Ticari İşletmenin Devrinde Borçlar ve Alacaklıların Korunması

Kapsam

Ticari İşletmenin Devrinde Borçlar ve Alacaklıların Korunması yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, ticari işletmenin devrinde borçlar ve alacaklıların korunması konusunda 24 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder” kuralıdır. İşletme unsurlarından birkaçının satılması her zaman ticari işletme devri değildir ve her borç otomatik olarak devralana geçmez; bütünlük, sözleşme kapsamı, bildirim veya ilan, borcun işletmeyle bağlantısı, sorumluluk süresi ve özel izinler ayrı incelenmelidir. Ayrıca “devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Ticari İşletmenin Devrinde Borçlar ve Alacaklıların Korunması bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.11, 36 ve 194

Ticari işletmenin devrinde borçlar ve alacaklıların korunması kapsamında m.11, 36 ve 194 hükümleri ticari işletme, tescil-ilan ve devir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.202-203 ve 112-116

Ticari işletmenin devrinde borçlar ve alacaklıların korunması kapsamında m.202-203 ve 112-116 hükümleri malvarlığı veya işletme devri ve sorumluluk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199 ve 222

Ticari işletmenin devrinde borçlar ve alacaklıların korunması kapsamında m.190, 199 ve 222 hükümleri ispat, belge ve ticari defter bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İşletme unsurlarından birkaçının satılması her zaman ticari işletme devri değildir ve her borç otomatik olarak devralana geçmez; bütünlük, sözleşme kapsamı, bildirim veya ilan, borcun işletmeyle bağlantısı, sorumluluk süresi ve özel izinler ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması yönünden işletme unsurlarından birkaçının satılması her zaman ticari işletme devri değildir ve her borç otomatik olarak devralana geçmez; bütünlük, sözleşme kapsamı, bildirim veya ilan, borcun işletmeyle bağlantısı, sorumluluk süresi ve özel izinler ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete ticari işletmenin alacaklıların korunması yürürlük denetimi yönünden devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları.

Bu delil öncelikle “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete ticari işletmenin alacaklıların korunması yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Devredilen malvarlığı unsurlarıyla borçları işletmesel bütünlük, devir tarihi, sicil kaydı ve alacaklıya bildirim başlıklarında karşılaştırmalı tabloya almak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden devredilen malvarlığı unsurlarıyla borçları işletmesel bütünlük, devir tarihi, sicil kaydı ve alacaklıya bildirim başlıklarında karşılaştırmalı tabloya almak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete ticari işletmenin alacaklıların korunması yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Tescil ve ilan gecikmeden yapılmalı; devredenin kanuni sorumluluk süresi muaccel borçlarda bildirim veya ilandan, sonradan muaccel olanlarda muacceliyet tarihinden izlenmelidir.

“Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden tescil ve ilan gecikmeden yapılmalı; devredenin kanuni sorumluluk süresi muaccel borçlarda bildirim veya ilandan, sonradan muaccel olanlarda muacceliyet tarihinden izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Devredilen malvarlığı unsurlarıyla borçları işletmesel bütünlük, devir tarihi, sicil kaydı ve alacaklıya bildirim başlıklarında karşılaştırmalı tabloya almak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Devir kapsamının tespiti, sicil kaydının düzeltilmesi, borcun devralandan ve kanuni koşullarda devredenden tahsili, sözleşmeye aykırılık tazminatı, teminat ve ihtiyati haciz.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden devir kapsamının tespiti, sicil kaydının düzeltilmesi, borcun devralandan ve kanuni koşullarda devredenden tahsili, sözleşmeye aykırılık tazminatı, teminat ve ihtiyati haciz olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları, temel ölçüt ise “ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete ticari işletmenin alacaklıların korunması yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Ticari İşletmenin Alacaklıların Korunması Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Ticari İşletmenin Alacaklıların Korunması Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; işletme unsurlarından birkaçının satılması her zaman ticari işletme devri değildir ve her borç otomatik olarak devralana geçmez; bütünlük, sözleşme kapsamı, bildirim veya ilan, borcun işletmeyle bağlantısı, sorumluluk süresi ve özel izinler ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Ticari İşletmenin Alacaklıların Korunması Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “ticari işletmenin alacaklıların korunması yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Pay devriyle işletme devrini aynı saymak veya iç ilişkide borcun devredene bırakılmasının alacaklıya karşı kanuni sorumluluğu kendiliğinden kaldırdığını varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları yönünden pay devriyle işletme devrini aynı saymak veya iç ilişkide borcun devredene bırakılmasının alacaklıya karşı kanuni sorumluluğu kendiliğinden kaldırdığını varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları delili ve “Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete ticari işletmenin alacaklıların korunması yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları
• Ticari İşletmenin Devrinde Borçlar ve Alacaklıların Korunması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• devredilen malvarlığı unsurlarıyla borçları işletmesel bütünlük, devir tarihi, sicil kaydı ve alacaklıya bildirim başlıklarında karşılaştırmalı tabloya almak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Tescil ve ilan gecikmeden yapılmalı; devredenin kanuni sorumluluk süresi muaccel borçlarda bildirim veya ilandan, sonradan muaccel olanlarda muacceliyet tarihinden izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Ticari işletmenin devrinde borçlar ve alacaklıların korunması bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Devredilen malvarlığı unsurlarıyla borçları işletmesel bütünlük, devir tarihi, sicil kaydı ve alacaklıya bildirim başlıklarında karşılaştırmalı tabloya almak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Ticari işletmenin devrinde borçlar ve alacaklıların korunması bakımından hangi başlangıç olayı süreyi başlatır?

Tescil ve ilan gecikmeden yapılmalı; devredenin kanuni sorumluluk süresi muaccel borçlarda bildirim veya ilandan, sonradan muaccel olanlarda muacceliyet tarihinden izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Devir kapsamının tespiti, sicil kaydının düzeltilmesi, borcun devralandan ve kanuni koşullarda devredenden tahsili, sözleşmeye aykırılık tazminatı, teminat ve ihtiyati haciz istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Devir kapsamının tespiti, sicil kaydının düzeltilmesi, borcun devralandan ve kanuni koşullarda devredenden tahsili, sözleşmeye aykırılık tazminatı, teminat ve ihtiyati haciz, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Ticari İşletmenin Devrinde Borçlar ve Alacaklıların Korunması incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder.

Dosyanın ilk önceliği devredilen malvarlığı unsurlarıyla borçları işletmesel bütünlük, devir tarihi, sicil kaydı ve alacaklıya bildirim başlıklarında karşılaştırmalı tabloya almak, delil omurgası ise devir sözleşmesi ve ek envanter, ticaret sicili tescil ve ilanı, bilanço, aktif-pasif listesi, kira ve ruhsatlar, marka ve alan adı kayıtları, çalışan listesi, alacaklı bildirimleri, faturalar, banka ve vergi kayıtları ile Ticari İşletmenin Devrinde Borçlar ve Alacaklıların Korunması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Tescil ve ilan gecikmeden yapılmalı; devredenin kanuni sorumluluk süresi muaccel borçlarda bildirim veya ilandan, sonradan muaccel olanlarda muacceliyet tarihinden izlenmelidir. Devir kapsamının tespiti, sicil kaydının düzeltilmesi, borcun devralandan ve kanuni koşullarda devredenden tahsili, sözleşmeye aykırılık tazminatı, teminat ve ihtiyati haciz talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; pay devriyle işletme devrini aynı saymak veya iç ilişkide borcun devredene bırakılmasının alacaklıya karşı kanuni sorumluluğu kendiliğinden kaldırdığını varsaymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — ticari işletmenin alacaklıların korunması resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından ticari işletmenin aktif ve pasifleriyle devri yazılı sözleşme, sicil tescili ve ilanla işletmesel bütünlük içinde sonuç doğurur; devralanın borç sorumluluğu ile devredenin kanuni süre içindeki müteselsil sorumluluğu alacaklıların korunmasına hizmet eder yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — ticari işletmenin alacaklıların korunması emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; işletme unsurlarından birkaçının satılması her zaman ticari işletme devri değildir ve her borç otomatik olarak devralana geçmez; bütünlük, sözleşme kapsamı, bildirim veya ilan, borcun işletmeyle bağlantısı, sorumluluk süresi ve özel izinler ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — ticari işletmenin alacaklıların korunması yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.11, 36 ve 194
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.202-203 ve 112-116
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199 ve 222
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru