Navlun Sözleşmesinde Yükletenin Cayması ve Tazminat

Kapsam

Navlun Sözleşmesinde Yükletenin Cayması ve Tazminat yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, navlun sözleşmesinde yükletenin cayması ve tazminat konusunda 25 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır” kuralıdır. Yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir. Ayrıca “navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Navlun Sözleşmesinde Yükletenin Cayması ve Tazminat bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1138-1245 ve Özellikle m.1158-1161

Navlun sözleşmesinde yükletenin cayması ve tazminat kapsamında m.1138-1245 ve özellikle m.1158-1161 hükümleri navlun sözleşmesi ve yükletenin cayması bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.112-126 ve 179-182

Navlun sözleşmesinde yükletenin cayması ve tazminat kapsamında m.112-126 ve 179-182 hükümleri ifa etmeme, zarar ve ceza koşulu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199 ve 266-293

Navlun sözleşmesinde yükletenin cayması ve tazminat kapsamında m.190, 199 ve 266-293 hükümleri ispat, elektronik kayıt ve denizcilik bilirkişisi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır.

Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları yönünden yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır. Bu ölçüt özellikle navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları üzerinden sınanır. Caymanın gemi ve yükleme takvimindeki anını sabitleyip yolculuğun başlayıp başlamadığını, yükün teslim durumunu, taşıyanın tasarruf ettiği maliyetleri ve ikame yük gelirini kalem kalem hesaplamak tamamlanmadan sonuca gidilmesi, taşıyanın hiç yapmadığı veya tasarruf ettiği bütün giderleri zarar hesabına eklemek ya da yolculuk başladıktan sonraki caymayı başlangıç öncesi rejimle aynı değerlendirmek ihtimalini güçlendirebilir.

Yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması yönünden yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete navlun sözleşmesinde cayması tazminat yürürlük denetimi yönünden navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları.

“Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları yönünden navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları” kaydı, “Yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

Bu delil öncelikle “yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete navlun sözleşmesinde cayması tazminat yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Caymanın gemi ve yükleme takvimindeki anını sabitleyip yolculuğun başlayıp başlamadığını, yükün teslim durumunu, taşıyanın tasarruf ettiği maliyetleri ve ikame yük gelirini kalem kalem hesaplamak.

“Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları yönünden caymanın gemi ve yükleme takvimindeki anını sabitleyip yolculuğun başlayıp başlamadığını, yükün teslim durumunu, taşıyanın tasarruf ettiği maliyetleri ve ikame yük gelirini kalem kalem hesaplamak” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları dosyaya alınmalı ve caymanın geçerliliğinin tespiti, yükün geri verilmesi veya boşaltılması, hak edilen navlun ve cayma tazminatı, sürastarya ve masraf, fazla ödemenin iadesi, teminat, faiz ve gider talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete navlun sözleşmesinde cayması tazminat yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Cayma ve yükün geri alınması yazılı bildirilmeli; liman, taşıma, ihtiyati haciz, arabuluculuk ve deniz alacağı zamanaşımı takvimi bekleme ücretleri büyümeden yönetilmelidir.

Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları yönünden cayma ve yükün geri alınması yazılı bildirilmeli; liman, taşıma, ihtiyati haciz, arabuluculuk ve deniz alacağı zamanaşımı takvimi bekleme ücretleri büyümeden yönetilmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Caymanın geçerliliğinin tespiti, yükün geri verilmesi veya boşaltılması, hak edilen navlun ve cayma tazminatı, sürastarya ve masraf, fazla ödemenin iadesi, teminat, faiz ve gider.

“Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları yönünden caymanın geçerliliğinin tespiti, yükün geri verilmesi veya boşaltılması, hak edilen navlun ve cayma tazminatı, sürastarya ve masraf, fazla ödemenin iadesi, teminat, faiz ve gider” talebi, “Yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır” koşuluyla ve navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir” olacaktır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete navlun sözleşmesinde cayması tazminat yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Navlun Sözleşmesinde Cayması Tazminat Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Navlun Sözleşmesinde Cayması Tazminat Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Navlun Sözleşmesinde Cayması Tazminat Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “navlun sözleşmesinde cayması tazminat yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Taşıyanın hiç yapmadığı veya tasarruf ettiği bütün giderleri zarar hesabına eklemek ya da yolculuk başladıktan sonraki caymayı başlangıç öncesi rejimle aynı değerlendirmek.

“Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları yönünden taşıyanın hiç yapmadığı veya tasarruf ettiği bütün giderleri zarar hesabına eklemek ya da yolculuk başladıktan sonraki caymayı başlangıç öncesi rejimle aynı değerlendirmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Caymanın gemi ve yükleme takvimindeki anını sabitleyip yolculuğun başlayıp başlamadığını, yükün teslim durumunu, taşıyanın tasarruf ettiği maliyetleri ve ikame yük gelirini kalem kalem hesaplamak aşamasında navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “Yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete navlun sözleşmesinde cayması tazminat yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları
• Navlun Sözleşmesinde Yükletenin Cayması ve Tazminat uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• caymanın gemi ve yükleme takvimindeki anını sabitleyip yolculuğun başlayıp başlamadığını, yükün teslim durumunu, taşıyanın tasarruf ettiği maliyetleri ve ikame yük gelirini kalem kalem hesaplamak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde Cayma ve yükün geri alınması yazılı bildirilmeli; liman, taşıma, ihtiyati haciz, arabuluculuk ve deniz alacağı zamanaşımı takvimi bekleme ücretleri büyümeden yönetilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Navlun Sözleşmesinde Yükletenin Cayması ve Tazminat Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

Caymanın gemi ve yükleme takvimindeki anını sabitleyip yolculuğun başlayıp başlamadığını, yükün teslim durumunu, taşıyanın tasarruf ettiği maliyetleri ve ikame yük gelirini kalem kalem hesaplamak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Navlun sözleşmesinde yükletenin cayması ve tazminat bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Cayma ve yükün geri alınması yazılı bildirilmeli; liman, taşıma, ihtiyati haciz, arabuluculuk ve deniz alacağı zamanaşımı takvimi bekleme ücretleri büyümeden yönetilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Caymanın geçerliliğinin tespiti, yükün geri verilmesi veya boşaltılması, hak edilen navlun ve cayma tazminatı, sürastarya ve masraf, fazla ödemenin iadesi, teminat, faiz ve gider talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Caymanın geçerliliğinin tespiti, yükün geri verilmesi veya boşaltılması, hak edilen navlun ve cayma tazminatı, sürastarya ve masraf, fazla ödemenin iadesi, teminat, faiz ve gider, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Navlun Sözleşmesinde Yükletenin Cayması ve Tazminat dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır.

Dosyanın ilk önceliği caymanın gemi ve yükleme takvimindeki anını sabitleyip yolculuğun başlayıp başlamadığını, yükün teslim durumunu, taşıyanın tasarruf ettiği maliyetleri ve ikame yük gelirini kalem kalem hesaplamak, delil omurgası ise navlun ve çarter sözleşmesi, yükleme emri, hazırlık ve hazır olma ihbarı, konşimento taslağı, liman ve gemi jurnali, yük ve rezervasyon kayıtları, cayma bildirimi, navlun ve sürastarya hesabı, başka yük sözleşmesi, yakıt ve liman giderleri, fatura ve banka kayıtları ile Navlun Sözleşmesinde Yükletenin Cayması ve Tazminat uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Cayma ve yükün geri alınması yazılı bildirilmeli; liman, taşıma, ihtiyati haciz, arabuluculuk ve deniz alacağı zamanaşımı takvimi bekleme ücretleri büyümeden yönetilmelidir. Caymanın geçerliliğinin tespiti, yükün geri verilmesi veya boşaltılması, hak edilen navlun ve cayma tazminatı, sürastarya ve masraf, fazla ödemenin iadesi, teminat, faiz ve gider talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; taşıyanın hiç yapmadığı veya tasarruf ettiği bütün giderleri zarar hesabına eklemek ya da yolculuk başladıktan sonraki caymayı başlangıç öncesi rejimle aynı değerlendirmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — navlun sözleşmesinde cayması tazminat resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından yükleten, yolculuk başlamadan önce veya kanuni koşullarda başladıktan sonra navlun sözleşmesinden cayabilir; taşıyanın navlun, bekleme, boşaltma ve cayma yüzünden uğradığı kayıp, tasarruf ettiği giderler ve başka taşıma imkânı gözetilerek hesaplanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — navlun sözleşmesinde cayması tazminat emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; yükün geç teslimi veya taşımadan vazgeçilmesi her durumda aynı cayma sonucu doğurmaz; tam ya da kısmi çarter, geminin hazır olması, sürastarya, yolculuğun başlaması, yükün gemide bulunması, taşıyanın başka yük alma olanağı ve sözleşmesel cayma kaydı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — navlun sözleşmesinde cayması tazminat yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.1138-1245 ve özellikle m.1158-1161
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.112-126 ve 179-182
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199 ve 266-293
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru