İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap

Kapsam

Kaza niteliği, işveren ve alt işveren sorumluluğu, risk değerlendirmesi, eğitim ve denetim, kusur raporu, maluliyet, destekten yoksun kalma ve SGK ödemeleri incelenir. Kaçınılmazlık, iş sağlığı ve güvenliği biliminin öngördüğü tüm tedbirler alındıktan sonra kalan objektif risktir; eksik önlem bulunan dosyada kolaylaştırıcı kusur indirimi aracı olarak kullanılamaz. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, iş kazası tazminatında kusur, kaçınılmazlık ve hesap konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “işveren gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak ve uygulanmasını denetlemekle yükümlüdür” kuralıdır. Kusur raporu, mevzuat hükmünü ve somut ihlali her sorumlu bakımından ayrı göstermelidir. Ayrıca “kaçınılmazlık teknik, bilimsel ve organizasyonel tüm önlemler alındıktan sonra tartışılabilir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: m.4, 10, 15-17

İş kazası tazminatında kusur, kaçınılmazlık ve hesap kapsamında m.4, 10, 15-17 hükümleri işverenin önlem, değerlendirme ve eğitim yükümlülüğü bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: m.13, 21

İş kazası tazminatında kusur, kaçınılmazlık ve hesap kapsamında m.13, 21 hükümleri iş kazası ve SGK rücuu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.51/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Hâkim, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirler.” — Alıntının yeri: Türk Borçlar Kanunu m.51/1

Bu alıntı, TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.51/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

İş kazası tazminatında kusur, kaçınılmazlık ve hesap kapsamında m.51/1 hükümleri gözetme borcu ve tazminat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Atanur Karaahmetoğlu: İş Kazası Halinde İşverenin Maddi Tazminat Sorumluluğu

İşverenin maddi tazminat sorumluluğu iş kazası niteliği, kusur, uygun illiyet ve SGK tarafından karşılanmayan gerçek zarar kalemleri birlikte belirlenerek kurulmalıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“İşveren kusuru oranında sorumlu olmaktadır.” — Alıntının yeri: Öz

İş kazası tazminatında kusur, kaçınılmazlık ve hesap konusunda yararlanılan eser: Atanur Karaahmetoğlu, “İş Kazası Halinde İşverenin Maddi Tazminat Sorumluluğu”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2025, S. 2, s. 865-918. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Kaza anı, görev bağlantısı ve SGK iş kazası bildirimi sağlık kayıtları, kolluk tutanakları, tanıklar, kamera, risk değerlendirmesi ve iş güvenliği eğitim belgeleriyle sabitlenmelidir. Kusur raporu yalnız mevzuat ihlallerini saymamalı; her ihlal ile olay arasındaki nedensellik, işçinin davranışı, üçüncü kişi etkisi ve kaçınılmazlık teknik verilerle açıklanmalıdır. Sürekli iş göremezlik, geçici kayıp, tedavi gideri ve ekonomik geleceğin sarsılması SGK ödemeleriyle karşılaştırılmalıdır. 7036 sayılı Kanun m.3/3 uyarınca iş kazasından doğan maddi ve manevi tazminat davalarında zorunlu arabuluculuk dava şartı değildir; zamanaşımı ve görev ayrıca kontrol edilmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından doğrulama, güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. TBK m.51 genel tazminat ölçüsünü verir; iş kazası tanımı, işverenin gözetme borcu, SGK rücuu ve kusursuz sorumluluk tartışmaları ilgili özel normlarla birlikte uygulanmalıdır.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “İş kazasında işverenin organizasyon ve önlem yükümlülüğü ile işçinin davranışı hangi yöntemle kusur ve tazminat hesabına yansıtılır?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “İşveren gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak ve uygulanmasını denetlemekle yükümlüdür.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Maddi zarar hesabında gerçek ücret, iş göremezlik oranı, yaşam tablosu, iskonto ve SGK'nın bağladığı gelirin peşin sermaye değeri gözetilir.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. SGK tahkikat ve müfettiş raporu hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. Kaza tutanağı ve ceza dosyası ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap uyuşmazlığında usul takvimi iş kazası tespiti ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. Tazminat zamanaşımı olay ve sorumluluk türüne göre belirlenir. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Aktüerya hesabı ve SGK indirimleri aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap yönünden talep stratejisi hazırlanırken geçici ve sürekli iş göremezlikten doğan maddi zarar ile bakıcı, tedavi ve zorunlu bakım giderleri aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle yalnız ceza kusur oranını aktarmak ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

İşveren Gerekli Her Türlü Önlemi Almak, Araç ve Gereçleri Noksansız Bulundurmak ve Uygulanmasını Denetlemekle Yükümlüdür.

Bu yükümlülük, risk değerlendirmesi, eğitim ve denetim kayıtları ile kişisel koruyucu donanımın yalnız teslim edilip edilmediği değil fiilen kullandırılıp kullandırılmadığı üzerinden incelenir.

Kusur Raporu, Mevzuat Hükmünü ve Somut İhlali Her Sorumlu Bakımından Ayrı Göstermelidir.

Kaza tutanağı, SGK tahkikatı ve iş güvenliği belgeleri her sorumlunun ihlal ettiği somut önlemle eşleştirilmelidir; ceza dosyasındaki kusur oranı hukuk hâkimini kendiliğinden bağlamaz.

Kaçınılmazlık Teknik, Bilimsel ve Organizasyonel Tüm Önlemler Alındıktan Sonra Tartışılabilir.

Kaçınılmazlıktan söz edilebilmesi için tehlikeyi önleyebilecek teknik ve organizasyonel bütün tedbirlerin alındığı işveren tarafından ortaya konulmalıdır.

Maddi Zarar Hesabında Gerçek Ücret, İş Göremezlik Oranı, Yaşam Tablosu, İskonto ve SGK'nın Bağladığı Gelirin Peşin Sermaye Değeri Gözetilir.

Maddi zarar hesabında maluliyet raporu, gerçek ücret, aktif-pasif dönem, yaşam tablosu ve SGK gelirinin indirilebilir kısmı aynı hesap tarihi itibarıyla denetlenmelidir.

Dosyanın Delil Omurgası

SGK Tahkikat ve Müfettiş Raporu.

SGK raporu olayın iş kazası niteliği, bildirim ve kurum bulguları için önemlidir; kusur değerlendirmesi dosyadaki diğer teknik delillerle birlikte yapılır.

Kaza Tutanağı ve Ceza Dosyası.

Kaza tutanağı ile ceza dosyası olayın oluşunu, iş organizasyonunu ve ilk beyanları aydınlatır; ceza yargısındaki sonuç hukuk hâkimini kusur ve zarar hesabında otomatik olarak bağlamaz.

Risk Değerlendirmesi ile Eğitim Kayıtları.

Risk değerlendirmesi ve eğitim kayıtları, tehlikenin öngörülüp öngörülmediğini ve çalışanlara verilen talimatın somut işe uygunluğunu gösterir.

Kişisel Koruyucu Donanım Teslimleri.

Koruyucu donanım teslim belgesi tek başına yeterli değildir; ekipmanın işe uygunluğu, bakım durumu, fiilî kullanım denetimi ve ihlale karşı alınan önlemler de araştırılır.

Maluliyet Raporu ve Ücret Belgeleri.

Maluliyet raporu ile ücret belgeleri maddi zararın süresi ve miktarı içindir; işverenin önlem kusurunu kanıtlayan belgelerle aynı işlevde değerlendirilmez.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

İş Kazası Tespiti.

Önce olayın 5510 sayılı Kanun anlamında iş kazası olup olmadığı ve Kurum kayıtlarının kapsamı belirlenir.

Sorumlu İşverenlerin Belirlenmesi.

Asıl işveren, alt işveren ve diğer sorumluların iş organizasyonundaki yeri ayrı gösterilir; SGK'nın rücu ilişkisi işçinin tazminat talebiyle karıştırılmaz.

Uzman Kusur Heyeti.

Kusur raporu iş güvenliği, işin tekniği ve organizasyon konusunda uzman bir heyetten alınmalı; her ihlal ile nedensellik bağı gerekçelendirilmelidir.

Maluliyetin Kesinleştirilmesi.

Maluliyet oranı ve başlangıç tarihi kesinleştirilmeden aktüerya hesabına geçilmemelidir.

Aktüerya Hesabı ve SGK İndirimleri.

Aktüerya incelemesi gerçek ücret, maluliyet, yaşam tablosu ve yalnız kanunen indirilebilen SGK ödemeleri üzerinden denetlenmelidir.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Tazminat Zamanaşımı Olay ve Sorumluluk Türüne Göre Belirlenir.

Zamanaşımı, kazanın tarihi ile sorumluluğun sözleşme veya haksız fiil niteliğine göre hesaplanır; ceza zamanaşımının etkisi somut suç ve olay tarihi üzerinden ayrıca incelenir.

SGK'ya Bildirim ve İş Kazası Tespit Süreçleri Geciktirilmemelidir.

İş kazasının SGK'ya bildirilmesi ve Kurum tahkikatı geciktirilmemeli; bildirim süresi ile tazminat zamanaşımı birbirine karıştırılmamalıdır.

Maluliyet İtirazları Sosyal Sigorta Usulüne Göre Tüketilmelidir.

Maluliyet oranına itiraz, sosyal sigorta mevzuatındaki sağlık kurulu sırası ve süreleri izlenerek yapılmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Geçici ve Sürekli İş Göremezlikten Doğan Maddi Zarar.

Geçici ve sürekli iş göremezlik zararı, maluliyet dönemi, gerçek ücret ve kazanç kaybı üzerinden hesaplanır.

Bakıcı, Tedavi ve Zorunlu Bakım Giderleri.

Bakıcı, tedavi ve bakım gideri için ihtiyacın süresi, kapsamı ve SGK tarafından karşılanmayan kısmı belgeye bağlanmalıdır.

Ölüm Hâlinde Destekten Yoksun Kalma Zararı.

Destekten yoksun kalma isteminde destek ilişkisi, destek payları ve ölüm tarihindeki gelir somutlaştırılmalıdır.

Olayın Ağırlığı ve Tarafların Kusur Durumuyla Ölçülü Manevi Tazminat.

Manevi tazminat; olayın ağırlığı, kalıcı sonuç, tarafların kusuru ve hakkaniyet ölçütleriyle kurulmalı, gerçek ücret hesabına bağlanmamalıdır.

Birden Çok İşveren veya Sorumlu Varsa Dış İlişkide Müteselsil Sorumluluk; SGK Rücuu Bakımından İse Ayrı Hukuki İlişkinin Gözetilmesi.

Birden çok sorumlunun dış ilişkideki müteselsil sorumluluğu ile SGK'nın işverene yöneltebileceği rücu istemi ayrı hukuki ilişkilerdir; talep sonucu bu ayrımı korumalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/6889, K. 2021/14813, 24.11.2021 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“İşverenler işyerlerinde iş sağlığı ve güvenliğinin sağlanması için gerekli her türlü önlemi almak, araç ve gereçleri noksansız bulundurmak” — Alıntının yeri: Gerekçe; işverenin İSG önlemi, denetim ve eğitim yükümlülüklerinin açıklandığı paragraf

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: kaldırma ve bozma.

İş kazası tazminatında kusur, kaçınılmazlık ve hesap bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: İş sağlığı ve güvenliği hizmetinin dışarıdan alınması işverenin önlem, denetim, bilgilendirme ve eğitim yükümlülüklerini kaldırmaz; kusur somut risk ve ihmallerle belirlenmelidir. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Ölümlü iş kazasında OSGB hizmeti, iş güvenliği uzmanının işyerine seyrek gelişi, risk analizi, önlenebilirlik ve tarafların kusur oranları tartışılmıştır.

Kararın uygulanma sınırı: Karar kaçınılmazlığı veya her ilgilinin kusur yüzdesini kendisi belirlememiş; somut ihmallerin iş güvenliği uzmanlarından oluşan yeni bilirkişi kurulunca ayrıştırılmasını istemiştir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Yalnız Ceza Kusur Oranını Aktarmak.

Ceza dosyasındaki oranı aynen aktarmak yerine hukuk davasındaki iş güvenliği yükümlülükleri ve nedensellik bağı bağımsız incelenmelidir.

İş Güvenliği Uzmanı Bulunmasını Yeterli Saymak.

İş güvenliği uzmanının atanmış olması, işverenin önlem alma ve uygulamayı denetleme borcunu tek başına ortadan kaldırmaz.

Kaçınılmazlığı Soyut Oranla Eklemek.

Kaçınılmazlık soyut bir yüzde değildir; alınabilecek bütün tedbirlerin somut olayda gösterilmesinden sonra tartışılabilir.

Gerçek Ücreti Araştırmamak.

Gerçek ücret araştırılmazsa maddi zarar hesabı eksik kalır; bu eksiklik manevi tazminatın dayanağı gibi sunulmamalıdır.

SGK Gelirini Hatalı İndirmek.

SGK gelirinin yalnız kanunen indirilebilir kısmı ve ilk peşin sermaye değeri dikkate alınmalı; tüm sosyal yardım ve ödemeler zarardan otomatik düşülmemelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• SGK tahkikat ve müfettiş raporu
• kaza tutanağı ve ceza dosyası
• risk değerlendirmesi ile eğitim kayıtları
• kişisel koruyucu donanım teslimleri
• maluliyet raporu ve ücret belgeleri

• iş kazası tespiti
• sorumlu işverenlerin belirlenmesi
• uzman kusur heyeti
• maluliyetin kesinleştirilmesi
• aktüerya hesabı ve SGK indirimleri

• Süre çizelgesinde Tazminat zamanaşımı olay ve sorumluluk türüne göre belirlenir. SGK'ya bildirim ve iş kazası tespit süreçleri geciktirilmemelidir. Maluliyet itirazları sosyal sigorta usulüne göre tüketilmelidir.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

İş Kazasında İşverenin Organizasyon ve Önlem Yükümlülüğü ile İşçinin Davranışı Hangi Yöntemle Kusur ve Tazminat Hesabına Yansıtılır?

Kaçınılmazlık, iş sağlığı ve güvenliği biliminin öngördüğü tüm tedbirler alındıktan sonra kalan objektif risktir; eksik önlem bulunan dosyada kolaylaştırıcı kusur indirimi aracı olarak kullanılamaz. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; SGK tahkikat ve müfettiş raporu ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

SGK Tahkikat ve Müfettiş Raporu Somut Olayın Hangi Unsurunu Kanıtlar?

SGK tahkikat ve müfettiş raporu, kaza tutanağı ve ceza dosyası, risk değerlendirmesi ile eğitim kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap Bakımından İlk Usul Adımından Sonra Hangi İşlemler Yapılmalıdır?

İş kazası tespiti; sorumlu işverenlerin belirlenmesi; uzman kusur heyeti; maluliyetin kesinleştirilmesi; aktüerya hesabı ve SGK indirimleri. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

İş Kazası Tazminatında Kusur, Kaçınılmazlık ve Hesap Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Tazminat zamanaşımı olay ve sorumluluk türüne göre belirlenir. SGK'ya bildirim ve iş kazası tespit süreçleri geciktirilmemelidir. Maluliyet itirazları sosyal sigorta usulüne göre tüketilmelidir.

Geçici ve Sürekli İş Göremezlikten Doğan Maddi Zarar Talebi Hangi Vakıa ve Delillerle Somutlaştırılmalıdır?

Geçici ve sürekli iş göremezlikten doğan maddi zarar, bakıcı, tedavi ve zorunlu bakım giderleri, ölüm hâlinde destekten yoksun kalma zararı, olayın ağırlığı ve tarafların kusur durumuyla ölçülü manevi tazminat, birden çok işveren veya sorumlu varsa dış ilişkide müteselsil sorumluluk; SGK rücuu bakımından ise ayrı hukuki ilişkinin gözetilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “İş kazasında işverenin organizasyon ve önlem yükümlülüğü ile işçinin davranışı hangi yöntemle kusur ve tazminat hesabına yansıtılır” sorusu, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Kaçınılmazlık, iş sağlığı ve güvenliği biliminin öngördüğü tüm tedbirler alındıktan sonra kalan objektif risktir; eksik önlem bulunan dosyada kolaylaştırıcı kusur indirimi aracı olarak kullanılamaz.

Dosyanın ilk önceliği iş kazası tespiti, delil omurgası ise SGK tahkikat ve müfettiş raporu ile kaza tutanağı ve ceza dosyası arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Tazminat zamanaşımı olay ve sorumluluk türüne göre belirlenir. Geçici ve sürekli iş göremezlikten doğan maddi zarar talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız ceza kusur oranını aktarmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E. 2021/6889, K. 2021/14813, 24.11.2021 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: İş sağlığı ve güvenliği hizmetinin dışarıdan alınması işverenin önlem, denetim, bilgilendirme ve eğitim yükümlülüklerini kaldırmaz; kusur somut risk ve ihmallerle belirlenmelidir.
• 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — m.4, 10, 15-17
• 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — m.13, 21
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.51/1
• TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.51/1 — alıntı yeri: Türk Borçlar Kanunu m.51/1
• Atanur Karaahmetoğlu, “İş Kazası Halinde İşverenin Maddi Tazminat Sorumluluğu”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 2025, S. 2, s. 865-918
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru