Basit Yargılama Usulünde Savunma ve İtiraz

Kapsam

Uygulama koşulu, istisna suç ve kişiler, iddianamenin kabulü, tebligat, iki haftalık yazılı beyan süresi, delil sunma, duruşma açma takdiri, mahkûmiyet, dörtte bir indirim, itiraz, duruşma ve kazanılmış hak ele alınır. CMK m.251-252, belirli üst sınırdaki suçlarda mahkemeye yazılı ve duruşmasız yargılama imkanı verir; yeterli bilgilendirme, savunma süresi, dosya inceleme ve itiraz üzerine duruşma güvenceleri korunmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, basit yargılama usulünde savunma ve itiraz konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Özel Ceza Muhakemesi Usulünün Kapsamı

İncelemenin ilk ölçütü “cmk m.251-252, belirli üst sınırdaki suçlarda mahkemeye yazılı ve duruşmasız yargılama imkanı verir; yeterli bilgilendirme, savunma süresi, dosya inceleme ve itiraz üzerine duruşma güvenceleri korunmalıdır” kuralıdır. Sanığa iddianame ve basit yargılama kararı usulüne uygun tebliğ edilerek yazılı savunma ve delil sunması için kanuni süre verilmeli; mahkeme gerekli görürse her aşamada duruşma açmalıdır. Ayrıca “dosyanın basit yargılama kapsamına girmesi duruşmasız hükmü zorunlu kılmaz; yüz yüzelik, tanık sorgulama veya delilin doğrudan tartışılması gerekiyorsa genel usule dönülmelidir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Basit Yargılama Usulünde Savunma ve İtiraz bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu: m.251/2

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“5271 sayılı Kanunun 251 inci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan “on beş gün” ibaresi “iki hafta” şeklinde değiştirilmiştir.” — Alıntının yeri: 7499 sayılı Kanun m.37/5-c

Bu alıntı, TBMM, 7499 sayılı Kanun kabul metni, m.37/5-c üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Basit yargılama usulünde savunma ve itiraz kapsamında m.251/2 hükümleri basit yargılama ve itiraz bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ceza Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu: m.61-62

Basit yargılama usulünde savunma ve itiraz kapsamında m.61-62 hükümleri cezanın belirlenmesi ve takdiri indirim bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tebligat Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7201 Sayılı Tebligat Kanunu: m.10, 21, 32

Basit yargılama usulünde savunma ve itiraz kapsamında m.10, 21, 32 hükümleri tebligat ve öğrenme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Ceza Muhakemesi Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Mahmut Koca: Ceza Muhakemesinde Basit Yargılama Usulü

Basit yargılama sonunda verilen hükme süresinde itiraz edilmesi, duruşma açılarak genel hükümlere göre yargılama yapılmasını sağlar. Bu yaklaşım, bu ceza muhakemesi meselesi içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Basit yargılama usulü uygulanarak kurulan hükme taraflar karşı geldiğinde (itiraz) duruşma yapılmak zorundadır.” — Alıntının yeri: Öz

Basit yargılama usulünde savunma ve itiraz konusunda yararlanılan eser: Mahmut Koca, “Ceza Muhakemesinde Basit Yargılama Usulü”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, C. 7, S. 2, s. 173-196. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Asliye ceza mahkemesi, kanuni kapsam ve istisnalar oluşursa iddianame sonrası basit yargılamaya karar verebilir; sanık, mağdur ve şikâyetçiye yazılı beyan için iki hafta verilir. Hukuk arabuluculuğu yoktur. Tebligatta duruşmasız hüküm ihtarı bulunmalı; savunma ve deliller süresinde sunulmalıdır. Hükme itiraz edilirse duruşma açılır ve genel hükümlere dönülür; itiraz edenin sıfatına bağlı indirim koruması ile olay tarihindeki geçiş kuralları ayrıca kontrol edilmelidir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete ilk yayım metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından bu doğrulama güncel konsolide metin veya yürürlük doğrulaması değildir; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir. İki haftalık yazılı beyan süresi 7499 sayılı Kanun m.37/5-c ile 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girmiştir.

Uygulama Koşulları ve Savunma Güvenceleri

CMK m.251-252, Belirli Üst Sınırdaki Suçlarda Mahkemeye Yazılı ve Duruşmasız Yargılama İmkanı Verir; Yeterli Bilgilendirme, Savunma Süresi, Dosya İnceleme ve İtiraz Üzerine Duruşma Güvenceleri Korunmalıdır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden CMK m.251-252, belirli üst sınırdaki suçlarda mahkemeye yazılı ve duruşmasız yargılama imkanı verir; yeterli bilgilendirme, savunma süresi, dosya inceleme ve itiraz üzerine duruşma güvenceleri korunmalıdır. Bu ölçüt özellikle iddianame ve kabul kararı üzerinden sınanır. Suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, tanık güvenilirliği veya dijital delil bütünlüğü tartışmalı olduğu halde dosya üzerinden mahkumiyet kurmak ihtimalini güçlendirebilir.

Sanığa İddianame ve Basit Yargılama Kararı Usulüne Uygun Tebliğ Edilerek Yazılı Savunma ve Delil Sunması İçin Kanuni Süre Verilmeli; Mahkeme Gerekli Görürse Her Aşamada Duruşma Açmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden sanığa iddianame ve basit yargılama kararı usulüne uygun tebliğ edilerek yazılı savunma ve delil sunması için kanuni süre verilmeli; mahkeme gerekli görürse her aşamada duruşma açmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Basit Yargılama Kapsamına Girmesi Duruşmasız Hükmü Zorunlu Kılmaz; Yüz Yüzelik, Tanık Sorgulama veya Delilin Doğrudan Tartışılması Gerekiyorsa Genel Usule Dönülmelidir.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden dosyanın basit yargılama kapsamına girmesi duruşmasız hükmü zorunlu kılmaz; yüz yüzelik, tanık sorgulama veya delilin doğrudan tartışılması gerekiyorsa genel usule dönülmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok sanık ve katılanın yazılı beyanları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve bu ceza muhakemesi meselesi bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Bu Ceza Muhakemesi Meselesi İncelemesinde Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Birbirinden Ayrılarak Denetlenmelidir.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden bu ceza muhakemesi meselesi incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu birbirinden ayrılarak denetlenmelidir. Bu ölçüt özellikle iddianame ve kabul kararı üzerinden sınanır. Suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, bu ceza muhakemesi meselesi araştırmasında güncel resmi metin yerine ikincil özetle yetinmek ihtimalini güçlendirebilir.

Tebligat, Bilgilendirme ve Muhakeme Tutanakları

İddianame ve Kabul Kararı.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden iddianame ve kabul kararı” kaydı, “CMK m.251-252, belirli üst sınırdaki suçlarda mahkemeye yazılı ve duruşmasız yargılama imkanı verir; yeterli bilgilendirme, savunma süresi, dosya inceleme ve itiraz üzerine duruşma güvenceleri korunmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Basit Yargılama Kararı ile Tebliğ Belgesi.

Bu delil öncelikle “sanığa iddianame ve basit yargılama kararı usulüne uygun tebliğ edilerek yazılı savunma ve delil sunması için kanuni süre verilmeli; mahkeme gerekli görürse her aşamada duruşma açmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Sanık ve Katılanın Yazılı Beyanları.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden sanık ve katılanın yazılı beyanları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken sanık ve katılanın yazılı beyanları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Özel Usulden Hükme ve Genel Usule Dönüş

Suç ve Sanık Yönünden Uygulama Koşullarının Denetlenmesi.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi” aşamasında usulün kanuni kapsamı, bilgilendirme ve savunma güvenceleri, görevli ceza mercii ve dayanak deliller birlikte denetlenmelidir. Özel usulün kabulü veya uygulanması, kanuni koşullar bulunmadan varsayılamaz.

İddianame ile İhtarın Usulüne Uygun Tebliği.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden iddianame ile ihtarın usulüne uygun tebliği” aşamasında usulün kanuni kapsamı, bilgilendirme ve savunma güvenceleri, görevli ceza mercii ve dayanak deliller birlikte denetlenmelidir. Özel usulün kabulü veya uygulanması, kanuni koşullar bulunmadan varsayılamaz.

İki Hafta İçinde Savunma ve Delillerin Sunulması.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden iki hafta içinde savunma ve delillerin sunulması” aşamasında usulün kanuni kapsamı, bilgilendirme ve savunma güvenceleri, görevli ceza mercii ve dayanak deliller birlikte denetlenmelidir. Özel usulün kabulü veya uygulanması, kanuni koşullar bulunmadan varsayılamaz.

Beyan, İtiraz ve Kanun Yolu Süreleri

CMK m.251/2 Uyarınca Yazılı Beyan İçin Tebliğden İtibaren İki Haftalık Süre ile Hükme Karşı Başvuru Süresi Ayrı İzlenmeli; Usulsüz Tebligat İddiası Öğrenme Kaydıyla Somutlaştırılmalıdır.

Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden CMK m.251/2 uyarınca yazılı beyan için tebliğden itibaren iki haftalık süre ile hükme karşı başvuru süresi ayrı izlenmeli; usulsüz tebligat iddiası öğrenme kaydıyla somutlaştırılmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Bu Ceza Muhakemesi Meselesi Bakımından Zorunlu Ön Başvuru, Özel İtiraz veya Şikayet Yolu Varsa Genel Dava Yolundan Önce Kendi Süresinde Tamamlanmalıdır.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden bu ceza muhakemesi meselesi bakımından zorunlu ön başvuru, özel itiraz veya şikayet yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. İddianame ile ihtarın usulüne uygun tebliği yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Başvuru ve İşlem Tarihleri Resmi Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Usule Uygun İnceleme ve Hüküm Sonuçları

Duruşma Açılması, Beraat veya Kanuna Uygun Basit Yargılama Hükmü ve İtiraz İncelemesi.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden duruşma açılması, beraat veya kanuna uygun basit yargılama hükmü ve itiraz incelemesi” istemi, özel muhakeme usulünün kanuni koşulları, savunma hakkı ve iddianame ve kabul kararı ile ilişkilendirilmelidir. Genel usule dönüş, usul işleminin geçersizliği ve kanun yolu sonucu ayrı ayrı gösterilmelidir.

Bu Ceza Muhakemesi Meselesi Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden bu ceza muhakemesi meselesi yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” istemi, özel muhakeme usulünün kanuni koşulları, savunma hakkı ve basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi ile ilişkilendirilmelidir. Genel usule dönüş, usul işleminin geçersizliği ve kanun yolu sonucu ayrı ayrı gösterilmelidir.

Bu Ceza Muhakemesi Meselesi Bakımından Hukuka Aykırılığın Etkilerinin Giderilmesi.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden bu ceza muhakemesi meselesi bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi” istemi, özel muhakeme usulünün kanuni koşulları, savunma hakkı ve sanık ve katılanın yazılı beyanları ile ilişkilendirilmelidir. Genel usule dönüş, usul işleminin geçersizliği ve kanun yolu sonucu ayrı ayrı gösterilmelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/28657, K. 2022/122, 03.01.2022 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“CMK'nın 251/1. maddesi kapsamına giren suçlar yönünden; Anayasa'nın 38. maddesi ile 5237 sayılı TCK'nın 7 ve CMK'nın 251 vd. maddeleri gereğince yeniden değerlendirme yapılması zorunluluğu” — Alıntının yeri: Gerekçe; basit yargılama usulünün lehe uygulanması gerektiğine ilişkin ikinci bozma nedeni

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Basit yargılama usulünde savunma ve itiraz bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Basit yargılama kapsamındaki suçta lehe usul değerlendirmesi yapılmalı; yalnız sanık lehine kanun yolu varsa bozma sonrasında aleyhe değiştirme yasağı korunmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Asliye ceza mahkemesindeki tehdit ve hakaret suçlarında basit yargılama usulü ile bozma sonrası daha ağır ceza verilmesi birlikte incelenmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Karar basit yargılamaya itirazın ayrıntılı prosedüründen çok lehe kanun ve aleyhe değiştirme yasağına ilişkindir; dosya daha önce duruşmalı hükme bağlanmıştır.

Kapsam, İrade ve Savunma Hakkı İhlali Riskleri

Tanık Güvenilirliği veya Dijital Delil Bütünlüğü Tartışmalı Olduğu Halde Dosya Üzerinden Mahkumiyet Kurmak.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden tanık güvenilirliği veya dijital delil bütünlüğü tartışmalı olduğu halde dosya üzerinden mahkumiyet kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi aşamasında iddianame ve kabul kararı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi delili ve “Sanığa iddianame ve basit yargılama kararı usulüne uygun tebliğ edilerek yazılı savunma ve delil sunması için kanuni süre verilmeli; mahkeme gerekli görürse her aşamada duruşma açmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Bu Ceza Muhakemesi Meselesi Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden bu ceza muhakemesi meselesi bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak” riski gerçekleşirse bu ceza muhakemesi meselesi bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Bu Ceza Muhakemesi Meselesi Araştırmasında Güncel Resmi Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden bu ceza muhakemesi meselesi araştırmasında güncel resmi metin yerine ikincil özetle yetinmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi aşamasında iddianame ve kabul kararı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Bu Ceza Muhakemesi Meselesi Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 4. Ceza Dairesi E. 2021/28657, K. 2022/122 yönünden bu ceza muhakemesi meselesi talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi delili ve “CMK m.251-252, belirli üst sınırdaki suçlarda mahkemeye yazılı ve duruşmasız yargılama imkanı verir; yeterli bilgilendirme, savunma süresi, dosya inceleme ve itiraz üzerine duruşma güvenceleri korunmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• iddianame ve kabul kararı
• basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi
• sanık ve katılanın yazılı beyanları

• suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi
• iddianame ile ihtarın usulüne uygun tebliği
• iki hafta içinde savunma ve delillerin sunulması

• Süre çizelgesinde CMK m.251/2 uyarınca yazılı beyan için tebliğden itibaren iki haftalık süre ile hükme karşı başvuru süresi ayrı izlenmeli; usulsüz tebligat iddiası öğrenme kaydıyla somutlaştırılmalıdır. Basit Yargılama Usulünde Savunma ve İtiraz bakımından zorunlu ön başvuru, özel itiraz veya şikayet yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Basit Yargılama Usulünde Savunma ve İtiraz dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Mahkeme Hangi Dosyalarda Basit Yargılama Uygulayabilir, Sanığın Yazılı Savunma Hakkı Nasıl Korunur ve Hükme İtiraz Edildiğinde Yargılama Nasıl Devam Eder?

CMK m.251-252, belirli üst sınırdaki suçlarda mahkemeye yazılı ve duruşmasız yargılama imkanı verir; yeterli bilgilendirme, savunma süresi, dosya inceleme ve itiraz üzerine duruşma güvenceleri korunmalıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; iddianame ve kabul kararı ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İddianame ve Kabul Kararı ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

İddianame ve kabul kararı, basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi, sanık ve katılanın yazılı beyanları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Basit Yargılama Usulünde Savunma ve İtiraz Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi; iddianame ile ihtarın usulüne uygun tebliği; iki hafta içinde savunma ve delillerin sunulması. Özel muhakeme usulünün kapsamı, bilgilendirme, müdafi ve savunma güvenceleri ile genel usule dönüş ve kanun yolu koşulları ayrı ayrı denetlenmelidir.

Basit Yargılama Usulünde Savunma ve İtiraz Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

CMK m.251/2 uyarınca yazılı beyan için tebliğden itibaren iki haftalık süre ile hükme karşı başvuru süresi ayrı izlenmeli; usulsüz tebligat iddiası öğrenme kaydıyla somutlaştırılmalıdır. Bu ceza muhakemesi meselesi bakımından zorunlu ön başvuru, özel itiraz veya şikayet yolu varsa genel dava yolundan önce kendi süresinde tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik başvuru ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Duruşma Açılması, Beraat veya Kanuna Uygun Basit Yargılama Hükmü ve İtiraz İncelemesi ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Duruşma açılması, beraat veya kanuna uygun basit yargılama hükmü ve itiraz incelemesi, bu ceza muhakemesi meselesi yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, bu ceza muhakemesi meselesi bakımından hukuka aykırılığın etkilerinin giderilmesi özel usulün kanuni koşulları ve savunma güvenceleriyle ilişkilendirilmelidir. Usulün uygulanmaması, genel usule dönüş ve hükme karşı kanun yolu aynı sonuç gibi kurulamaz.

Sonuç

Bu ceza muhakemesi meselesi bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Mahkeme hangi dosyalarda basit yargılama uygulayabilir, sanığın yazılı savunma hakkı nasıl korunur ve hükme itiraz edildiğinde yargılama nasıl devam eder” sorusu, 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu, 7201 Sayılı Tebligat Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. CMK m.251-252, belirli üst sınırdaki suçlarda mahkemeye yazılı ve duruşmasız yargılama imkanı verir; yeterli bilgilendirme, savunma süresi, dosya inceleme ve itiraz üzerine duruşma güvenceleri korunmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği suç ve sanık yönünden uygulama koşullarının denetlenmesi, delil omurgası ise iddianame ve kabul kararı ile basit yargılama kararı ile tebliğ belgesi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: CMK m.251/2 uyarınca yazılı beyan için tebliğden itibaren iki haftalık süre ile hükme karşı başvuru süresi ayrı izlenmeli; usulsüz tebligat iddiası öğrenme kaydıyla somutlaştırılmalıdır. Duruşma açılması, beraat veya kanuna uygun basit yargılama hükmü ve itiraz incelemesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; tanık güvenilirliği veya dijital delil bütünlüğü tartışmalı olduğu halde dosya üzerinden mahkumiyet kurmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 4. Ceza Dairesi, E. 2021/28657, K. 2022/122, 03.01.2022 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Basit yargılama kapsamındaki suçta lehe usul değerlendirmesi yapılmalı; yalnız sanık lehine kanun yolu varsa bozma sonrasında aleyhe değiştirme yasağı korunmalıdır.
• 5271 Sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu — m.251/2
• TBMM, 7499 sayılı Kanun kabul metni, m.37/5-c — alıntı yeri: 7499 sayılı Kanun m.37/5-c
• 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu — m.61-62
• 7201 Sayılı Tebligat Kanunu — m.10, 21, 32
• Mahmut Koca, “Ceza Muhakemesinde Basit Yargılama Usulü”, İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2021, C. 7, S. 2, s. 173-196
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru