Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu

Kapsam

Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, komisyoncunun kendisiyle işlem yapması ve hesap borcu konusunda 11 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir” kuralıdır. Komisyoncunun işlem konusu malı kendi portföyünden sağlaması her durumda geçersiz değildir; ancak piyasa fiyatının bulunmaması, açık yasak, talimata aykırılık veya gizli kazanç hâlinde kendi kendine işlem koruması uygulanmaz. Ayrıca “komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.917-930

Komisyoncunun kendisiyle işlem yapması ve hesap borcu kapsamında m.917-930 hükümleri komisyonculuk, kendiyle işlem ve hesap bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.40-48 ve 502-514

Komisyoncunun kendisiyle işlem yapması ve hesap borcu kapsamında m.40-48 ve 502-514 hükümleri temsil, vekâlet ve hesap verme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199 ve 219-222

Komisyoncunun kendisiyle işlem yapması ve hesap borcu kapsamında m.190, 199 ve 219-222 hükümleri ispat, elektronik kayıt ve belge ibrazı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Alım veya Satım Komisyoncusu, Borsada veya Piyasada Fiyatı Bulunan Eşya Ya Da Kıymetli Evrakta Kanuni Koşullarla Kendisi Karşı Taraf Olabilir; Fiyat, Bildirim, Çıkar Çatışması ve Hesap Verme Borcu Şeffaf Yürütülmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Komisyoncunun İşlem Konusu Malı Kendi Portföyünden Sağlaması Her Durumda Geçersiz Değildir; Ancak Piyasa Fiyatının Bulunmaması, Açık Yasak, Talimata Aykırılık veya Gizli Kazanç Hâlinde Kendi Kendine İşlem Koruması Uygulanmaz.

“Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması yönünden komisyoncunun işlem konusu malı kendi portföyünden sağlaması her durumda geçersiz değildir; ancak piyasa fiyatının bulunmaması, açık yasak, talimata aykırılık veya gizli kazanç hâlinde kendi kendine işlem koruması uygulanmaz” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Komisyon Sözleşmesi ve Talimat, Emir Zaman Damgaları, Borsa veya Piyasa Fiyat Kayıtları, İşlem Teyidi, Komisyoncu Portföyü, Fatura ve Hesap Ekstresi, Masraf Belgeleri, Bildirim ve İtiraz Yazışmaları Hukuki Sonuca Bağlanmadan Önce Kaynağı, Tarihi, Kapsamı ve Karşı Kayıtlarla Uyumu Bakımından Doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete komisyoncunun kendisiyle hesap borcu yürürlük denetimi yönünden komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Dosyanın Delil Omurgası

Komisyon Sözleşmesi ve Talimat, Emir Zaman Damgaları, Borsa veya Piyasa Fiyat Kayıtları, İşlem Teyidi, Komisyoncu Portföyü, Fatura ve Hesap Ekstresi, Masraf Belgeleri, Bildirim ve İtiraz Yazışmaları.

Bu delil öncelikle “alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut Uyuşmazlığa Dayanak Sözleşme, Karar, Bildirim veya Sicil Kaydının Tam Metni, Ekleri ve Değişiklik Geçmişi.

“Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete komisyoncunun kendisiyle hesap borcu yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Emir Anındaki Bağımsız Piyasa Fiyatını ve Komisyoncunun İşlemin Karşı Tarafı Olup Olmadığını Zaman Damgalı Kayıtlarla Belirlemek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden emir anındaki bağımsız piyasa fiyatını ve komisyoncunun işlemin karşı tarafı olup olmadığını zaman damgalı kayıtlarla belirlemek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, Yetki, Taraf Sıfatı, Harç ve Yalnız Kanunun Açıkça Aradığı Hâllerde Dava Şartı veya Zorunlu Ön Başvurunun Ayrı Ayrı Doğrulanması.

“Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete komisyoncunun kendisiyle hesap borcu yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut Tehlike Varsa Geçici Hukuki Koruma İhtiyacının Yaklaşık İspat, Ölçülülük, Teminat ve Karşı Tarafın Dinlenilmesi Yönlerinden Değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

İşlem Teyidi ve Hesap Ekstresine İtiraz Ticari İlişkinin Niteliğine Göre Geciktirilmemeli; Alacak ve Tazminat Zamanaşımı Ayrıca Korunmalıdır.

“Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden işlem teyidi ve hesap ekstresine itiraz ticari ilişkinin niteliğine göre geciktirilmemeli; alacak ve tazminat zamanaşımı ayrıca korunmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Emir anındaki bağımsız piyasa fiyatını ve komisyoncunun işlemin karşı tarafı olup olmadığını zaman damgalı kayıtlarla belirlemek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, Öğrenme, İlan, Ödeme ve Elektronik Erişim Tarihlerinden Hangisinin Süreyi Başlattığı İlgili Özel Hükümle Eşleştirilmeli; Hak Düşürücü Süre, Zamanaşımı ve Kanun Yolu Süresi Birbirine Karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Hesap ve Belgelerin Verilmesi, Gizli Kazanç ile Fazla Masrafın İadesi, Talimata Aykırı İşlemin Zararının Tazmini veya Geçerli Piyasa Fiyatından İfa.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden hesap ve belgelerin verilmesi, gizli kazanç ile fazla masrafın iadesi, talimata aykırı işlemin zararının tazmini veya geçerli piyasa fiyatından ifa olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları, temel ölçüt ise “alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl Talebe Bağlı Faiz, Tazminat, Gider veya Diğer Ferilerin Her Biri İçin Ayrı Hukuki Dayanak ve Başlangıç Tarihi.

“Resmî Gazete komisyoncunun kendisiyle hesap borcu yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Komisyoncunun Kendisiyle Hesap Borcu Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Komisyoncunun Kendisiyle Hesap Borcu Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; komisyoncunun işlem konusu malı kendi portföyünden sağlaması her durumda geçersiz değildir; ancak piyasa fiyatının bulunmaması, açık yasak, talimata aykırılık veya gizli kazanç hâlinde kendi kendine işlem koruması uygulanmaz. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Komisyoncunun Kendisiyle Hesap Borcu Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “komisyoncunun kendisiyle hesap borcu yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Komisyoncunun Kendi Hesabına İşlem Yaptığını Açıklamasını Tek Başına Adil Fiyat Kanıtı Saymak Ya Da Piyasa Fiyatının Sonradan Değişmesini Otomatik Zarar Kabul Etmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları yönünden komisyoncunun kendi hesabına işlem yaptığını açıklamasını tek başına adil fiyat kanıtı saymak ya da piyasa fiyatının sonradan değişmesini otomatik zarar kabul etmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları delili ve “Alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete komisyoncunun kendisiyle hesap borcu yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları
• Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• emir anındaki bağımsız piyasa fiyatını ve komisyoncunun işlemin karşı tarafı olup olmadığını zaman damgalı kayıtlarla belirlemek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde İşlem teyidi ve hesap ekstresine itiraz ticari ilişkinin niteliğine göre geciktirilmemeli; alacak ve tazminat zamanaşımı ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Emir anındaki bağımsız piyasa fiyatını ve komisyoncunun işlemin karşı tarafı olup olmadığını zaman damgalı kayıtlarla belirlemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

İşlem teyidi ve hesap ekstresine itiraz ticari ilişkinin niteliğine göre geciktirilmemeli; alacak ve tazminat zamanaşımı ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Hesap ve Belgelerin Verilmesi, Gizli Kazanç ile Fazla Masrafın İadesi, Talimata Aykırı İşlemin Zararının Tazmini veya Geçerli Piyasa Fiyatından İfa Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Hesap ve belgelerin verilmesi, gizli kazanç ile fazla masrafın iadesi, talimata aykırı işlemin zararının tazmini veya geçerli piyasa fiyatından ifa, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir.

Dosyanın ilk önceliği emir anındaki bağımsız piyasa fiyatını ve komisyoncunun işlemin karşı tarafı olup olmadığını zaman damgalı kayıtlarla belirlemek, delil omurgası ise komisyon sözleşmesi ve talimat, emir zaman damgaları, borsa veya piyasa fiyat kayıtları, işlem teyidi, komisyoncu portföyü, fatura ve hesap ekstresi, masraf belgeleri, bildirim ve itiraz yazışmaları ile Komisyoncunun Kendisiyle İşlem Yapması ve Hesap Borcu uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İşlem teyidi ve hesap ekstresine itiraz ticari ilişkinin niteliğine göre geciktirilmemeli; alacak ve tazminat zamanaşımı ayrıca korunmalıdır. Hesap ve belgelerin verilmesi, gizli kazanç ile fazla masrafın iadesi, talimata aykırı işlemin zararının tazmini veya geçerli piyasa fiyatından ifa talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; komisyoncunun kendi hesabına işlem yaptığını açıklamasını tek başına adil fiyat kanıtı saymak ya da piyasa fiyatının sonradan değişmesini otomatik zarar kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — komisyoncunun kendisiyle hesap borcu resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından alım veya satım komisyoncusu, borsada veya piyasada fiyatı bulunan eşya ya da kıymetli evrakta kanuni koşullarla kendisi karşı taraf olabilir; fiyat, bildirim, çıkar çatışması ve hesap verme borcu şeffaf yürütülmelidir. yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — komisyoncunun kendisiyle hesap borcu emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; komisyoncunun işlem konusu malı kendi portföyünden sağlaması her durumda geçersiz değildir; ancak piyasa fiyatının bulunmaması, açık yasak, talimata aykırılık veya gizli kazanç hâlinde kendi kendine işlem koruması uygulanmaz. savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — komisyoncunun kendisiyle hesap borcu yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.917-930
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.40-48 ve 502-514
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199 ve 219-222
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru