Hukuk Yargılamasında Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanması

Kapsam

Hukuk Yargılamasında Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanması yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hukuk yargılamasında dava şartı eksikliğinin tamamlanması konusunda 4 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir” kuralıdır. Her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir. Ayrıca “dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hukuk Yargılamasında Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanması bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.114-116 ve 20

Hukuk yargılamasında dava şartı eksikliğinin tamamlanması kapsamında m.114-116 ve 20 hükümleri dava şartları, ilk itirazlar, tamamlama ve gönderme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu: m.18/A ve İlgili Hükümler

Hukuk yargılamasında dava şartı eksikliğinin tamamlanması kapsamında m.18/A ve ilgili hükümler hükümleri dava şartı arabuluculuk ve son tutanak bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası: m.36 ve 141

Hukuk yargılamasında dava şartı eksikliğinin tamamlanması kapsamında m.36 ve 141 hükümleri mahkemeye erişim ve usul ekonomisi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir.

Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir. Bu ölçüt özellikle dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi üzerinden sınanır. Eksik olduğu ileri sürülen koşulu genel veya özel dava şartı olarak niteleyip giderilebilirlik, eksikliğin ortaya çıktığı tarih ve mahkemenin verdiği kesin sürede sunulacak belge veya işlemi belirlemek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, mahkemenin giderilebilir eksiklik için hiç süre vermeden ret kararını her durumda kesin saymak veya arabuluculuk faaliyeti hiç yapılmamışken son tutanağın sonradan sunulmasıyla eksik belgenin tamamlanmasını aynı görmek ihtimalini güçlendirebilir.

Her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması yönünden her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması yürürlük denetimi yönünden dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi.

“Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi” kaydı, “Mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

Bu delil öncelikle “her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” kaydı, “Mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Eksik olduğu ileri sürülen koşulu genel veya özel dava şartı olarak niteleyip giderilebilirlik, eksikliğin ortaya çıktığı tarih ve mahkemenin verdiği kesin sürede sunulacak belge veya işlemi belirlemek.

“Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden eksik olduğu ileri sürülen koşulu genel veya özel dava şartı olarak niteleyip giderilebilirlik, eksikliğin ortaya çıktığı tarih ve mahkemenin verdiği kesin sürede sunulacak belge veya işlemi belirlemek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi dosyaya alınmalı ve eksikliğin tamamlandığının kabulü, yargılamaya devam, usulden ret kararının kaldırılması, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi, teminat veya belgenin kabulü, kanun yolu, gider ve koşulları varsa yeniden dava talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve eksikliğin tamamlandığının kabulü, yargılamaya devam, usulden ret kararının kaldırılması, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi, teminat veya belgenin kabulü, kanun yolu, gider ve koşulları varsa yeniden dava talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Ara karardaki kesin süre tebliğ veya duruşma tarihinden doğru hesaplanmalı; usulden ret kararına karşı istinaf-temyiz ve yeniden dava açılmasında zamanaşımı veya hak düşürücü süreler ayrıca korunmalıdır.

Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden ara karardaki kesin süre tebliğ veya duruşma tarihinden doğru hesaplanmalı; usulden ret kararına karşı istinaf-temyiz ve yeniden dava açılmasında zamanaşımı veya hak düşürücü süreler ayrıca korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Eksikliğin tamamlandığının kabulü, yargılamaya devam, usulden ret kararının kaldırılması, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi, teminat veya belgenin kabulü, kanun yolu, gider ve koşulları varsa yeniden dava.

“Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden eksikliğin tamamlandığının kabulü, yargılamaya devam, usulden ret kararının kaldırılması, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi, teminat veya belgenin kabulü, kanun yolu, gider ve koşulları varsa yeniden dava” talebi, “Mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir” koşuluyla ve dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir” olacaktır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Hukuk Yargılamasında Eksikliğinin Tamamlanması Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Hukuk Yargılamasında Eksikliğinin Tamamlanması Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Hukuk Yargılamasında Eksikliğinin Tamamlanması Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Mahkemenin giderilebilir eksiklik için hiç süre vermeden ret kararını her durumda kesin saymak veya arabuluculuk faaliyeti hiç yapılmamışken son tutanağın sonradan sunulmasıyla eksik belgenin tamamlanmasını aynı görmek.

“Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları yönünden mahkemenin giderilebilir eksiklik için hiç süre vermeden ret kararını her durumda kesin saymak veya arabuluculuk faaliyeti hiç yapılmamışken son tutanağın sonradan sunulmasıyla eksik belgenin tamamlanmasını aynı görmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Eksik olduğu ileri sürülen koşulu genel veya özel dava şartı olarak niteleyip giderilebilirlik, eksikliğin ortaya çıktığı tarih ve mahkemenin verdiği kesin sürede sunulacak belge veya işlemi belirlemek aşamasında dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “Her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi
• Hukuk Yargılamasında Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• eksik olduğu ileri sürülen koşulu genel veya özel dava şartı olarak niteleyip giderilebilirlik, eksikliğin ortaya çıktığı tarih ve mahkemenin verdiği kesin sürede sunulacak belge veya işlemi belirlemek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Ara karardaki kesin süre tebliğ veya duruşma tarihinden doğru hesaplanmalı; usulden ret kararına karşı istinaf-temyiz ve yeniden dava açılmasında zamanaşımı veya hak düşürücü süreler ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Hukuk Yargılamasında Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanması Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Eksik olduğu ileri sürülen koşulu genel veya özel dava şartı olarak niteleyip giderilebilirlik, eksikliğin ortaya çıktığı tarih ve mahkemenin verdiği kesin sürede sunulacak belge veya işlemi belirlemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Hukuk yargılamasında dava şartı eksikliğinin tamamlanması bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Ara karardaki kesin süre tebliğ veya duruşma tarihinden doğru hesaplanmalı; usulden ret kararına karşı istinaf-temyiz ve yeniden dava açılmasında zamanaşımı veya hak düşürücü süreler ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Eksikliğin tamamlandığının kabulü, yargılamaya devam, usulden ret kararının kaldırılması, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi, teminat veya belgenin kabulü, kanun yolu, gider ve koşulları varsa yeniden dava talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Eksikliğin tamamlandığının kabulü, yargılamaya devam, usulden ret kararının kaldırılması, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi, teminat veya belgenin kabulü, kanun yolu, gider ve koşulları varsa yeniden dava, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Hukuk Yargılamasında Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanması dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir.

Dosyanın ilk önceliği eksik olduğu ileri sürülen koşulu genel veya özel dava şartı olarak niteleyip giderilebilirlik, eksikliğin ortaya çıktığı tarih ve mahkemenin verdiği kesin sürede sunulacak belge veya işlemi belirlemek, delil omurgası ise dava ve cevap dilekçeleri, tevzi ve harç makbuzları, arabuluculuk başvuru-son tutanakları, vekaletname ve yetki belgeleri, tüzel kişi organ kararları, teminat kayıtları, önceki dava dosyaları, kesinleşme şerhleri, mahkeme ara kararı, tebligat ve tamamlama dilekçesi ile Hukuk Yargılamasında Dava Şartı Eksikliğinin Tamamlanması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Ara karardaki kesin süre tebliğ veya duruşma tarihinden doğru hesaplanmalı; usulden ret kararına karşı istinaf-temyiz ve yeniden dava açılmasında zamanaşımı veya hak düşürücü süreler ayrıca korunmalıdır. Eksikliğin tamamlandığının kabulü, yargılamaya devam, usulden ret kararının kaldırılması, dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi, teminat veya belgenin kabulü, kanun yolu, gider ve koşulları varsa yeniden dava talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; mahkemenin giderilebilir eksiklik için hiç süre vermeden ret kararını her durumda kesin saymak veya arabuluculuk faaliyeti hiç yapılmamışken son tutanağın sonradan sunulmasıyla eksik belgenin tamamlanmasını aynı görmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından mahkeme dava şartlarını yargılamanın her aşamasında kendiliğinden inceler; giderilebilir eksiklik saptanırsa kesin usulden ret yerine taraflara uygun kesin süre verilmesi, eksikliğin süresinde tamamlanması halinde esasa devam edilmesi gerekir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her dava şartı eksikliği sonradan giderilemez ve mahkeme sınırsız süre vermek zorunda değildir; görev, kesin yetki, hukuki yarar, taraf ehliyeti, teminat, arabuluculuk son tutanağı, kesin hüküm, derdestlik ve başvuru süresinin niteliği ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — hukuk yargılamasında eksikliğinin tamamlanması yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.114-116 ve 20
• 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu — m.18/A ve ilgili hükümler
• 2709 Sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası — m.36 ve 141
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru