Kapsam
Konu, mobbing unsurları, yönetim hakkı sınırı, emarelerle ispat, sağlık etkisi, haklı fesih ve tazminat taleplerini kapsar.
Kısa Cevap
Tekil tartışma veya hukuka uygun yönetim kararı mobbing değildir; süreklilik gösteren, kişiyi yıldırmaya ya da dışlamaya elverişli davranışlar bütün hâlinde değerlendirilir.
Sistematik Davranış
Mobbing iddiasında olaylar tarih, fail, tekrar ve hedef bakımından bir örüntü oluşturmalı; dağınık memnuniyetsizlikler tek başına yeterli sayılmamalıdır.
Yönetim Hakkının Sınırı
İşin gereği olan denetim ve eleştiri, küçük düşürme veya yıldırma aracına dönüştüğünde meşru yönetim amacıyla açıklanamaz.
Emarelerle İspat
Çalışanın bütün iç yazışmalara ulaşamaması nedeniyle güçlü ve tutarlı emareler işveren açıklamalarıyla birlikte değerlendirilir.
Sağlık Etkisi
Sağlık kaydı davranışın çalışan üzerindeki etkisini gösterebilir, fakat işyeri davranışıyla bağlantı diğer delillerle kurulmalıdır.
Haklı Fesih
İstifa metni ve öncesindeki bildirimler, işçinin sözleşmeyi hangi davranış nedeniyle sona erdirdiğini açıklamalıdır.
Tazminatın Kapsamı
Kıdem ve kişilik hakkı tazminatı farklı koşullara dayanır; aynı olaydan hareketle unsurları ayrı ayrı kurulmalıdır.
Delil Planı ve İspat Yükü
E-posta, mesaj ve kurum içi şikâyetler ile başlayan ispat planı, çok sayıda belge sunmak yerine her çekişmeli vakıayı doğru delille eşleştirmeyi gerektirir. İddianın dayanağı ile karşı tarafın muhtemel savunması iki ayrı sütunda kurulmalı; ispat yükünün kime ait olduğu ve delilin hangi kurumdan ne kadar süre içinde alınabileceği gösterilmelidir. Aşağıdaki kayıtlar bu nedenle birbirinin tekrarı değil, farklı vakıaları doğrulayan bir delil zinciridir.
E-Posta, Mesaj ve Kurum İçi Şikâyetler
E-posta, mesaj ve kurum içi şikâyetler, yalnız dosyaya eklenecek bir kayıt değildir. Bu delilin hangi kurucu, engelleyici veya sona erdirici vakıayı gösterdiği; kim tarafından, hangi tarihte ve hangi işlem bağlamında oluşturulduğu dilekçede açıklanmalıdır. Belgenin tamamı görülmeden seçilmiş bir sayfa, ekran görüntüsü veya tarafça hazırlanmış özet üzerinden kesin sonuca gidilmemelidir.
Performans, görev ve disiplin kayıtları ile çapraz doğrulama yapılması, tarih, taraf, miktar ve işlem bağlantısındaki uyuşmazlıkları görünür kılar. Belge karşı tarafın veya üçüncü kişinin elindeyse ibraz talebi, kurum müzekkeresi, delil tespiti ya da bilirkişi incelemesi için hangi usul aracının kullanılacağı baştan belirlenmelidir. Elektronik kayıtlarda özgün dosya, zaman damgası, erişim geçmişi ve değişiklik izi korunmalı; hukuka aykırı elde edilen verinin ispat değeri ayrıca tartışılmalıdır.
Performans, Görev ve Disiplin Kayıtları
Performans, görev ve disiplin kayıtları bakımından ilk soru, kaydın mevcut olup olmadığı değil hangi tartışmalı olguyu ispatlayabildiğidir. Düzenleyen kişi veya kurum, düzenleme amacı, kayıt dönemi ve karşı tarafa aidiyet açıkça belirlenmelidir. Belgenin içeriği iddiayı yalnız dolaylı biçimde destekliyorsa aradaki çıkarım zinciri gösterilmeli; yorum, belgenin kendi ifadesi gibi sunulmamalıdır.
Bu kayıt, sağlık belgeleri ve doğrudan tanık anlatımları ile birlikte okunduğunda anlatım ile dış kaynak arasındaki uyum denetlenebilir. Çelişki varsa belgenin aslı, dayanak kayıtları ve düzenleyenin açıklaması istenmeli; eksiklik bilirkişinin hukukî nitelendirme yapması beklenerek kapatılmamalıdır. Kişisel veri, ticari sır veya soruşturma gizliliği içeren bölümlerde dosyaya sunma yöntemi ile inceleme hakkı arasında ölçülü bir çözüm kurulmalıdır.
Sağlık Belgeleri ve Doğrudan Tanık Anlatımları
Sağlık belgeleri ve doğrudan tanık anlatımları, zaman içinde değişebilen veya kaybolabilen bir delil niteliği taşıyabilir. Bu nedenle kaynağın korunması, talep tarihinin belgelenmesi ve mümkünse değiştirilemez örneğin alınması esasa ilişkin tartışmadan önce ele alınmalıdır. Sonradan oluşturulan açıklama ile olay anındaki kayıt birbirinden ayrılmalı; boşluklar varsayımla tamamlanmamalıdır.
E-posta, mesaj ve kurum içi şikâyetler aynı olayın başka bir aşamasını gösteriyorsa iki kayıt arasındaki tarih ve işlem bağı kurulmalıdır. Delil, iddia sahibinin elinde değilse hangi makamdan hangi hukuki dayanakla isteneceği somutlaştırılmalı; ret hâlinde başvurulacak yol ve saklama süresi dosya notuna eklenmelidir. Güvenilirlik itirazı bekleniyorsa metadata, imza, mühür, log veya karşılaştırma örneği daha tahkikat başlamadan belirlenmelidir.
Dosyaya Konulacak Temel Kayıtlar
- E-posta, mesaj ve kurum içi şikâyetler
- Performans, görev ve disiplin kayıtları
- Sağlık belgeleri ve doğrudan tanık anlatımları
Usul ve Başvuru Sırası
İlk usul adımı “olay kronolojisi her davranış için delille eşleştirilir” olarak belirlenmiştir. Maddi hakkın varlığı ile bu hakkın hangi yol üzerinden korunacağı aynı soru değildir. Aşağıdaki sıra, somut olayın tarihine ve taraf sıfatlarına göre uyarlanmalı; zorunlu başvuru ile dava veya kanun yolu sürelerinin birbirini durdurup durdurmadığı ayrıca gösterilmelidir.
Usul Adımı: Olay Kronolojisi Her Davranış İçin Delille Eşleştirilir
Bu aşamada olay kronolojisi her davranış için delille eşleştirilir. Amaç, uyuşmazlığın doğru taraflar arasında, doğru merci önünde ve incelenebilir bir talep sonucuyla yürütülmesini sağlamaktır. Görev, kesin yetki, dava şartı arabuluculuk, zorunlu idari başvuru, harç ve tebligat sorunları maddi haklılıktan ayrı denetlenmelidir. Bir usul şartının sonradan tamamlanıp tamamlanamayacağı varsayımla değil, özel hüküm ve güncel içtihatla belirlenmelidir.
“Olay kronolojisi her davranış için delille eşleştirilir” adımı takvime işlendiğinde başvuru tarihi, teslim veya tebliğ belgesi, karşı tarafın cevabı ve varsa kesinleşme bilgisi aynı kayıt altında tutulmalıdır. Başvurunun yalnız yapılmış olması yeterli değildir; ileri sürülen vakıa ve taleplerin sonraki dava veya kanun yolunu daraltıp daraltmadığı da kontrol edilmelidir.
Usul Adımı: İşçilik ve Kişilik Hakkı Taleplerinin Hukukî Dayanakları Arabuluculuk ve Davada Ayrı Gösterilir
İkinci adımda “işçilik ve kişilik hakkı taleplerinin hukukî dayanakları arabuluculuk ve davada ayrı gösterilir” işlemi yürütülür. Bu aşamada yalnız kabul edilebilirlik değil, incelemenin hangi vakıa ve talepler üzerinde yürütüleceği de belirlenir. Taraf teşkili, delillerin hangi sırayla toplanacağı, uzman incelemesinin kapsamı ve esaslı itirazların kararda karşılanması birlikte planlanmalıdır. Bilirkişiden hukukî sonuç değil, özel veya teknik bilgi gerektiren maddi tespit istenmelidir.
“İşçilik ve kişilik hakkı taleplerinin hukukî dayanakları arabuluculuk ve davada ayrı gösterilir” işleminin sonucu, sonraki başvuru veya infaz aşamasına elverişli bir belgeyle kayıt altına alınmalıdır. Kısmi kabul, feragat, sulh, ara karar veya ret varsa bunun hangi talebi ne ölçüde etkilediği açıkça işaretlenmeli; kanun yolu incelemesinde ileri sürülecek hata ilk derece aşamasındaki itirazla ilişkilendirilmelidir. Kişi, dönem, işlem ve tutar belirsizliği hükmün uygulanmasını güçleştireceğinden talep sonucu son kez bu aşamada denetlenmelidir.
Uygulama Sırası
- Olay kronolojisi her davranış için delille eşleştirilir.
- İşçilik ve kişilik hakkı taleplerinin hukukî dayanakları arabuluculuk ve davada ayrı gösterilir.
Süreler ve Hak Kaybı Riski
Süre Uyarısı
Davranışların sürekliliği ile fesih arasındaki zaman bağı incelenir. Bu süre hesaplanırken olay, öğrenme, usulüne uygun bildirim, başvuru, ret, son tutanak ve karar tarihleri tek kronolojide fakat ayrı hukuki nitelikleriyle gösterilmelidir. Başlangıç kanıtlanamıyorsa yalnız son gün hesabı güvenli sonuç vermez; tebligat parçası, UETS kaydı, başvuru alındısı veya noter belgesi dosyaya alınmalıdır.
“Davranışların sürekliliği ile fesih arasındaki zaman bağı incelenir” uyarısının zamanaşımı mı, hak düşürücü süre mi, usul süresi mi yoksa sözleşmesel bildirim süresi mi olduğu açıkça yazılmalıdır. Adli tatil, resmî tatil, elektronik tebligat, zorunlu arabuluculuk ve idari başvurunun etkisi her süre türünde aynı değildir.
Süre Uyarısı
Arabuluculuk ve dava süreleri talep türüne göre ayrı hesaplanır. Bu ikinci zaman kuralı, ilk süreyle aynı başlangıca veya aynı sonuca sahip kabul edilmemelidir. Öğrenme ile tebliğ, muacceliyet ile zarar tarihi, karar ile kesinleşme farklı hukuki olaylardır. Her tarih için dayanak belge ve uygulanacak hüküm yazılmadan yapılan tek satırlık takvim, hak kaybını önlemeye yetmez.
“Arabuluculuk ve dava süreleri talep türüne göre ayrı hesaplanır” uyarısı bakımından sürenin durması, kesilmesi veya yeniden başlaması ileri sürülüyorsa bunu doğuran başvurunun yetkili makama ve süresi içinde yapıldığı belgelenmelidir. Karşı tarafın süre itirazı bekleniyorsa alternatif başlangıç ihtimallerinin her biri ayrı hesaplanmalı; en erken biten güvenli tarih esas alınmalıdır. Acil koruma veya delil muhafazası mümkünse esas incelemenin tamamlanması beklenmeden ölçülü bir başvuru değerlendirilmelidir.
İleri Sürülebilecek Talepler
Haklı feshe bağlı kıdem ve ödenmemiş işçilik alacakları ekseninde kurulacak talep stratejisinde asıl, terditli veya yardımcı sonuçlar; karşı tarafın savunması ve delil durumu gözetilerek ayrılmalıdır. Aşağıdaki korumaların aynı dosyada birlikte istenip istenemeyeceği görev, harç, hukuki yarar ve mükerrerlik yönünden denetlenmelidir.
Haklı Feshe Bağlı Kıdem ve Ödenmemiş İşçilik Alacakları
Haklı feshe bağlı kıdem ve ödenmemiş işçilik alacakları talebi, sonuç bölümünde açık, hüküm kurulabilir ve uygulanabilir biçimde gösterilmelidir. Talebin dayandığı vakıa, uygulanacak hüküm, ispat aracı, başlangıç tarihi ve varsa miktar veya hesap yöntemi birbirinden ayrılmalıdır. Mahkemenin hukuki nitelendirme yetkisi, tarafın vakıayı ve istediği hukuki korumayı belirsiz bırakmasına imkân vermez.
Koşulları ispatlanmışsa kişilik hakkı nedeniyle manevî tazminat ile ilişki ayrıca kurulmalıdır. Talepler birlikte hükme bağlanabiliyorsa yığılma; biri kabul edilmezse diğeri incelenecekse terdit; aynı hakkın seçimlik sonuçları söz konusuysa seçim sırası açıkça belirtilmelidir.
Koşulları İspatlanmışsa Kişilik Hakkı Nedeniyle Manevî Tazminat
Koşulları ispatlanmışsa kişilik hakkı nedeniyle manevî tazminat isteminin asıl talebin reddine mi, başka bir hukukî nitelendirmeye mi yoksa giderilemeyen sonuca mı bağlandığı açıklanmalıdır. Konusu başlangıçta tam belirlenemiyorsa belirsizliğin nedeni ve incelemede kullanılacak veriler gösterilmeli; harç veya ferî sonuçlar ancak bu istem bakımından uygulanabiliyorsa ayrıca kurulmalıdır.
Bu sonuç, haklı feshe bağlı kıdem ve ödenmemiş işçilik alacakları talebiyle aynı zarar veya edimi iki kez karşılamamalıdır. Geçici koruma isteniyorsa güncel tehlike, yaklaşık ispat, teminat ve ölçülülük ayrıca gerekçelendirilmelidir. Kabul hâlinde hükmün hangi kişi veya kayıt üzerinde, hangi dönem ve kapsamla uygulanacağı talep sonucundan anlaşılabilmelidir.
Talep Kontrolü
- Haklı feshe bağlı kıdem ve ödenmemiş işçilik alacakları
- Koşulları ispatlanmışsa kişilik hakkı nedeniyle manevî tazminat
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Tek Tartışma Mobbing Sayılır Mı?
Kural olarak mobbing süreklilik ve sistematiklik gerektirir; tek olay başka bir haksız fiil veya fesih sebebi olabilir.
Yazılı Belge Şart Mıdır?
Hayır. Tanık, sağlık kaydı ve olayların tutarlı bütünü de kullanılabilir.
Mobbing Nedeniyle Ayrılan İşçi Kıdem Alabilir Mi?
Davranışların haklı fesih ağırlığına ulaştığı ispatlanırsa kıdem talebi gündeme gelebilir.
Sağlık Raporu Tek Başına Yeterli Midir?
Rapor etkiyi gösterebilir; işyeri davranışının varlığı ve bağlantısı ayrıca kanıtlanır.
Doğrulanmış Kanun Dayanağı
6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.417/1
“İşveren, hizmet ilişkisinde işçinin kişiliğini korumak ve saygı göstermek ve işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamakla” — Alıntının yeri: Türk Borçlar Kanunu m.417/1, ilk cümlenin başlangıcı.
Kanun alıntısı 2026-08-31 tarihinde TBMM, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu kabul metni, m.417/1 üzerinden doğrulanmıştır. Güncel kanun metni somut olayın tarihi ve geçiş hükümleriyle birlikte ayrıca kontrol edilmelidir. Tekil işyeri anlaşmazlığı ile sistematik, yıldırma amaçlı davranış örüntüsü ayrılmalıdır. Mesajlar, görevlendirme ve performans kayıtları, sağlık belgeleri, başvurular ve doğrudan görgülü tanıklar tarih sırasına bağlanmalı; istifa ile davranışlar arasındaki illiyet ve haklı fesih bildirimi ayrıca tartışılmalıdır.
Doktrindeki Yaklaşımlar
Sibel Güzeldağ: Yargı Kararları Çerçevesinde Mobbing (Psikolojik Taciz) ve İspat Sorunu
Çalışma, psikolojik tacizde davranışların çoğu kez kapalı ortamda ve zamana yayılarak gerçekleşmesi nedeniyle doğrudan delil beklentisinin ispatı güçleştirdiğini vurgulamaktadır.
“Hukuki süreçlerde en büyük sorun, mağdurların delil sunma zorlukları ve ispat yükünün nasıl paylaştırılacağıdır.” — Alıntının yeri: Öz, ilk paragraf, ikinci cümle.
Künye: Sibel Güzeldağ, “Yargı Kararları Çerçevesinde Mobbing (Psikolojik Taciz) ve İspat Sorunu”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2025, C. 27, S. 1, s. 825-867. Kalıcı yayın bağlantısı. Doğrulama tarihi: 2026-08-31. Öğretideki görüş bağlayıcı kural olmayıp kanun, içtihat ve somut olayla birlikte değerlendirilmelidir.
Doğrulanmış İçtihat
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2025/9286, K. 2026/14, 12.01.2026
“Davacı tanığının beyanı psikolojik tacizin şartlarının oluştuğunu kabule yeterli değildir. Dosya kapsamında davacının psikolojik tacize maruz kaldığına ilişkin başkaca delil bulunmamaktadır.” — Alıntının yeri: Gerekçe, “Davacı tanığının beyanı psikolojik tacizin şartlarının oluştuğunu...” ibaresinin yer aldığı paragraf.
Kararın sonucu: bozma. Alıntı ve künye, 31.08.2026 tarihinde resmî karar tam metninden doğrulanmıştır. Kararın sonucu ile gerekçedeki bu cümle birlikte okunmalı; somut olayın maddi vakıaları farklı bir dosyaya kendiliğinden taşınmamalıdır.
Somut olayla benzerlik: Psikolojik taciz iddiasının tek ve soyut tanık anlatımıyla ispatlanıp ispatlanamayacağı incelenmiştir.
Kararın uygulanma sınırı: Süreklilik gösteren davranışlar, yazışmalar, sağlık kayıtları ve çoklu tanık anlatımlarıyla desteklenen dosyalarda farklı sonuca varılabilir.
Kaynakça ve Karar Doğrulaması
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.