeme, uyuşmazlığın ispatı için zorunlu ve kanuna uygun gördüğü belgenin ibrazına kesin süre verebilir; belgeyi mazeretsiz sunmayan taraf aleyhine belgenin içeriği hakkında karşı tarafın beyanı kabul edilebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu usul meselesi içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; ibraz emri otomatik ikrar değildir; belgenin varlığı, tarafın elinde bulunması, ispat bakımından zorunluluk, çekinme hakkı, kesin süre, kabul edilebilir mazeret ve hâkimin takdir gerekçesi ayrı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — hukuk muhakemesinde uymamanın sonuçları yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: bu usul meselesi için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.27, 190 ve 219-221
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36 ve 40
• 7201 Sayılı Tebligat Kanunu — m.10-32
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru