Miras Sebebiyle İstihkak Davası

Kapsam

Davacı ve davalı sıfatı, tereke eşyası veya taşınmazı, mirasçılık belgesi, vasiyetname, iyi-kötü niyet, zilyetlik, semere, zamanaşımı ve tapu tescili incelenir. Miras sebebiyle istihkak, tek tek mülkiyet sebeplerinden önce üstün mirasçılık sıfatını esas alan özel bir tereke iadesi davasıdır; davalının iyi niyeti iade kapsamı ve süreyi etkiler. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, miras sebebiyle istihkak davası konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “davacı üstün mirasçılık hakkını ve malın terekeye ait olduğunu ispatlamalıdır” kuralıdır. Davalı malı mirasçı sıfatıyla elinde bulunduruyor olmalıdır. Ayrıca “iade kapsamı davalının iyi veya kötü niyetine göre zilyetlik hükümleriyle tamamlanır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Miras Sebebiyle İstihkak Davası bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu: m.637/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Yasal veya atanmış mirasçı, terekeyi veya bazı tereke mallarını elinde bulunduran kimseye karşı mirasçılıktaki üstün hakkını ileri sürerek miras sebebiyle istihkak davası açabilir.” — Alıntının yeri: Türk Medenî Kanunu m.637/1

Bu alıntı, TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.637/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Miras sebebiyle istihkak davası kapsamında m.637/1 hükümleri miras sebebiyle istihkak ve zilyedin iade borcu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.2, 12, 190-194

Miras sebebiyle istihkak davası kapsamında m.2, 12, 190-194 hükümleri görev, taşınmaz yetkisi ve ispat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Tapu Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2644 Sayılı Tapu Kanunu: m.26

Miras sebebiyle istihkak davası kapsamında m.26 hükümleri tescil işlemi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Medeni Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Fikret Eren: Miras Sebebiyle İstihkak Davası

Miras sebebiyle istihkak davası, üstün mirasçılık hakkına dayanan ve tereke mallarının iadesini hedefleyen özel bir miras hukuku davasıdır. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Bu dava ile davacı, miras hakkına dayanarak tereke mallarını haksız olarak elinde bulunduran davalıdan bunların geri verilmesini ister.” — Alıntının yeri: Öz

Miras sebebiyle istihkak davası konusunda yararlanılan eser: Fikret Eren, “Miras Sebebiyle İstihkak Davası”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2016, C. 22, S. 3, s. 1045-1061. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Görev asliye hukuk mahkemesindedir; miras sebebiyle istihkak davalarında mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin kesin yetkisi gözetilir. TMK m.639'daki iyi niyetli zilyede karşı öğrenmeden itibaren bir ve her hâlde on yıllık, kötü niyetli zilyede karşı yirmi yıllık süre somut olaya göre hesaplanmalı; tereke malının devrini önlemek için ihtiyati tedbir değerlendirilmelidir. Dava zorunlu arabuluculuğa tabi değildir. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; mevzuat alıntısı aşağıda gösterilen TBMM kabul/değişiklik metniyle kelimesi kelimesine karşılaştırılmıştır. Ancak MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından alıntı yayında doğrulanmış konsolide mevzuat alıntısı olarak gösterilmemeli; güncel metin, yürürlük ve olay tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Davacı Üstün Mirasçılık Hakkını ve Malın Terekeye Ait Olduğunu İspatlamalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden davacı üstün mirasçılık hakkını ve malın terekeye ait olduğunu ispatlamalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Davalı Malı Mirasçı Sıfatıyla Elinde Bulunduruyor Olmalıdır.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden davalı malı mirasçı sıfatıyla elinde bulunduruyor olmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok vasiyetname veya miras sözleşmesi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve davalının mala hangi sıfatla el koyduğunu araştırmamak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İade Kapsamı Davalının İyi veya Kötü Niyetine Göre Zilyetlik Hükümleriyle Tamamlanır.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden iade kapsamı davalının iyi veya kötü niyetine göre zilyetlik hükümleriyle tamamlanır. Bu ölçüt özellikle tereke malına ilişkin tapu ve sicil kayıtları üzerinden sınanır. Görev ve yetkinin tespiti tamamlanmadan sonuca gidilmesi, iyi ve kötü niyet ayrımını yapmamak ihtimalini güçlendirebilir.

Miras Sebebiyle İstihkak ile Adi İstihkak, Tenkis ve Muris Muvazaası Talepleri Hukuki Sebep Bakımından Ayrılır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için zilyetlik, gelir ve kullanım belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden miras sebebiyle istihkak ile adi istihkak, tenkis ve muris muvazaası talepleri hukuki sebep bakımından ayrılır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Delil Omurgası

Mirasçılık Belgeleri ve Nüfus Kayıtları.

Bu delil öncelikle “davacı üstün mirasçılık hakkını ve malın terekeye ait olduğunu ispatlamalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Vasiyetname veya Miras Sözleşmesi.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden vasiyetname veya miras sözleşmesi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken vasiyetname veya miras sözleşmesi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tereke Malına İlişkin Tapu ve Sicil Kayıtları.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tereke malına ilişkin tapu ve sicil kayıtları” kaydı, “İade kapsamı davalının iyi veya kötü niyetine göre zilyetlik hükümleriyle tamamlanır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Zilyetlik, Gelir ve Kullanım Belgeleri.

Bu delil öncelikle “miras sebebiyle istihkak ile adi istihkak, tenkis ve muris muvazaası talepleri hukuki sebep bakımından ayrılır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden zilyetlik, gelir ve kullanım belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tarafların Mirasçılık İddiasını Gösteren Dava Dosyaları.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tarafların mirasçılık iddiasını gösteren dava dosyaları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tarafların mirasçılık iddiasını gösteren dava dosyaları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Üstün Mirasçılık Sıfatının Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden üstün mirasçılık sıfatının belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Tereke Malı ile Davalının El Koyma Sebebinin Eşleştirilmesi.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tereke malı ile davalının el koyma sebebinin eşleştirilmesi” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik vasiyetname veya miras sözleşmesi, tapu iptali ve mirasçı adına tescil talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev ve Yetkinin Tespiti.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden görev ve yetkinin tespiti” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tereke malına ilişkin tapu ve sicil kayıtları dosyaya alınmalı ve gelir ve semerelerin hesabı talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

İade ile Semere Hesabının Ayrılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; zilyetlik, gelir ve kullanım belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden iade ile semere hesabının ayrılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Tapu veya Teslim Hükmünün İnfaza Elverişli Kurulması.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tapu veya teslim hükmünün infaza elverişli kurulması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tarafların mirasçılık iddiasını gösteren dava dosyaları, geçici devir yasağı veya ihtiyati tedbir talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

İyi Niyetli Davalıya Karşı TMK m.639'daki Bir ve On Yıllık Süreler Öğrenme ve Ölüm/Vasiyetname Tarihine Göre İncelenir.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden iyi niyetli davalıya karşı TMK m.639'daki bir ve on yıllık süreler öğrenme ve ölüm/vasiyetname tarihine göre incelenir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Üstün mirasçılık sıfatının belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Kötü Niyetli Davalıya Karşı Özel Yirmi Yıllık Süre Aynı Hüküm Uyarınca Değerlendirilir.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden kötü niyetli davalıya karşı özel yirmi yıllık süre aynı hüküm uyarınca değerlendirilir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Vasiyetnamenin Açılması, Mirasçılık Belgesinin İptali ve Tenkis Süreleri Bu Davadan Ayrı İzlenir.

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden vasiyetnamenin açılması, mirasçılık belgesinin iptali ve tenkis süreleri bu davadan ayrı izlenir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Tereke Malının Miras Sebebiyle İadesi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tereke malının miras sebebiyle iadesi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları, temel ölçüt ise “davacı üstün mirasçılık hakkını ve malın terekeye ait olduğunu ispatlamalıdır” olacaktır.

Tapu İptali ve Mirasçı Adına Tescil.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tapu iptali ve mirasçı adına tescil” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Vasiyetname veya miras sözleşmesi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Gelir ve Semerelerin Hesabı.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden gelir ve semerelerin hesabı” talebi, “İade kapsamı davalının iyi veya kötü niyetine göre zilyetlik hükümleriyle tamamlanır” koşuluyla ve tereke malına ilişkin tapu ve sicil kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Haksız Kullanım Tazminatı.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden haksız kullanım tazminatı olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil zilyetlik, gelir ve kullanım belgeleri, temel ölçüt ise “miras sebebiyle istihkak ile adi istihkak, tenkis ve muris muvazaası talepleri hukuki sebep bakımından ayrılır” olacaktır.

Geçici Devir Yasağı veya İhtiyati Tedbir.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden geçici devir yasağı veya ihtiyati tedbir” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tarafların mirasçılık iddiasını gösteren dava dosyaları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2013/11310, K. 2014/13057, 20.06.2014 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“Miras sebebi ile istihkak davalarında davacı, mirasçılık sıfatına dayanan bir kimsedir.” — Alıntının yeri: Gerekçe; miras sebebiyle istihkak davasının taraf ve hukuki niteliği paragrafı

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: bozma.

Miras sebebiyle istihkak davası bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Miras sebebiyle istihkak davası, mirasçılık sıfatına dayanan davacının bu sıfata karşı çıkan zilyede yönelttiği özel bir miras hukuku davasıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Davanın miras sebebiyle istihkak mı yoksa adi istihkak mı olduğu ve miras ortaklığında taraf teşkili doğrudan değerlendirilmiştir.

Kararın uygulanma sınırı: Dava terekeye ait büyükbaş hayvanlar hakkındadır ve davalı mirasçılık sıfatına itiraz etmemiştir; bu nedenle olumsuz sınır örneği olarak adi istihkak sayılmıştır.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Üstün Mirasçılık Sıfatını Mülkiyet İddiasıyla Karıştırmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden üstün mirasçılık sıfatını mülkiyet iddiasıyla karıştırmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları delili ve “Davacı üstün mirasçılık hakkını ve malın terekeye ait olduğunu ispatlamalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Davalının Mala Hangi Sıfatla El Koyduğunu Araştırmamak.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden davalının mala hangi sıfatla el koyduğunu araştırmamak” riski gerçekleşirse tapu iptali ve mirasçı adına tescil talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

İyi ve Kötü Niyet Ayrımını Yapmamak.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden iyi ve kötü niyet ayrımını yapmamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev ve yetkinin tespiti aşamasında tereke malına ilişkin tapu ve sicil kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Tereke Malını Hükümde Belirlenebilir Göstermemek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tereke malını hükümde belirlenebilir göstermemek”. Bu savunmaya verilecek cevap, zilyetlik, gelir ve kullanım belgeleri delili ve “Miras sebebiyle istihkak ile adi istihkak, tenkis ve muris muvazaası talepleri hukuki sebep bakımından ayrılır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Tenkis veya Muris Muvazaasıyla Aynı Süreyi Uygulamak.

“Yargıtay 8. Hukuk Dairesi E. 2013/11310, K. 2014/13057 yönünden tenkis veya muris muvazaasıyla aynı süreyi uygulamak” riski gerçekleşirse geçici devir yasağı veya ihtiyati tedbir talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları
• vasiyetname veya miras sözleşmesi
• tereke malına ilişkin tapu ve sicil kayıtları
• zilyetlik, gelir ve kullanım belgeleri
• tarafların mirasçılık iddiasını gösteren dava dosyaları

• üstün mirasçılık sıfatının belirlenmesi
• tereke malı ile davalının el koyma sebebinin eşleştirilmesi
• görev ve yetkinin tespiti
• iade ile semere hesabının ayrılması
• tapu veya teslim hükmünün infaza elverişli kurulması

• Süre çizelgesinde İyi niyetli davalıya karşı TMK m.639'daki bir ve on yıllık süreler öğrenme ve ölüm/vasiyetname tarihine göre incelenir. Kötü niyetli davalıya karşı özel yirmi yıllık süre aynı hüküm uyarınca değerlendirilir. Vasiyetnamenin açılması, mirasçılık belgesinin iptali ve tenkis süreleri bu davadan ayrı izlenir.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Gerçek veya Üstün Hak Sahibi Mirasçı, Tereke Malını Mirasçı Sıfatıyla Elinde Bulunduran Kişiden Hangi Toplu Koruma Yoluyla ve Hangi Sürelerde İsteyebilir?

Miras sebebiyle istihkak, tek tek mülkiyet sebeplerinden önce üstün mirasçılık sıfatını esas alan özel bir tereke iadesi davasıdır; davalının iyi niyeti iade kapsamı ve süreyi etkiler. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

İspat Planında Mirasçılık Belgeleri ve Nüfus Kayıtları Neden Önemlidir?

Mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları, vasiyetname veya miras sözleşmesi, tereke malına ilişkin tapu ve sicil kayıtları birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Miras Sebebiyle İstihkak Davası Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Üstün mirasçılık sıfatının belirlenmesi; tereke malı ile davalının el koyma sebebinin eşleştirilmesi; görev ve yetkinin tespiti; iade ile semere hesabının ayrılması; tapu veya teslim hükmünün infaza elverişli kurulması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Miras Sebebiyle İstihkak Davası Bakımından Süre Kaybını Önlemek İçin Hangi Tarihler Resmî Kayıtla Belgelenmelidir?

İyi niyetli davalıya karşı TMK m.639'daki bir ve on yıllık süreler öğrenme ve ölüm/vasiyetname tarihine göre incelenir. Kötü niyetli davalıya karşı özel yirmi yıllık süre aynı hüküm uyarınca değerlendirilir. Vasiyetnamenin açılması, mirasçılık belgesinin iptali ve tenkis süreleri bu davadan ayrı izlenir.

Tereke Malının Miras Sebebiyle İadesi Talep Sonucunda Nasıl Somutlaştırılır?

Tereke malının miras sebebiyle iadesi, tapu iptali ve mirasçı adına tescil, gelir ve semerelerin hesabı, haksız kullanım tazminatı, geçici devir yasağı veya ihtiyati tedbir somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Gerçek veya üstün hak sahibi mirasçı, tereke malını mirasçı sıfatıyla elinde bulunduran kişiden hangi toplu koruma yoluyla ve hangi sürelerde isteyebilir” sorusu, 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu, 2644 Sayılı Tapu Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Miras sebebiyle istihkak, tek tek mülkiyet sebeplerinden önce üstün mirasçılık sıfatını esas alan özel bir tereke iadesi davasıdır; davalının iyi niyeti iade kapsamı ve süreyi etkiler.

Dosyanın ilk önceliği üstün mirasçılık sıfatının belirlenmesi, delil omurgası ise mirasçılık belgeleri ve nüfus kayıtları ile vasiyetname veya miras sözleşmesi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: İyi niyetli davalıya karşı TMK m.639'daki bir ve on yıllık süreler öğrenme ve ölüm/vasiyetname tarihine göre incelenir. Tereke malının miras sebebiyle iadesi talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; üstün mirasçılık sıfatını mülkiyet iddiasıyla karıştırmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2013/11310, K. 2014/13057, 20.06.2014 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Miras sebebiyle istihkak davası, mirasçılık sıfatına dayanan davacının bu sıfata karşı çıkan zilyede yönelttiği özel bir miras hukuku davasıdır.
• 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu — m.637/1
• TBMM, 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu kabul metni, m.637/1 — alıntı yeri: Türk Medenî Kanunu m.637/1
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.2, 12, 190-194
• 2644 Sayılı Tapu Kanunu — m.26
• Fikret Eren, “Miras Sebebiyle İstihkak Davası”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2016, C. 22, S. 3, s. 1045-1061
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru