Zorunlu Trafik Sigortasında Hatır Taşıması ve Tazminat İndirimi

Kapsam

Zorunlu Trafik Sigortasında Hatır Taşıması ve Tazminat İndirimi yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, zorunlu trafik sigortasında hatır taşıması ve tazminat indirimi konusunda 14 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

2026 Faiz ve Ödeme Mahsubu Değişikliği

7589 sayılı Kanun’un 18. maddesiyle TBK 55’e eklenen hükümler uyarınca, çalışma gücünün azalması veya yitirilmesi ve destekten yoksun kalmaya ilişkin tazminatta kazancın bilindiği dönem için hesaplanan toplam tutara olay tarihinden; kazancın bilinemediği dönem için hesaplanan toplam tutara karar tarihinden kanuni faiz işletilir. Tahkikat başlayıncaya kadar ifa amacıyla yapılan ödeme, ödeme tarihine göre belirlenecek tazminattan oransal olarak mahsup edilir. Geçici m.1/9 gereğince bu yenilikler yürürlükten sonra meydana gelen haksız fiil veya zarar doğuran olaylara uygulanır; önceki olaylarda eski hüküm sürer. Aktüerya hesabındaki teknik faiz, hükmedilecek kanuni faiz ve ödeme mahsubu birbirinden ayrılmalıdır. 7589 m.10’un değiştirdiği 3095 m.1 ise kanuni faiz oranını, önceki yılın 31 Aralık günündeki kısa vadeli reeskont oranının yüzde seksenine bağlar; 30 Hazirandaki en az beş puanlık fark halinde ikinci yarı için yeni esas öngörür. Somut oran, ilgili dönem TCMB kaydıyla hesaplanır.

7589 sayılı Kanun — resmî kabul metni

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir” kuralıdır. Akrabalık, arkadaşlık veya ücret alınmaması tek başına hatır taşımasını kanıtlamaz; taşımanın kimin yararına yapıldığı, ticari veya ortak menfaat, yolculuğun amacı, kusur ve zorunlu sigorta kapsamı birlikte incelenir. Ayrıca “kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Zorunlu Trafik Sigortasında Hatır Taşıması ve Tazminat İndirimi bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu: m.85, 87, 90, 91, 97 ve 109

Zorunlu trafik sigortasında hatır taşıması ve tazminat indirimi kapsamında m.85, 87, 90, 91, 97 ve 109 hükümleri hatır taşıması, işleten sorumluluğu, sigorta, başvuru ve süre bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49-76, Özellikle m.51 ve 52

Zorunlu trafik sigortasında hatır taşıması ve tazminat indirimi kapsamında m.49-76, özellikle m.51 ve 52 hükümleri zarar, hakkaniyet ve indirim bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sigortacılık Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30

Zorunlu trafik sigortasında hatır taşıması ve tazminat indirimi kapsamında m.30 hükümleri sigorta tahkimi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Karayolları Trafik Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Akrabalık, arkadaşlık veya ücret alınmaması tek başına hatır taşımasını kanıtlamaz; taşımanın kimin yararına yapıldığı, ticari veya ortak menfaat, yolculuğun amacı, kusur ve zorunlu sigorta kapsamı birlikte incelenir.

“Yargıtay zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması yönünden akrabalık, arkadaşlık veya ücret alınmaması tek başına hatır taşımasını kanıtlamaz; taşımanın kimin yararına yapıldığı, ticari veya ortak menfaat, yolculuğun amacı, kusur ve zorunlu sigorta kapsamı birlikte incelenir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete zorunlu trafik tazminat indirimi yürürlük denetimi yönünden kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

İspat Planı ve Deliller

Kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu.

Bu delil öncelikle “bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete zorunlu trafik tazminat indirimi yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Yolculuğun amacını, taşıyan ile taşınanın menfaatini ve karşılık bulunup bulunmadığını kaza kusurundan ayrı bir vakıa tablosunda belirlemek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden yolculuğun amacını, taşıyan ile taşınanın menfaatini ve karşılık bulunup bulunmadığını kaza kusurundan ayrı bir vakıa tablosunda belirlemek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete zorunlu trafik tazminat indirimi yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Sigortacıya başvuru, temerrüt, tahkim veya dava ile zamanaşımı süreleri ayrı izlenmeli; ceza dosyasının bekletici mesele etkisi somut delil ihtiyacına göre değerlendirilmelidir.

“Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden sigortacıya başvuru, temerrüt, tahkim veya dava ile zamanaşımı süreleri ayrı izlenmeli; ceza dosyasının bekletici mesele etkisi somut delil ihtiyacına göre değerlendirilmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Yolculuğun amacını, taşıyan ile taşınanın menfaatini ve karşılık bulunup bulunmadığını kaza kusurundan ayrı bir vakıa tablosunda belirlemek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Bedensel zarar veya destekten yoksun kalma tazminatı, tedavi ve bakıcı gideri, faiz, sigorta limitine kadar doğrudan ödeme ve haksız indirim farkı.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden bedensel zarar veya destekten yoksun kalma tazminatı, tedavi ve bakıcı gideri, faiz, sigorta limitine kadar doğrudan ödeme ve haksız indirim farkı olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu, temel ölçüt ise “bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete zorunlu trafik tazminat indirimi yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu — zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Zorunlu Trafik Tazminat İndirimi Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; akrabalık, arkadaşlık veya ücret alınmaması tek başına hatır taşımasını kanıtlamaz; taşımanın kimin yararına yapıldığı, ticari veya ortak menfaat, yolculuğun amacı, kusur ve zorunlu sigorta kapsamı birlikte incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Zorunlu Trafik Tazminat İndirimi Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “zorunlu trafik tazminat indirimi yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Hatır taşımasını kusur oranı gibi hesaplamak veya indirimi her dosyada sabit bir yüzdeyle ve zorunlu sigorta bakımından otomatik uygulamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları yönünden hatır taşımasını kusur oranı gibi hesaplamak veya indirimi her dosyada sabit bir yüzdeyle ve zorunlu sigorta bakımından otomatik uygulamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu delili ve “Bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete zorunlu trafik tazminat indirimi yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu
• Zorunlu Trafik Sigortasında Hatır Taşıması ve Tazminat İndirimi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• yolculuğun amacını, taşıyan ile taşınanın menfaatini ve karşılık bulunup bulunmadığını kaza kusurundan ayrı bir vakıa tablosunda belirlemek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Sigortacıya başvuru, temerrüt, tahkim veya dava ile zamanaşımı süreleri ayrı izlenmeli; ceza dosyasının bekletici mesele etkisi somut delil ihtiyacına göre değerlendirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Zorunlu trafik sigortasında hatır taşıması ve tazminat indirimi bakımından ilk usul adımından sonra hangi işlemler yapılmalıdır?

Yolculuğun amacını, taşıyan ile taşınanın menfaatini ve karşılık bulunup bulunmadığını kaza kusurundan ayrı bir vakıa tablosunda belirlemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Zorunlu Trafik Sigortasında Hatır Taşıması ve Tazminat İndirimi Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?

Sigortacıya başvuru, temerrüt, tahkim veya dava ile zamanaşımı süreleri ayrı izlenmeli; ceza dosyasının bekletici mesele etkisi somut delil ihtiyacına göre değerlendirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Bedensel zarar veya destekten yoksun kalma tazminatı, tedavi ve bakıcı gideri, faiz, sigorta limitine kadar doğrudan ödeme ve haksız indirim farkı talebi hangi vakıa ve delillerle somutlaştırılmalıdır?

Bedensel zarar veya destekten yoksun kalma tazminatı, tedavi ve bakıcı gideri, faiz, sigorta limitine kadar doğrudan ödeme ve haksız indirim farkı, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Zorunlu Trafik Sigortasında Hatır Taşıması ve Tazminat İndirimi bakımından uygulanacak ana kural, ispatlanması gereken maddi vakıalar ve doğru başvuru sırası nasıl belirlenir” sorusu, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir.

Dosyanın ilk önceliği yolculuğun amacını, taşıyan ile taşınanın menfaatini ve karşılık bulunup bulunmadığını kaza kusurundan ayrı bir vakıa tablosunda belirlemek, delil omurgası ise kaza tespit ve ceza dosyası, poliçe ve teminat limitleri, araç ve yolculuk kayıtları, ödeme veya masraf paylaşımı belgeleri, taraf mesajları, tanık anlatımları, kusur ve aktüerya raporları, sağlık-gelir belgeleri ve sigortacı başvurusu ile Zorunlu Trafik Sigortasında Hatır Taşıması ve Tazminat İndirimi uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Sigortacıya başvuru, temerrüt, tahkim veya dava ile zamanaşımı süreleri ayrı izlenmeli; ceza dosyasının bekletici mesele etkisi somut delil ihtiyacına göre değerlendirilmelidir. Bedensel zarar veya destekten yoksun kalma tazminatı, tedavi ve bakıcı gideri, faiz, sigorta limitine kadar doğrudan ödeme ve haksız indirim farkı talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; hatır taşımasını kusur oranı gibi hesaplamak veya indirimi her dosyada sabit bir yüzdeyle ve zorunlu sigorta bakımından otomatik uygulamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu — zorunlu trafik tazminat indirimi resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından bir kişinin karşılıksız ve onu memnun etme amacıyla araçta taşınması hatır taşıması sayılabilir; bu ilişki sürücünün sorumluluğunu kaldırmaz, ancak olayın özelliklerine göre tazminattan hakkaniyet indirimi tartışılabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — zorunlu trafik tazminat indirimi emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; akrabalık, arkadaşlık veya ücret alınmaması tek başına hatır taşımasını kanıtlamaz; taşımanın kimin yararına yapıldığı, ticari veya ortak menfaat, yolculuğun amacı, kusur ve zorunlu sigorta kapsamı birlikte incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — zorunlu trafik tazminat indirimi yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu — m.85, 87, 90, 91, 97 ve 109
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49-76, özellikle m.51 ve 52
• 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu — m.30
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru