Kapsam
Tehlikeli İşte Mesleki Eğitim Belgesi Olmadan Çalıştırma yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, ilgili işe uygun mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalışan görevlendirilemez; genel iş sağlığı güvenliği eğitimi veya işyeri içi kısa oryantasyon mesleki eğitim belgesinin yerine geçmez. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.
Bu çalışma, tehlikeli işte mesleki eğitim belgesi olmadan çalıştırma konusunda 2 Kasım 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.
Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç
İncelemenin ilk ölçütü “tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, ilgili işe uygun mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalışan görevlendirilemez; genel iş sağlığı güvenliği eğitimi veya işyeri içi kısa oryantasyon mesleki eğitim belgesinin yerine geçmez” kuralıdır. Her işyeri unvanı belge zorunluluğunu tek başına belirlemez; çalışanın fiilen yaptığı iş, işkolu, tehlike sınıfı, mevzuattaki iş listesi, diploma veya ustalık belgesinin kapsamı ve muafiyetler ayrı incelenmelidir. Ayrıca “işyeri nace ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.
Tehlikeli İşte Mesleki Eğitim Belgesi Olmadan Çalıştırma bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.
Resmî Mevzuat Haritası
6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu: m.4, 15-17, 25-26 ve 30
Tehlikeli işte mesleki eğitim belgesi olmadan çalıştırma kapsamında m.4, 15-17, 25-26 ve 30 hükümleri eğitim, sağlık, durdurma ve yaptırım bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.
4857 Sayılı İş Kanunu: m.75 ve 77
Tehlikeli işte mesleki eğitim belgesi olmadan çalıştırma kapsamında m.75 ve 77 hükümleri özlük kaydı ve işçi koruması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.
5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu: m.13, 21 ve 23
Tehlikeli işte mesleki eğitim belgesi olmadan çalıştırma kapsamında m.13, 21 ve 23 hükümleri iş kazası, rücu ve bildirim bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.
Somut Olayda Uygulanacak Kurallar
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, ilgili işe uygun mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalışan görevlendirilemez; genel iş sağlığı güvenliği eğitimi veya işyeri içi kısa oryantasyon mesleki eğitim belgesinin yerine geçmez.
“Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları yönünden tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, ilgili işe uygun mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalışan görevlendirilemez; genel iş sağlığı güvenliği eğitimi veya işyeri içi kısa oryantasyon mesleki eğitim belgesinin yerine geçmez” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve iş sağlığı güvenliği katılım formunu mesleki eğitim sertifikası saymak veya çalışanın yıllardır aynı işi yapmasını belge zorunluluğunu kaldıran deneyim kabul etmek savunması da ayrıca incelenmelidir.
Her işyeri unvanı belge zorunluluğunu tek başına belirlemez; çalışanın fiilen yaptığı iş, işkolu, tehlike sınıfı, mevzuattaki iş listesi, diploma veya ustalık belgesinin kapsamı ve muafiyetler ayrı incelenmelidir.
Yargıtay tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması yönünden her işyeri unvanı belge zorunluluğunu tek başına belirlemez; çalışanın fiilen yaptığı iş, işkolu, tehlike sınıfı, mevzuattaki iş listesi, diploma veya ustalık belgesinin kapsamı ve muafiyetler ayrı incelenmelidir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.
İşyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.
Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete tehlikeli işte olmadan çalıştırma yürürlük denetimi yönünden işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.
Belge, Kayıt ve İspat Yükü
İşyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma.
“Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları yönünden işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.
Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.
“Yargıtay tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Her işyeri unvanı belge zorunluluğunu tek başına belirlemez; çalışanın fiilen yaptığı iş, işkolu, tehlike sınıfı, mevzuattaki iş listesi, diploma veya ustalık belgesinin kapsamı ve muafiyetler ayrı incelenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.
Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.
Bu delil öncelikle “işyeri nace ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete tehlikeli işte olmadan çalıştırma yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.
Dava Şartları ve Usul Adımları
Çalışanın fiilen yaptığı işi tehlikeli ve çok tehlikeli işler listesiyle eşleştirip mevcut belgenin işi ve yetkili eğitim kurumunu kapsayıp kapsamadığını doğrulamak; uygunsuz görevlendirmeyi derhal durdurmak.
“Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları yönünden çalışanın fiilen yaptığı işi tehlikeli ve çok tehlikeli işler listesiyle eşleştirip mevcut belgenin işi ve yetkili eğitim kurumunu kapsayıp kapsamadığını doğrulamak; uygunsuz görevlendirmeyi derhal durdurmak” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma, görevlendirmenin durdurulması, uygun eğitim ve belgelendirmenin sağlanması, iş kazası zararının tazmini, rücu sorumluluğunun belirlenmesi, idari para cezasının iptali veya düzeltilmesi, faiz ve gider talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.
Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.
“Yargıtay tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.
Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.
Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete tehlikeli işte olmadan çalıştırma yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.
Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri
Uygun belge işe başlamadan önce alınmalı ve özlük dosyasında saklanmalı; denetim eksikliği gecikmeden giderilmeli, savunma ile idari yaptırıma karşı itiraz ve dava süreleri tebliğden itibaren izlenmelidir.
“Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları yönünden uygun belge işe başlamadan önce alınmalı ve özlük dosyasında saklanmalı; denetim eksikliği gecikmeden giderilmeli, savunma ile idari yaptırıma karşı itiraz ve dava süreleri tebliğden itibaren izlenmelidir” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.
Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.
Yargıtay tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.
İstenebilecek Hukukî Koruma
Görevlendirmenin durdurulması, uygun eğitim ve belgelendirmenin sağlanması, iş kazası zararının tazmini, rücu sorumluluğunun belirlenmesi, idari para cezasının iptali veya düzeltilmesi, faiz ve gider.
“Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları yönünden görevlendirmenin durdurulması, uygun eğitim ve belgelendirmenin sağlanması, iş kazası zararının tazmini, rücu sorumluluğunun belirlenmesi, idari para cezasının iptali veya düzeltilmesi, faiz ve gider” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. İşyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.
Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.
“Yargıtay tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Her işyeri unvanı belge zorunluluğunu tek başına belirlemez; çalışanın fiilen yaptığı iş, işkolu, tehlike sınıfı, mevzuattaki iş listesi, diploma veya ustalık belgesinin kapsamı ve muafiyetler ayrı incelenmelidir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.
Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.
Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete tehlikeli işte olmadan çalıştırma yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “işyeri nace ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.
Resmî Karar ve Kurum Uygulaması
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — Tehlikeli İşte Olmadan Çalıştırma Resmî Kayıtları
Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, ilgili işe uygun mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalışan görevlendirilemez; genel iş sağlığı güvenliği eğitimi veya işyeri içi kısa oryantasyon mesleki eğitim belgesinin yerine geçmez yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
Yargıtay — Tehlikeli İşte Olmadan Çalıştırma Emsal Taraması
Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her işyeri unvanı belge zorunluluğunu tek başına belirlemez; çalışanın fiilen yaptığı iş, işkolu, tehlike sınıfı, mevzuattaki iş listesi, diploma veya ustalık belgesinin kapsamı ve muafiyetler ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
Resmî Gazete — Tehlikeli İşte Olmadan Çalıştırma Yürürlük Denetimi
Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “tehlikeli işte olmadan çalıştırma yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları
İş sağlığı güvenliği katılım formunu mesleki eğitim sertifikası saymak veya çalışanın yıllardır aynı işi yapmasını belge zorunluluğunu kaldıran deneyim kabul etmek.
“Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları yönünden iş sağlığı güvenliği katılım formunu mesleki eğitim sertifikası saymak veya çalışanın yıllardır aynı işi yapmasını belge zorunluluğunu kaldıran deneyim kabul etmek” riski gerçekleşirse görevlendirmenin durdurulması, uygun eğitim ve belgelendirmenin sağlanması, iş kazası zararının tazmini, rücu sorumluluğunun belirlenmesi, idari para cezasının iptali veya düzeltilmesi, faiz ve gider talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.
Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.
“Yargıtay tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.
Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.
Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete tehlikeli işte olmadan çalıştırma yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.
Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi
- işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma
- Tehlikeli İşte Mesleki Eğitim Belgesi Olmadan Çalıştırma uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
- tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
- çalışanın fiilen yaptığı işi tehlikeli ve çok tehlikeli işler listesiyle eşleştirip mevcut belgenin işi ve yetkili eğitim kurumunu kapsayıp kapsamadığını doğrulamak; uygunsuz görevlendirmeyi derhal durdurmak
- görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
- çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
- Süre çizelgesinde Uygun belge işe başlamadan önce alınmalı ve özlük dosyasında saklanmalı; denetim eksikliği gecikmeden giderilmeli, savunma ile idari yaptırıma karşı itiraz ve dava süreleri tebliğden itibaren izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.
Sık Sorulan Uygulama Soruları
Tehlikeli işte mesleki eğitim belgesi olmadan çalıştırma bakımından ilk usul adımından sonra hangi işlemler yapılmalıdır?
Çalışanın fiilen yaptığı işi tehlikeli ve çok tehlikeli işler listesiyle eşleştirip mevcut belgenin işi ve yetkili eğitim kurumunu kapsayıp kapsamadığını doğrulamak; uygunsuz görevlendirmeyi derhal durdurmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.
Tehlikeli İşte Mesleki Eğitim Belgesi Olmadan Çalıştırma Bakımından Kritik Tarihler Nasıl Belirlenir?
Uygun belge işe başlamadan önce alınmalı ve özlük dosyasında saklanmalı; denetim eksikliği gecikmeden giderilmeli, savunma ile idari yaptırıma karşı itiraz ve dava süreleri tebliğden itibaren izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.
Görevlendirmenin durdurulması, uygun eğitim ve belgelendirmenin sağlanması, iş kazası zararının tazmini, rücu sorumluluğunun belirlenmesi, idari para cezasının iptali veya düzeltilmesi, faiz ve gider talebi hangi vakıa ve delillerle somutlaştırılmalıdır?
Görevlendirmenin durdurulması, uygun eğitim ve belgelendirmenin sağlanması, iş kazası zararının tazmini, rücu sorumluluğunun belirlenmesi, idari para cezasının iptali veya düzeltilmesi, faiz ve gider, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.
Sonuç
Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Tehlikeli İşte Mesleki Eğitim Belgesi Olmadan Çalıştırma bakımından uygulanacak ana kural, ispatlanması gereken maddi vakıalar ve doğru başvuru sırası nasıl belirlenir” sorusu, 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, 4857 Sayılı İş Kanunu, 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, ilgili işe uygun mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalışan görevlendirilemez; genel iş sağlığı güvenliği eğitimi veya işyeri içi kısa oryantasyon mesleki eğitim belgesinin yerine geçmez.
Dosyanın ilk önceliği çalışanın fiilen yaptığı işi tehlikeli ve çok tehlikeli işler listesiyle eşleştirip mevcut belgenin işi ve yetkili eğitim kurumunu kapsayıp kapsamadığını doğrulamak; uygunsuz görevlendirmeyi derhal durdurmak, delil omurgası ise işyeri NACE ve tehlike sınıfı, çalışan görev tanımı, fiili iş fotoğrafı ve kayıtları, risk değerlendirmesi, mesleki eğitim sertifikası, diploma, ustalık veya yeterlilik belgesi, eğitim kurumu yetkisi, özlük dosyası, işe giriş eğitimi, denetim tutanağı ve savunma ile Tehlikeli İşte Mesleki Eğitim Belgesi Olmadan Çalıştırma uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Uygun belge işe başlamadan önce alınmalı ve özlük dosyasında saklanmalı; denetim eksikliği gecikmeden giderilmeli, savunma ile idari yaptırıma karşı itiraz ve dava süreleri tebliğden itibaren izlenmelidir. Görevlendirmenin durdurulması, uygun eğitim ve belgelendirmenin sağlanması, iş kazası zararının tazmini, rücu sorumluluğunun belirlenmesi, idari para cezasının iptali veya düzeltilmesi, faiz ve gider talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; iş sağlığı güvenliği katılım formunu mesleki eğitim sertifikası saymak veya çalışanın yıllardır aynı işi yapmasını belge zorunluluğunu kaldıran deneyim kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.
Kaynakça ve Karar Doğrulaması
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — tehlikeli işte olmadan çalıştırma resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işlerde, ilgili işe uygun mesleki eğitim aldığını belgeleyemeyen çalışan görevlendirilemez; genel iş sağlığı güvenliği eğitimi veya işyeri içi kısa oryantasyon mesleki eğitim belgesinin yerine geçmez yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
- Yargıtay — tehlikeli işte olmadan çalıştırma emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her işyeri unvanı belge zorunluluğunu tek başına belirlemez; çalışanın fiilen yaptığı iş, işkolu, tehlike sınıfı, mevzuattaki iş listesi, diploma veya ustalık belgesinin kapsamı ve muafiyetler ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
- Resmî Gazete — tehlikeli işte olmadan çalıştırma yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
- 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu — m.4, 15-17, 25-26 ve 30
- 4857 Sayılı İş Kanunu — m.75 ve 77
- 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu — m.13, 21 ve 23
- Yargıtay Karar Arama
- Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru

Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; somut olay bakımından hukuki görüş veya taahhüt niteliğinde değildir.
