Eksik Sigorta ve Aşkın Sigortada Tazminat Hesabı

Kapsam

Sigorta bedeli-değeri, tam ve kısmi hasar, mutabakatlı değer, oran kuralı, müşterek sigorta, aşkın prim, hasar tarihi değerlemesi ve tahkim ele alınır. Mal sigortasında amaç zararı gidermektir; eksik sigorta kısmi hasarda oranlı ödeme, aşkın sigorta ise gerçek zararı aşan bölümün geçersizliği sonucunu doğurabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, eksik sigorta ve aşkın sigortada tazminat hesabı konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “mal sigortasında amaç zararı gidermektir; eksik sigorta kısmi hasarda oranlı ödeme, aşkın sigorta ise gerçek zararı aşan bölümün geçersizliği sonucunu doğurabilir” kuralıdır. Tazminat gerçek zararı aşamaz; eksik sigortada kısmi hasar için poliçe ve kanundaki oran kuralı somut değerlerle uygulanır. Ayrıca “her bedel farkı otomatik oran indirimi yaratmaz; takseli poliçe, yeni değer klozu, enflasyon koruması ve sözleşmedeki özel hükümler ayrıca incelenir” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Eksik Sigorta ve Aşkın Sigortada Tazminat Hesabı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1462/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı” — Alıntının yeri: Türk Ticaret Kanunu m.1462/1, ilk cümle

Bu alıntı, TBMM, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kabul metni, m.1462/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Eksik sigorta ve aşkın sigortada tazminat hesabı kapsamında m.1462/1 hükümleri sigorta tazminatı, değer ve bedel ilişkisi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sigortacılık Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30

Eksik sigorta ve aşkın sigortada tazminat hesabı kapsamında m.30 hükümleri Sigorta Tahkim Komisyonu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.50-52

Eksik sigorta ve aşkın sigortada tazminat hesabı kapsamında m.50-52 hükümleri zararın ve tazminatın belirlenmesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Kemal Şenocak: Menfaat Değeri Altında Sigorta

Eksik sigortada kısmi zarar, aksi kararlaştırılmadıkça sigorta bedelinin sigorta değerine oranıyla indirilir; sigorta değeri riziko anına göre belirlenir. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“sigortacı, meydana gelen kısmi hasarı, sigorta bedelinin sigorta değerine oranı ölçüsünde tazmin eder.” — Alıntının yeri: Öz

Eksik sigorta ve aşkın sigortada tazminat hesabı konusunda yararlanılan eser: Kemal Şenocak, “Menfaat Değeri Altında Sigorta”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2000, C. 4, S. 2, s. Sayfa aralığı DergiPark kaydında belirtilmemiştir. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Sigorta tazminatı uyuşmazlığı kural olarak asliye ticaret mahkemesinde ve para alacağı bakımından ticari dava şartı arabuluculuğa tabidir; Sigorta Tahkim Komisyonu uygun poliçelerde alternatif yoldur. Riziko tarihindeki sigorta değeri, sigorta bedeli, kısmi-tam zarar ve aşkın sigortada iyiniyet birlikte belirlenmeli; TTK m.1420'deki özel zamanaşımı ayrıca hesaplanmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından alıntı yayında doğrulanmış konsolide mevzuat alıntısı olarak gösterilmemeli; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Uygulanacak Ölçütler

Mal Sigortasında Amaç Zararı Gidermektir; Eksik Sigorta Kısmi Hasarda Oranlı Ödeme, Aşkın Sigorta İse Gerçek Zararı Aşan Bölümün Geçersizliği Sonucunu Doğurabilir.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden mal sigortasında amaç zararı gidermektir; eksik sigorta kısmi hasarda oranlı ödeme, aşkın sigorta ise gerçek zararı aşan bölümün geçersizliği sonucunu doğurabilir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve sigorta bedeli, sigorta değeri ve hasar tutarını aynı kavram gibi kullanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Tazminat Gerçek Zararı Aşamaz; Eksik Sigortada Kısmi Hasar İçin Poliçe ve Kanundaki Oran Kuralı Somut Değerlerle Uygulanır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden tazminat gerçek zararı aşamaz; eksik sigortada kısmi hasar için poliçe ve kanundaki oran kuralı somut değerlerle uygulanır. Bu ölçüt özellikle hasar tarihli rayiç değer raporu üzerinden sınanır. Poliçe bedeli ve klozların denetlenmesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak ihtimalini güçlendirebilir.

Her Bedel Farkı Otomatik Oran İndirimi Yaratmaz; Takseli Poliçe, Yeni Değer Klozu, Enflasyon Koruması ve Sözleşmedeki Özel Hükümler Ayrıca İncelenir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ekspertiz ve hasar kalemleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden her bedel farkı otomatik oran indirimi yaratmaz; takseli poliçe, yeni değer klozu, enflasyon koruması ve sözleşmedeki özel hükümler ayrıca incelenir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Somut Uyuşmazlık İncelemesinde Maddi Hak, Görevli Merci, Süre, İspat Yükü ve Uygulanabilir Talep Sonucu Ayrı Ayrı Denetlenmelidir.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlık incelemesinde maddi hak, görevli merci, süre, ispat yükü ve uygulanabilir talep sonucu ayrı ayrı denetlenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok fatura, envanter ve amortisman kayıtları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlık araştırmasında resmi güncel metin yerine ikincil özetle yetinmek savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Poliçe, Zeyilname ve Genel-Özel Şartlar.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Hasar Tarihli Rayiç Değer Raporu.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden hasar tarihli rayiç değer raporu” kaydı, “Tazminat gerçek zararı aşamaz; eksik sigortada kısmi hasar için poliçe ve kanundaki oran kuralı somut değerlerle uygulanır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Ekspertiz ve Hasar Kalemleri.

Bu delil öncelikle “her bedel farkı otomatik oran indirimi yaratmaz; takseli poliçe, yeni değer klozu, enflasyon koruması ve sözleşmedeki özel hükümler ayrıca incelenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden ekspertiz ve hasar kalemleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Fatura, Envanter ve Amortisman Kayıtları.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden fatura, envanter ve amortisman kayıtları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken fatura, envanter ve amortisman kayıtları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Prim Hesabı ile Sigortacı Ödeme Cetveli.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden prim hesabı ile sigortacı ödeme cetveli” kaydı, “Mal sigortasında amaç zararı gidermektir; eksik sigorta kısmi hasarda oranlı ödeme, aşkın sigorta ise gerçek zararı aşan bölümün geçersizliği sonucunu doğurabilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

Sigorta Konusu ile Menfaat Değerinin Belirlenmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden sigorta konusu ile menfaat değerinin belirlenmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar, eksik sigorta indiriminin düzeltilmesi ve gerçek tazminatın ödenmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Poliçe Bedeli ve Klozların Denetlenmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden poliçe bedeli ve klozların denetlenmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Hasar tarihli rayiç değer raporu dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Tam-Kısmi Hasar Ayrımı ve Oran Hesabı.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ekspertiz ve hasar kalemleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden tam-kısmi hasar ayrımı ve oran hesabı” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sigortacıya Belgeli Hasar İtirazı.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden sigortacıya belgeli hasar itirazı” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik fatura, envanter ve amortisman kayıtları, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırı işlemin veya kullanımın etkisinin giderilmesi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sigorta Tahkim Komisyonu veya Mahkeme Başvurusu.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme başvurusu” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Prim hesabı ile sigortacı ödeme cetveli dosyaya alınmalı ve eksik sigorta indiriminin düzeltilmesi ve gerçek tazminatın ödenmesi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Sürelerin Hesabı

Hasar İhbarı Poliçe ve TTK Hükümlerine Göre Gecikmeden Yapılmalı; Sigorta Tazminatına İlişkin Zamanaşımı TTK m.1420 ve Riziko Türü Üzerinden Hesaplanmalıdır.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden hasar ihbarı poliçe ve TTK hükümlerine göre gecikmeden yapılmalı; sigorta tazminatına ilişkin zamanaşımı TTK m.1420 ve riziko türü üzerinden hesaplanmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Özel Başvuru, Ön Karar veya Zorunlu İdari Yol Bulunuyorsa Genel Dava Süresinden Önce Tamamlanmalıdır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru, ön karar veya zorunlu idari yol bulunuyorsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Somut Dosyada Tebliğ, Öğrenme, Elektronik Gönderim ve İşlem Tarihleri Resmi Kayıtla Doğrulanmalı; Süre Hesabı Varsayıma Bırakılmamalıdır.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik gönderim ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Tam-kısmi hasar ayrımı ve oran hesabı yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Eksik Sigorta İndiriminin Düzeltilmesi ve Gerçek Tazminatın Ödenmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden eksik sigorta indiriminin düzeltilmesi ve gerçek tazminatın ödenmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Yönünden Ölçülü Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma” talebi, “Tazminat gerçek zararı aşamaz; eksik sigortada kısmi hasar için poliçe ve kanundaki oran kuralı somut değerlerle uygulanır” koşuluyla ve hasar tarihli rayiç değer raporu deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Maddi Sonucun ve Parasal Ferilerin Belirlenmesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlıkta maddi sonucun ve parasal ferilerin belirlenmesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil ekspertiz ve hasar kalemleri, temel ölçüt ise “her bedel farkı otomatik oran indirimi yaratmaz; takseli poliçe, yeni değer klozu, enflasyon koruması ve sözleşmedeki özel hükümler ayrıca incelenir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Hukuka Aykırı İşlemin veya Kullanımın Etkisinin Giderilmesi.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırı işlemin veya kullanımın etkisinin giderilmesi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Fatura, envanter ve amortisman kayıtları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/478, K. 2022/1665, 06.12.2022 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Eksik sigorta durumunda kısmi zarar meydana gelmişse bu zararın sigorta bedeli ile sigorta değeri arasındaki orana göre kısmen tazmin edilmesi” — Alıntının yeri: Gerekçe §16; sigorta bedeli, sigorta değeri, eksik ve aşkın sigorta ayrımı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: onama.

Eksik sigorta ve aşkın sigortada tazminat hesabı bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Aşkın sigortada tazminat gerçek zararı aşamaz ve aşan bedel kısmı geçersizdir; eksik sigortada kısmi zarar, sigorta bedelinin sigorta değerine oranına göre karşılanır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Sigorta bedelinin menfaat değerini aşması, fazla primin iadesi ve eksik/aşkın sigortada tazminat hesabının temel ayrımı doğrudan açıklanmıştır.

Kararın uygulanma sınırı: Somut uyuşmazlık 6762 sayılı mülga TTK dönemindeki yangın poliçelerinde fazla primin zamanaşımına ilişkindir; direnme kararı zamanaşımı nedeniyle onanmıştır.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Sigorta Bedeli, Sigorta Değeri ve Hasar Tutarını Aynı Kavram Gibi Kullanmak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden sigorta bedeli, sigorta değeri ve hasar tutarını aynı kavram gibi kullanmak” riski gerçekleşirse eksik sigorta indiriminin düzeltilmesi ve gerçek tazminatın ödenmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Görev ve Süre Ayrımını Belgeye Bağlamamak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlıkta görev ve süre ayrımını belgeye bağlamamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Poliçe bedeli ve klozların denetlenmesi aşamasında hasar tarihli rayiç değer raporu kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Maddi Vakıa ile Hukuki Nitelendirmeyi Aynı Cümlede Varsaymak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlık bakımından maddi vakıa ile hukuki nitelendirmeyi aynı cümlede varsaymak”. Bu savunmaya verilecek cevap, ekspertiz ve hasar kalemleri delili ve “Her bedel farkı otomatik oran indirimi yaratmaz; takseli poliçe, yeni değer klozu, enflasyon koruması ve sözleşmedeki özel hükümler ayrıca incelenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Araştırmasında Resmi Güncel Metin Yerine İkincil Özetle Yetinmek.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlık araştırmasında resmi güncel metin yerine ikincil özetle yetinmek” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırı işlemin veya kullanımın etkisinin giderilmesi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlık Talep Sonucunu Kabul Halinde Uygulanamayacak Belirsizlikte Kurmak.

“Yargıtay Hukuk Genel Kurulu E. 2021/478, K. 2022/1665 yönünden somut uyuşmazlık talep sonucunu kabul halinde uygulanamayacak belirsizlikte kurmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme başvurusu aşamasında prim hesabı ile sigortacı ödeme cetveli kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar
• hasar tarihli rayiç değer raporu
• ekspertiz ve hasar kalemleri
• fatura, envanter ve amortisman kayıtları
• prim hesabı ile sigortacı ödeme cetveli

• sigorta konusu ile menfaat değerinin belirlenmesi
• poliçe bedeli ve klozların denetlenmesi
• tam-kısmi hasar ayrımı ve oran hesabı
• sigortacıya belgeli hasar itirazı
• Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme başvurusu

• Süre çizelgesinde Hasar ihbarı poliçe ve TTK hükümlerine göre gecikmeden yapılmalı; sigorta tazminatına ilişkin zamanaşımı TTK m.1420 ve riziko türü üzerinden hesaplanmalıdır. Eksik Sigorta ve Aşkın Sigortada Tazminat Hesabı bakımından özel başvuru, ön karar veya zorunlu idari yol bulunuyorsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Eksik Sigorta ve Aşkın Sigortada Tazminat Hesabı dosyasında tebliğ, öğrenme, elektronik gönderim ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Poliçedeki Sigorta Bedeli Gerçek Değerin Altında veya Üstünde Kalmışsa Hasar Ödemesi Hangi Matematiksel ve Hukuki Ölçütlerle Belirlenir?

Mal sigortasında amaç zararı gidermektir; eksik sigorta kısmi hasarda oranlı ödeme, aşkın sigorta ise gerçek zararı aşan bölümün geçersizliği sonucunu doğurabilir. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Poliçe, Zeyilname ve Genel-Özel Şartlar ile Bağlantılı Kayıtların Güvenilirliği Nasıl Denetlenir?

Poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar, hasar tarihli rayiç değer raporu, ekspertiz ve hasar kalemleri birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Eksik Sigorta ve Aşkın Sigortada Tazminat Hesabı Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Sigorta konusu ile menfaat değerinin belirlenmesi; poliçe bedeli ve klozların denetlenmesi; tam-kısmi hasar ayrımı ve oran hesabı; sigortacıya belgeli hasar itirazı; Sigorta Tahkim Komisyonu veya mahkeme başvurusu. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Eksik Sigorta ve Aşkın Sigortada Tazminat Hesabı Bakımından Süre Çizelgesi Hangi Tarihler Esas Alınarak Hazırlanmalıdır?

Hasar ihbarı poliçe ve TTK hükümlerine göre gecikmeden yapılmalı; sigorta tazminatına ilişkin zamanaşımı TTK m.1420 ve riziko türü üzerinden hesaplanmalıdır. Somut uyuşmazlık bakımından özel başvuru, ön karar veya zorunlu idari yol bulunuyorsa genel dava süresinden önce tamamlanmalıdır. Somut dosyada tebliğ, öğrenme, elektronik gönderim ve işlem tarihleri resmi kayıtla doğrulanmalı; süre hesabı varsayıma bırakılmamalıdır.

Eksik Sigorta İndiriminin Düzeltilmesi ve Gerçek Tazminatın Ödenmesi ile Diğer İstemler Nasıl Ayrılır?

Eksik sigorta indiriminin düzeltilmesi ve gerçek tazminatın ödenmesi, somut uyuşmazlık yönünden ölçülü geçici hukuki koruma, somut uyuşmazlıkta maddi sonucun ve parasal ferilerin belirlenmesi, somut uyuşmazlık bakımından hukuka aykırı işlemin veya kullanımın etkisinin giderilmesi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Poliçedeki sigorta bedeli gerçek değerin altında veya üstünde kalmışsa hasar ödemesi hangi matematiksel ve hukuki ölçütlerle belirlenir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Mal sigortasında amaç zararı gidermektir; eksik sigorta kısmi hasarda oranlı ödeme, aşkın sigorta ise gerçek zararı aşan bölümün geçersizliği sonucunu doğurabilir.

Dosyanın ilk önceliği sigorta konusu ile menfaat değerinin belirlenmesi, delil omurgası ise poliçe, zeyilname ve genel-özel şartlar ile hasar tarihli rayiç değer raporu arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Hasar ihbarı poliçe ve TTK hükümlerine göre gecikmeden yapılmalı; sigorta tazminatına ilişkin zamanaşımı TTK m.1420 ve riziko türü üzerinden hesaplanmalıdır. Eksik sigorta indiriminin düzeltilmesi ve gerçek tazminatın ödenmesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; sigorta bedeli, sigorta değeri ve hasar tutarını aynı kavram gibi kullanmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E. 2021/478, K. 2022/1665, 06.12.2022 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Aşkın sigortada tazminat gerçek zararı aşamaz ve aşan bedel kısmı geçersizdir; eksik sigortada kısmi zarar, sigorta bedelinin sigorta değerine oranına göre karşılanır.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.1462/1
• TBMM, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kabul metni, m.1462/1 — alıntı yeri: Türk Ticaret Kanunu m.1462/1, ilk cümle
• 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu — m.30
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.50-52
• Kemal Şenocak, “Menfaat Değeri Altında Sigorta”, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 2000, C. 4, S. 2, s. Sayfa aralığı DergiPark kaydında belirtilmemiştir
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru