Sermaye Şirketlerinde Kolaylaştırılmış Birleşme ve Ortakların Korunması

Kapsam

Sermaye Şirketlerinde Kolaylaştırılmış Birleşme ve Ortakların Korunması yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, sermaye şirketlerinde kolaylaştırılmış birleşme ve ortakların korunması konusunda 21 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder” kuralıdır. Aynı şirketler topluluğunda bulunmak tek başına kolaylaştırılmış usule yetmez; pay oranı, oy hakkı, imtiyaz, azınlık paylarının karşılığı, birleşme sözleşmesinin zorunlu içeriği, ara bilanço ve tescil koşulları ayrı denetlenir. Ayrıca “ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve mkk kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Sermaye Şirketlerinde Kolaylaştırılmış Birleşme ve Ortakların Korunması bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.136-158 ve Özellikle m.155-156

Sermaye şirketlerinde kolaylaştırılmış birleşme ve ortakların korunması kapsamında m.136-158 ve özellikle m.155-156 hükümleri birleşme ve kolaylaştırılmış usul bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199 ve 389-399

Sermaye şirketlerinde kolaylaştırılmış birleşme ve ortakların korunması kapsamında m.190, 199 ve 389-399 hükümleri ispat ve geçici koruma bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.112 ve 202

Sermaye şirketlerinde kolaylaştırılmış birleşme ve ortakların korunması kapsamında m.112 ve 202 hükümleri borca aykırılık ve devrin etkileri bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Aynı şirketler topluluğunda bulunmak tek başına kolaylaştırılmış usule yetmez; pay oranı, oy hakkı, imtiyaz, azınlık paylarının karşılığı, birleşme sözleşmesinin zorunlu içeriği, ara bilanço ve tescil koşulları ayrı denetlenir.

“Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması yönünden aynı şirketler topluluğunda bulunmak tek başına kolaylaştırılmış usule yetmez; pay oranı, oy hakkı, imtiyaz, azınlık paylarının karşılığı, birleşme sözleşmesinin zorunlu içeriği, ara bilanço ve tescil koşulları ayrı denetlenir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete sermaye şirketlerinde ortakların korunması yürürlük denetimi yönünden ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı.

Bu delil öncelikle “devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete sermaye şirketlerinde ortakların korunması yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Devralan ile devrolunan şirket arasındaki doğrudan-dolaylı pay ve oy oranını birleşme karar tarihindeki kayıtlarla kontrol etmek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden devralan ile devrolunan şirket arasındaki doğrudan-dolaylı pay ve oy oranını birleşme karar tarihindeki kayıtlarla kontrol etmek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete sermaye şirketlerinde ortakların korunması yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Birleşme belgelerinin inceleme ve tescil takvimi önceden kurulmalı; ortaklık haklarının incelenmesi, iptal ve sorumluluk süreleri tescil ve ilan tarihinden ayrıca izlenmelidir.

“Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden birleşme belgelerinin inceleme ve tescil takvimi önceden kurulmalı; ortaklık haklarının incelenmesi, iptal ve sorumluluk süreleri tescil ve ilan tarihinden ayrıca izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Devralan ile devrolunan şirket arasındaki doğrudan-dolaylı pay ve oy oranını birleşme karar tarihindeki kayıtlarla kontrol etmek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Kolaylaştırılmış usul koşullarının bulunmadığının tespiti, birleşme kararının iptali, ortaklık payı veya denkleştirme akçesinin düzeltilmesi, alacak için teminat ve yönetim sorumluluğu.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden kolaylaştırılmış usul koşullarının bulunmadığının tespiti, birleşme kararının iptali, ortaklık payı veya denkleştirme akçesinin düzeltilmesi, alacak için teminat ve yönetim sorumluluğu olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı, temel ölçüt ise “devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete sermaye şirketlerinde ortakların korunması yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Sermaye Şirketlerinde Ortakların Korunması Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Sermaye Şirketlerinde Ortakların Korunması Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; aynı şirketler topluluğunda bulunmak tek başına kolaylaştırılmış usule yetmez; pay oranı, oy hakkı, imtiyaz, azınlık paylarının karşılığı, birleşme sözleşmesinin zorunlu içeriği, ara bilanço ve tescil koşulları ayrı denetlenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Sermaye Şirketlerinde Ortakların Korunması Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “sermaye şirketlerinde ortakların korunması yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Yüzde yüz iştirak varsayımıyla güncel pay ve oy kayıtlarını incelememek veya kolaylaştırmanın alacaklı korumasını ortadan kaldırdığını düşünmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları yönünden yüzde yüz iştirak varsayımıyla güncel pay ve oy kayıtlarını incelememek veya kolaylaştırmanın alacaklı korumasını ortadan kaldırdığını düşünmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı delili ve “Devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete sermaye şirketlerinde ortakların korunması yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı
• Sermaye Şirketlerinde Kolaylaştırılmış Birleşme ve Ortakların Korunması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• devralan ile devrolunan şirket arasındaki doğrudan-dolaylı pay ve oy oranını birleşme karar tarihindeki kayıtlarla kontrol etmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Birleşme belgelerinin inceleme ve tescil takvimi önceden kurulmalı; ortaklık haklarının incelenmesi, iptal ve sorumluluk süreleri tescil ve ilan tarihinden ayrıca izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Sermaye şirketlerinde kolaylaştırılmış birleşme ve ortakların korunması bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Devralan ile devrolunan şirket arasındaki doğrudan-dolaylı pay ve oy oranını birleşme karar tarihindeki kayıtlarla kontrol etmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Sermaye şirketlerinde kolaylaştırılmış birleşme ve ortakların korunması bakımından hangi başlangıç olayı süreyi başlatır?

Birleşme belgelerinin inceleme ve tescil takvimi önceden kurulmalı; ortaklık haklarının incelenmesi, iptal ve sorumluluk süreleri tescil ve ilan tarihinden ayrıca izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Kolaylaştırılmış usul koşullarının bulunmadığının tespiti, birleşme kararının iptali, ortaklık payı veya denkleştirme akçesinin düzeltilmesi, alacak için teminat ve yönetim sorumluluğu istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Kolaylaştırılmış usul koşullarının bulunmadığının tespiti, birleşme kararının iptali, ortaklık payı veya denkleştirme akçesinin düzeltilmesi, alacak için teminat ve yönetim sorumluluğu, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Sermaye Şirketlerinde Kolaylaştırılmış Birleşme ve Ortakların Korunması incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder.

Dosyanın ilk önceliği devralan ile devrolunan şirket arasındaki doğrudan-dolaylı pay ve oy oranını birleşme karar tarihindeki kayıtlarla kontrol etmek, delil omurgası ise ticaret sicili kayıtları, pay defteri ve MKK kayıtları, grup yapısı ve oy hakları, birleşme sözleşmesi, finansal tablolar ve ara bilanço, yönetim kurulu kararları, ortaklara sunulan belgeler, alacaklı ilanları, teminat talepleri ve tescil ilanı ile Sermaye Şirketlerinde Kolaylaştırılmış Birleşme ve Ortakların Korunması uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Birleşme belgelerinin inceleme ve tescil takvimi önceden kurulmalı; ortaklık haklarının incelenmesi, iptal ve sorumluluk süreleri tescil ve ilan tarihinden ayrıca izlenmelidir. Kolaylaştırılmış usul koşullarının bulunmadığının tespiti, birleşme kararının iptali, ortaklık payı veya denkleştirme akçesinin düzeltilmesi, alacak için teminat ve yönetim sorumluluğu talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yüzde yüz iştirak varsayımıyla güncel pay ve oy kayıtlarını incelememek veya kolaylaştırmanın alacaklı korumasını ortadan kaldırdığını düşünmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — sermaye şirketlerinde ortakların korunması resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından devralan şirketin devrolunan şirket üzerinde kanunda öngörülen pay veya oy hakimiyetine sahip olduğu hallerde birleşme raporu, inceleme ve genel kurul onayı gibi bazı işlemlerden vazgeçilerek kolaylaştırılmış birleşme yapılabilir; ortakların temel hakları ve alacaklı koruması devam eder yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — sermaye şirketlerinde ortakların korunması emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; aynı şirketler topluluğunda bulunmak tek başına kolaylaştırılmış usule yetmez; pay oranı, oy hakkı, imtiyaz, azınlık paylarının karşılığı, birleşme sözleşmesinin zorunlu içeriği, ara bilanço ve tescil koşulları ayrı denetlenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — sermaye şirketlerinde ortakların korunması yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.136-158 ve özellikle m.155-156
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199 ve 389-399
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.112 ve 202
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru