Zaman Çarteri Sözleşmesinde Geminin Kullanıma Hazır Tutulması ve Ücret

Kapsam

Zaman Çarteri Sözleşmesinde Geminin Kullanıma Hazır Tutulması ve Ücret yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Zaman çarterinde tahsis eden gemiyi kararlaştırılan süre boyunca ticari kullanıma hazır tutar, tahsis olunan ise çarter ücretini öder ve ticari yönetim alanındaki talimatları verir; teknik yönetim ile ticari yönetimin ayrımı sorumluluğun belirlenmesinde esastır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, zaman çarteri sözleşmesinde geminin kullanıma hazır tutulması ve ücret konusunda 21 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “zaman çarterinde tahsis eden gemiyi kararlaştırılan süre boyunca ticari kullanıma hazır tutar, tahsis olunan ise çarter ücretini öder ve ticari yönetim alanındaki talimatları verir; teknik yönetim ile ticari yönetimin ayrımı sorumluluğun belirlenmesinde esastır” kuralıdır. Geminin her bekleme veya performans kaybı ücret kesintisi doğurmaz; denize elverişlilik, arızanın niteliği, tahsis olunanın talimatı, liman riski, yakıt kalitesi, geminin hizmet dışı kaldığı dönem ve sözleşmeye alınan özel kayıtlar ayrı incelenir. Ayrıca “zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Zaman Çarteri Sözleşmesinde Geminin Kullanıma Hazır Tutulması ve Ücret bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1131-1137

Zaman çarteri sözleşmesinde geminin kullanıma hazır tutulması ve ücret kapsamında m.1131-1137 hükümleri zaman çarteri, taraf borçları ve ücret bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.112-126

Zaman çarteri sözleşmesinde geminin kullanıma hazır tutulması ve ücret kapsamında m.112-126 hükümleri borca aykırılık, temerrüt ve zarar bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199, 266 ve 400-406

Zaman çarteri sözleşmesinde geminin kullanıma hazır tutulması ve ücret kapsamında m.190, 199, 266 ve 400-406 hükümleri ispat, bilirkişi ve delil tespiti bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Zaman çarterinde tahsis eden gemiyi kararlaştırılan süre boyunca ticari kullanıma hazır tutar, tahsis olunan ise çarter ücretini öder ve ticari yönetim alanındaki talimatları verir; teknik yönetim ile ticari yönetimin ayrımı sorumluluğun belirlenmesinde esastır.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden zaman çarterinde tahsis eden gemiyi kararlaştırılan süre boyunca ticari kullanıma hazır tutar, tahsis olunan ise çarter ücretini öder ve ticari yönetim alanındaki talimatları verir; teknik yönetim ile ticari yönetimin ayrımı sorumluluğun belirlenmesinde esastır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve geminin teknik yönetimini tahsis olunana geçti saymak veya her hız düşüşünü hava-deniz koşulları ve sözleşmedeki performans toleransını incelemeden sözleşme ihlali kabul etmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

Geminin her bekleme veya performans kaybı ücret kesintisi doğurmaz; denize elverişlilik, arızanın niteliği, tahsis olunanın talimatı, liman riski, yakıt kalitesi, geminin hizmet dışı kaldığı dönem ve sözleşmeye alınan özel kayıtlar ayrı incelenir.

Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması yönünden geminin her bekleme veya performans kaybı ücret kesintisi doğurmaz; denize elverişlilik, arızanın niteliği, tahsis olunanın talimatı, liman riski, yakıt kalitesi, geminin hizmet dışı kaldığı dönem ve sözleşmeye alınan özel kayıtlar ayrı incelenir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete zaman çarteri tutulması ücret yürürlük denetimi yönünden zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İspat Planı ve Deliller

Zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Geminin her bekleme veya performans kaybı ücret kesintisi doğurmaz; denize elverişlilik, arızanın niteliği, tahsis olunanın talimatı, liman riski, yakıt kalitesi, geminin hizmet dışı kaldığı dönem ve sözleşmeye alınan özel kayıtlar ayrı incelenir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete zaman çarteri tutulması ücret yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Uyuşmazlık dönemini saat bazında çıkarıp her kesintiyi teknik yönetim, ticari talimat, deniz tehlikesi veya sözleşmesel istisna başlığıyla delillere bağlamak.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden uyuşmazlık dönemini saat bazında çıkarıp her kesintiyi teknik yönetim, ticari talimat, deniz tehlikesi veya sözleşmesel istisna başlığıyla delillere bağlamak” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları, çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete zaman çarteri tutulması ücret yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar, çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sürelerin Hesabı

Ücret kesintisi ve zarar bildirimi sözleşmedeki ihbar düzenine uygun yapılmalı; deniz ticareti alacaklarına ilişkin zamanaşımı, tahkim veya yetki kaydı ve delil tespiti takvimi ayrı izlenmelidir.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden ücret kesintisi ve zarar bildirimi sözleşmedeki ihbar düzenine uygun yapılmalı; deniz ticareti alacaklarına ilişkin zamanaşımı, tahkim veya yetki kaydı ve delil tespiti takvimi ayrı izlenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Talep Sonucunun Kurulması

Çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Geminin her bekleme veya performans kaybı ücret kesintisi doğurmaz; denize elverişlilik, arızanın niteliği, tahsis olunanın talimatı, liman riski, yakıt kalitesi, geminin hizmet dışı kaldığı dönem ve sözleşmeye alınan özel kayıtlar ayrı incelenir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete zaman çarteri tutulması ücret yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Zaman Çarteri Tutulması Ücret Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından zaman çarterinde tahsis eden gemiyi kararlaştırılan süre boyunca ticari kullanıma hazır tutar, tahsis olunan ise çarter ücretini öder ve ticari yönetim alanındaki talimatları verir; teknik yönetim ile ticari yönetimin ayrımı sorumluluğun belirlenmesinde esastır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Zaman Çarteri Tutulması Ücret Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; geminin her bekleme veya performans kaybı ücret kesintisi doğurmaz; denize elverişlilik, arızanın niteliği, tahsis olunanın talimatı, liman riski, yakıt kalitesi, geminin hizmet dışı kaldığı dönem ve sözleşmeye alınan özel kayıtlar ayrı incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Zaman Çarteri Tutulması Ücret Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “zaman çarteri tutulması ücret yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Geminin teknik yönetimini tahsis olunana geçti saymak veya her hız düşüşünü hava-deniz koşulları ve sözleşmedeki performans toleransını incelemeden sözleşme ihlali kabul etmek.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları yönünden geminin teknik yönetimini tahsis olunana geçti saymak veya her hız düşüşünü hava-deniz koşulları ve sözleşmedeki performans toleransını incelemeden sözleşme ihlali kabul etmek” riski gerçekleşirse çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete zaman çarteri tutulması ücret yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları
• Zaman Çarteri Sözleşmesinde Geminin Kullanıma Hazır Tutulması ve Ücret uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• uyuşmazlık dönemini saat bazında çıkarıp her kesintiyi teknik yönetim, ticari talimat, deniz tehlikesi veya sözleşmesel istisna başlığıyla delillere bağlamak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Ücret kesintisi ve zarar bildirimi sözleşmedeki ihbar düzenine uygun yapılmalı; deniz ticareti alacaklarına ilişkin zamanaşımı, tahkim veya yetki kaydı ve delil tespiti takvimi ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Zaman Çarteri Sözleşmesinde Geminin Kullanıma Hazır Tutulması ve Ücret Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Uyuşmazlık dönemini saat bazında çıkarıp her kesintiyi teknik yönetim, ticari talimat, deniz tehlikesi veya sözleşmesel istisna başlığıyla delillere bağlamak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Zaman çarteri sözleşmesinde geminin kullanıma hazır tutulması ve ücret bakımından süre çizelgesi hangi tarihler esas alınarak hazırlanmalıdır?

Ücret kesintisi ve zarar bildirimi sözleşmedeki ihbar düzenine uygun yapılmalı; deniz ticareti alacaklarına ilişkin zamanaşımı, tahkim veya yetki kaydı ve delil tespiti takvimi ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi ile diğer istemler nasıl ayrılır?

Çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Zaman Çarteri Sözleşmesinde Geminin Kullanıma Hazır Tutulması ve Ücret bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Zaman çarterinde tahsis eden gemiyi kararlaştırılan süre boyunca ticari kullanıma hazır tutar, tahsis olunan ise çarter ücretini öder ve ticari yönetim alanındaki talimatları verir; teknik yönetim ile ticari yönetimin ayrımı sorumluluğun belirlenmesinde esastır.

Dosyanın ilk önceliği uyuşmazlık dönemini saat bazında çıkarıp her kesintiyi teknik yönetim, ticari talimat, deniz tehlikesi veya sözleşmesel istisna başlığıyla delillere bağlamak, delil omurgası ise zaman çarteri ve ek klozlar, teslim ve geri teslim tutanakları, gemi jurnali, klas ve bakım kayıtları, hız-yakıt performans verileri, rota ve liman talimatları, bunker analizleri, arıza raporları, hizmet dışı süre çizelgesi, ücret faturaları ve banka kayıtları ile Zaman Çarteri Sözleşmesinde Geminin Kullanıma Hazır Tutulması ve Ücret uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Ücret kesintisi ve zarar bildirimi sözleşmedeki ihbar düzenine uygun yapılmalı; deniz ticareti alacaklarına ilişkin zamanaşımı, tahkim veya yetki kaydı ve delil tespiti takvimi ayrı izlenmelidir. Çarter ücretinin tahsili veya indirilmesi, hizmet dışı sürenin tespiti, yakıt ve liman giderlerinin hesabı, performans zararının tazmini, teminat ve sözleşmenin feshi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; geminin teknik yönetimini tahsis olunana geçti saymak veya her hız düşüşünü hava-deniz koşulları ve sözleşmedeki performans toleransını incelemeden sözleşme ihlali kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — zaman çarteri tutulması ücret resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından zaman çarterinde tahsis eden gemiyi kararlaştırılan süre boyunca ticari kullanıma hazır tutar, tahsis olunan ise çarter ücretini öder ve ticari yönetim alanındaki talimatları verir; teknik yönetim ile ticari yönetimin ayrımı sorumluluğun belirlenmesinde esastır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — zaman çarteri tutulması ücret emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; geminin her bekleme veya performans kaybı ücret kesintisi doğurmaz; denize elverişlilik, arızanın niteliği, tahsis olunanın talimatı, liman riski, yakıt kalitesi, geminin hizmet dışı kaldığı dönem ve sözleşmeye alınan özel kayıtlar ayrı incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — zaman çarteri tutulması ücret yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.1131-1137
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.112-126
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199, 266 ve 400-406
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru