Tevdi Hesabından Ödemede Borcundan Kurtulanın İadesi ve Diğer Davalılara Katılma Temyizi

11. Hukuk Dairesi 2025/7214 E. , 2026/4137 K.

"İçtihat Metni" MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi SAYISI : 2024/3586 Esas, 2025/1800 Karar HÜKÜM : Esastan ret İLK DERECE MAHKEMESİ : İstanbul 12. Asliye Ticaret Mahkemesi SAYISI : 2022/862 E., 2024/266 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı, Yargıtayca duruşma istemli olarak katılma yoluyla davacı vekili ile davalı... Tekstil İnş. ve Tic. A.. tarafından temyiz edilmekle; duruşma için belirlenen 30.06.2026 günü başkaca gelen olmadığı yoklama ile anlaşılıp hazır bulunan davacı vekili Avukat ... davalı .... vekili Avukat ... , davalı.... ve Tic. A.Ş. vekili Avukat ..., davalı .... vekili Avukat ... dinlenildikten sonra duruşmalı işlerin yoğunluğu ve süre darlığından ötürü işin incelenerek karara bağlanması ileriye bırakıldı. Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

KARAR I. DAVA Davacı vekili dava dilekçesinde; davalılardan ... Tekstil İnşaat ve Ticaret A.Ş.'nin fabrika binasında çıkan yangın sonucu şirketin sigortadan doğan hasar bedeli üzerinde birden çok kimse tarafından hak iddia edilmesi ve bu nedenle kime hangi sırada, ne kadar ödeneceği konusunda tereddüt yaşanması üzerine ...A.Ş. tarafından ödenmesi gereken 1.901.885,60 TL sigorta tazminat tutarının, Ümraniye 1. Sulh Hukuk Mahkemesi’nin 08.08.2007 tarihli, 2007/388 Değişik İş sayılı kararı ile tevdi mahalli olarak tayin edilen müvekkili Banka nezdinde açılan tevdi mahalli hesabına yatırıldığını, 22.08.2007 tarihinde ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş. tarafından müvekkili bankaya iletilen Üsküdar 7. Noterliği’nin 22.08.2007 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile söz konusu tutarın temlik alacaklısı olarak bildirilen bir kısım firmalara ödenmesinin talep edildiğini, ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.’nin iş bu temlik bildirimi ve bu bildirim tahtındaki ödeme talebine istinaden sırasıyla Ziraat Bankası A.Ş.’ne 174.599,00 TL, ... Ltd. Şti.’ne 170.000,00 TL, ... Tic. Ltd. Şti.’ne 650.000,00 TL,... San. ve Tic. A.Ş.’ne 500.000,00 TL, ...Bankası A.Ş.'ne 407.286,60 TL olmak üzere tevdi mahalli hesabında bulunan 1.901.885,60 TL'nin ödendiğini, ancak davalı ... tarafından rüçhanlı alacaklının bildirilmemesi nedeniyle ayrıca davacı Banka tarafından dava dışı rüçhanlı alacaklıya ödeme yapıldığını ileri sürerek davalı ...Tic. Ltd. Şti. tarafından 108.630,78 TL'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle,... Konsantre San. ve Tic. A.Ş. tarafından 500.000,00 TL'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle, ... Bankası A.Ş. tarafından 407.286,60 TL'nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faiziyle müvekkili bankaya ödenmesine, ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'nin diğer üç davalı şirketten söz konusu olan alacakların toplamı olan 1.015.917,38 TL tutardan ve işbu tutara 11.05.2020 tarihinden itibaren işlemiş ve işleyecek ticari avans faizinden diğer üç davalı şirketle birlikte müteselsilen sorumlu olacağı yönünde hüküm kurulmasına karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP 1.Davalı .... vekili cevap dilekçesinde: müvekkili bankanın sebepsiz zenginleşmesinden söz edilemeyeceğini, davacının kusur sebebiyle bir talebi varsa kişinin kendi kusurundan yararlanamayacağını savunarak davanın reddini istemiştir.

2.Davalı ... vekili cevap dilekçesinde; davacının iddia ettiği gibi sebepsiz zenginleşmeden söz edilemeyeceğini, basiretli tacir gibi davranma yükümlülüğünün aşikar olduğunu, davacı bankanın kendi kusurlu davranışından yararlanma hakkı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

3.Davalı ... Tekstil İnşaat ve Ticaret A.Ş. vekili cevap dilekçesinde: dava dilekçesinde yer verilen iddiaların tamamının 2007 tarihinde temlik edilen ve ödenen tutarlara ilişkin olduğunu, davacı tarafın iddiasına konu alacakların tamamının zamanaşımına uğradığını, kişinin kendi kusurundan yararlanamayacağını, müvekkili tarafından gelen temlik beyanının yanında dava dışı ...Bankası A.Ş.'nin rehinli alacaklının öncelik hakkı iddiasını dikkate alarak buna uygun ödeme yapması gerektiğini, ...A.Ş. tarafından ikinci bir ödeme gerçekleştirildiğini, bu ödemenin yine tevdi mahalli olan davacı tarafa yapıldığını, davacı tarafa yapılan ikinci ödemeyle rehinli alacaklının öncelik hakkına göre davaya konu bedelin ödenmesi mümkün iken davacının yine bundan imtina ederek bilerek ve isteyerek bir kısım davalı ve dava dışı kişilere ödemelerde bulunduğunu, ödemeleri yapanın davacı olduğunu, ayrıca bir anlık davacı tarafın rücuen tazmin hakkının var olduğu kabul edilse dahi sigorta tazminatına konu 1.901.885,60 TL’yi bizzat, bilerek ve isteyerek ödeyen davacı tarafın kendi kusuruyla yaptığı söz konusu ödemeler için faiz istenemeyeceğini savunarak davanın reddini istemiştir.

4.Davalı ...Ticaret Ltd. Şti. vekili cevap dilekçesinde; müvekkili şirkete yapılan ödemenin temlik nedeni ile yapıldığını, sebepsiz zenginleşmenin söz konusu olmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalılar ...Tic. Ltd. Şti, ...Bankası A.Ş, ... ve Konsantre San ve Tic. A.Ş.'nin temlik tarihi itibariyle davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'den alacaklı oldukları, temlik ve temlike dayalı yapılan ödeme, hukuka uygun borç ödeme vasıtalarından biri olduğundan anılan bu davalıların sebepsiz zenginleşmediği, ancak asıl borçlunun sebepsiz zenginleştiği gerekçesiyle davanın, davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş. yönünden kabulü ile 1.015.917,38 TL’nin 11.05.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte bu davalıdan alınarak davacıya verilmesine, davanın diğer davalılar yönünden reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş. vekilince istinaf edilmiştir.

IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile somut olayda, davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş. tarafından noter yoluyla alacaklılarına ödeme yapılmasının davacıya bildirildiği, bu bildirimde dava dışı bankaya ait rehinli alacağın bildirilmediği, yapılan ödeme oranında anılan davalının rüçhanlı olmayan diğer alacaklılara/davalılara karşı borcundan kurtulduğu, diğer davalılar davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'den alacaklı olup rehinli alacağı bilmelerinin beklenemeyeceği, temlik alacaklısı olarak ödemeyi kabul ettikleri, diğer davalılar yönünden sebepsiz zenginleşme koşullarının oluşmadığı, temlikte rehin hakkından bahsedilmediği, temliğin geçerli olduğu gerekçesiyle davacı ve davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'nin istinaf başvurularının ayrı ayrı esastan reddine karar verilmiş, hüküm davacı vekili ile davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş. vekilince temyiz edilmiştir.

V. TEMYİZ A.Dava ve Hukuki Nitelendirme Dava, sebepsiz zenginleşme hukuki nedenine dayalı alacak istemine ilişkindir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe 1.Davalılardan ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş. tarafından verilen temyiz dilekçesi üzerine davacı vekilince katılma yolu ile diğer davalılar ile ilgili temyiz nedenlerinin ileri sürülmesinin usul hukuku çerçevesinde mümkün olmadığı anlaşılmakla davacı vekilinin katılma yolu ile temyiz dilekçesinin reddine karar vermek gerekmiştir.

2.Davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'nin temyiz itirazlarına gelince; Yapılan yargılama ve saptanan somut uyuşmazlık bakımından uygulanması gereken hukuk kuralları gözetildiğinde İlk Derece Mahkemesince verilen kararda bir isabetsizlik olmadığının anlaşılmasına ve özellikle davacı ....'nin dava dışı rüçhanlı alacaklıya ödemesine esas teşkil eden davada verilen kararın Dairemizin 06.02.2020 tarihli ilamı ile onanmasına, yine 14.02.2022 tarihli ilamı ile davacı ....'nin karar düzeltme itirazlarının reddine karar verilmesine, rücu hakkının bu tarihte doğmuş bulunmasına, eldeki davanın 21.10.2022 tarihinde açılmasına, davalı tarafından zaman aşımı süresi içinde davanın açılmadığı yönündeki def'inin açıklanan sebeplerle yerinde bulunmamasına göre yapılan istinaf başvurusunun 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 353/1-b(1) hükmü uyarınca Bölge Adliye Mahkemesince esastan reddine ilişkin kararın usul ve yasaya uygun olduğu kanısına varıldığından Bölge Adliye Mahkemesi kararının onanmasına karar vermek gerekmiştir.

VI. SONUÇ: Yukarıda (1) numaralı bentte açıklanan nedenlerle davacı vekilinin katılma yolu ile temyiz dilekçesinin REDDİNE, (2) numaralı bent uyarınca davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'nin temyiz itirazlarının reddi ile Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın HMK'nın 370/1 hükmü uyarınca ONANMASINA, aynı Kanun'un 372. maddesi uyarınca işlem yapılmak üzere dava dosyasının İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, takdir olunan 40.000,00 TL duruşma vekalet ücretinin davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'den alınarak davacıya verilmesine, aşağıda yazılı temyiz giderinin temyiz eden davalı ... Tekstil İnş. ve Tic. A.Ş.'ye yükletilmesine, peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde davacıya iadesine, 02.07.2026 tarihinde kesin olarak oy birliğiyle karar verildi.