Hukuk Muhakemesinde Delilden Vazgeçme ve Karşı Tarafın İzni

Kapsam

Hukuk Muhakemesinde Delilden Vazgeçme ve Karşı Tarafın İzni yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hukuk muhakemesinde delilden vazgeçme ve karşı tarafın izni konusunda 7 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir” kuralıdır. Delilin toplanmasını istememek, delil listesini açıklamamak, tanıktan vazgeçmek ve ikrar aynı kurum değildir; açık izin, tarafın tasarruf yetkisi, kamu düzeni ve re'sen araştırma ilkesi ayrıştırılmalıdır. Ayrıca “dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hukuk Muhakemesinde Delilden Vazgeçme ve Karşı Tarafın İzni bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.27, 189-196 ve Özellikle 196

Hukuk muhakemesinde delilden vazgeçme ve karşı tarafın izni kapsamında m.27, 189-196 ve özellikle 196 hükümleri ispat hakkı ve delilden vazgeçme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36 ve 40

Hukuk muhakemesinde delilden vazgeçme ve karşı tarafın izni kapsamında m.36 ve 40 hükümleri adil yargılanma ve etkili başvuru bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tebligat Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu: m.10-32

Hukuk muhakemesinde delilden vazgeçme ve karşı tarafın izni kapsamında m.10-32 hükümleri kesin süre doğuran bildirimler bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Delilin toplanmasını istememek, delil listesini açıklamamak, tanıktan vazgeçmek ve ikrar aynı kurum değildir; açık izin, tarafın tasarruf yetkisi, kamu düzeni ve re'sen araştırma ilkesi ayrıştırılmalıdır.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması yönünden delilin toplanmasını istememek, delil listesini açıklamamak, tanıktan vazgeçmek ve ikrar aynı kurum değildir; açık izin, tarafın tasarruf yetkisi, kamu düzeni ve re'sen araştırma ilkesi ayrıştırılmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete hukuk muhakemesinde tarafın izni yürürlük denetimi yönünden dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı.

Bu delil öncelikle “bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde tarafın izni yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Hangi delilin hangi vakıa için ve ne zaman gösterildiğini saptayıp vazgeçme ile izin beyanlarını tutanak ve dilekçeler üzerinden eşleştirmek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden hangi delilin hangi vakıa için ve ne zaman gösterildiğini saptayıp vazgeçme ile izin beyanlarını tutanak ve dilekçeler üzerinden eşleştirmek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde tarafın izni yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Delil bildirme ve ibraz kesin süreleri korunmalı; itiraz ilk fırsatta tutanağa geçirilmeli, eksik inceleme iddiası kanun yolu süresinde somutlaştırılmalıdır.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden delil bildirme ve ibraz kesin süreleri korunmalı; itiraz ilk fırsatta tutanağa geçirilmeli, eksik inceleme iddiası kanun yolu süresinde somutlaştırılmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Hangi delilin hangi vakıa için ve ne zaman gösterildiğini saptayıp vazgeçme ile izin beyanlarını tutanak ve dilekçeler üzerinden eşleştirmek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Delilin toplanması, vazgeçmenin geçersizliğinin tespiti, ara kararın düzeltilmesi, tanık, belge, bilirkişi veya keşif, hükmün kaldırılması.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden delilin toplanması, vazgeçmenin geçersizliğinin tespiti, ara kararın düzeltilmesi, tanık, belge, bilirkişi veya keşif, hükmün kaldırılması olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı, temel ölçüt ise “bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde tarafın izni yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Hukuk Muhakemesinde Tarafın İzni Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Hukuk Muhakemesinde Tarafın İzni Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; delilin toplanmasını istememek, delil listesini açıklamamak, tanıktan vazgeçmek ve ikrar aynı kurum değildir; açık izin, tarafın tasarruf yetkisi, kamu düzeni ve re'sen araştırma ilkesi ayrıştırılmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Hukuk Muhakemesinde Tarafın İzni Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk muhakemesinde tarafın izni yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Karşı tarafın sessizliğini açık izin saymak veya delilden vazgeçmeyi ispatlanacak vakıanın kabulü gibi değerlendirmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları yönünden karşı tarafın sessizliğini açık izin saymak veya delilden vazgeçmeyi ispatlanacak vakıanın kabulü gibi değerlendirmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı delili ve “Bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete hukuk muhakemesinde tarafın izni yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı
• Hukuk Muhakemesinde Delilden Vazgeçme ve Karşı Tarafın İzni uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• hangi delilin hangi vakıa için ve ne zaman gösterildiğini saptayıp vazgeçme ile izin beyanlarını tutanak ve dilekçeler üzerinden eşleştirmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Delil bildirme ve ibraz kesin süreleri korunmalı; itiraz ilk fırsatta tutanağa geçirilmeli, eksik inceleme iddiası kanun yolu süresinde somutlaştırılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Hukuk Muhakemesinde Delilden Vazgeçme ve Karşı Tarafın İzni Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Hangi delilin hangi vakıa için ve ne zaman gösterildiğini saptayıp vazgeçme ile izin beyanlarını tutanak ve dilekçeler üzerinden eşleştirmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Hukuk muhakemesinde delilden vazgeçme ve karşı tarafın izni bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Delil bildirme ve ibraz kesin süreleri korunmalı; itiraz ilk fırsatta tutanağa geçirilmeli, eksik inceleme iddiası kanun yolu süresinde somutlaştırılmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Delilin toplanması, vazgeçmenin geçersizliğinin tespiti, ara kararın düzeltilmesi, tanık, belge, bilirkişi veya keşif, hükmün kaldırılması talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Delilin toplanması, vazgeçmenin geçersizliğinin tespiti, ara kararın düzeltilmesi, tanık, belge, bilirkişi veya keşif, hükmün kaldırılması, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Hukuk Muhakemesinde Delilden Vazgeçme ve Karşı Tarafın İzni dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir.

Dosyanın ilk önceliği hangi delilin hangi vakıa için ve ne zaman gösterildiğini saptayıp vazgeçme ile izin beyanlarını tutanak ve dilekçeler üzerinden eşleştirmek, delil omurgası ise dava ve cevap dilekçeleri, delil listeleri, ön inceleme ve tahkikat tutanakları, vazgeçme beyanı, karşı tarafın açık izin açıklaması, ara kararlar, tanık ve bilirkişi listeleri, belge celp yazıları ve tebligat evrakı ile Hukuk Muhakemesinde Delilden Vazgeçme ve Karşı Tarafın İzni uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Delil bildirme ve ibraz kesin süreleri korunmalı; itiraz ilk fırsatta tutanağa geçirilmeli, eksik inceleme iddiası kanun yolu süresinde somutlaştırılmalıdır. Delilin toplanması, vazgeçmenin geçersizliğinin tespiti, ara kararın düzeltilmesi, tanık, belge, bilirkişi veya keşif, hükmün kaldırılması talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; karşı tarafın sessizliğini açık izin saymak veya delilden vazgeçmeyi ispatlanacak vakıanın kabulü gibi değerlendirmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — hukuk muhakemesinde tarafın izni resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından bir taraf, usulüne uygun gösterdiği delilden ancak karşı tarafın açık izniyle vazgeçebilir; mahkeme beyanın kapsamını ispat hakkını koruyarak belirlemelidir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — hukuk muhakemesinde tarafın izni emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; delilin toplanmasını istememek, delil listesini açıklamamak, tanıktan vazgeçmek ve ikrar aynı kurum değildir; açık izin, tarafın tasarruf yetkisi, kamu düzeni ve re'sen araştırma ilkesi ayrıştırılmalıdır savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — hukuk muhakemesinde tarafın izni yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.27, 189-196 ve özellikle 196
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36 ve 40
• 7201 Sayılı Tebligat Kanunu — m.10-32
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru