Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden Faaliyette Kusursuz Sorumluluk

Kapsam

Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden Faaliyette Kusursuz Sorumluluk yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, önemli ölçüde tehlike arz eden faaliyette kusursuz sorumluluk konusunda 23 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz” kuralıdır. Her tehlikeli görünen iş önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sayılmaz; faaliyetin uzmanlık gerektiren yapısı, zararın sıklığı ve ağırlığı, alınabilecek tedbirler, tipik risk, üçüncü kişinin fiili, mağdur kusuru ve uygun illiyet ayrı incelenmelidir. Ayrıca “işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden Faaliyette Kusursuz Sorumluluk bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49-56, 61-62 ve 71

Önemli ölçüde tehlike arz eden faaliyette kusursuz sorumluluk kapsamında m.49-56, 61-62 ve 71 hükümleri haksız fiil, müteselsil sorumluluk ve tehlike sorumluluğu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Çevre Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

2872 Sayılı Çevre Kanunu: m.8, 11-12, 20 ve 28

Önemli ölçüde tehlike arz eden faaliyette kusursuz sorumluluk kapsamında m.8, 11-12, 20 ve 28 hükümleri kirletme yasağı, denetim ve kusursuz çevre sorumluluğu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 207, 266-293 ve 400-406

Önemli ölçüde tehlike arz eden faaliyette kusursuz sorumluluk kapsamında m.190, 207, 266-293 ve 400-406 hükümleri ispat, bilirkişi ve delil tespiti bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Her tehlikeli görünen iş önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sayılmaz; faaliyetin uzmanlık gerektiren yapısı, zararın sıklığı ve ağırlığı, alınabilecek tedbirler, tipik risk, üçüncü kişinin fiili, mağdur kusuru ve uygun illiyet ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması yönünden her tehlikeli görünen iş önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sayılmaz; faaliyetin uzmanlık gerektiren yapısı, zararın sıklığı ve ağırlığı, alınabilecek tedbirler, tipik risk, üçüncü kişinin fiili, mağdur kusuru ve uygun illiyet ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İşletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete önemli ölçüde kusursuz sorumluluk yürürlük denetimi yönünden işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

İşletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri.

Bu delil öncelikle “niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete önemli ölçüde kusursuz sorumluluk yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Zarar doğuran mekanizmayı faaliyet izinlerinden bağımsız olarak teknik akış üzerinde belirleyip bu mekanizmanın işletmenin karakteristik ağır tehlikesi olup olmadığını uzman incelemesiyle somutlaştırmak.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden zarar doğuran mekanizmayı faaliyet izinlerinden bağımsız olarak teknik akış üzerinde belirleyip bu mekanizmanın işletmenin karakteristik ağır tehlikesi olup olmadığını uzman incelemesiyle somutlaştırmak” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete önemli ölçüde kusursuz sorumluluk yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Delil tespiti ve numune muhafazası gecikmeden yapılmalı; haksız fiil zamanaşımı, idari bildirim, sigorta ihbarı, çevresel bildirim ve ihtiyati koruma süreleri ayrı izlenmelidir.

“Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden delil tespiti ve numune muhafazası gecikmeden yapılmalı; haksız fiil zamanaşımı, idari bildirim, sigorta ihbarı, çevresel bildirim ve ihtiyati koruma süreleri ayrı izlenmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Zarar doğuran mekanizmayı faaliyet izinlerinden bağımsız olarak teknik akış üzerinde belirleyip bu mekanizmanın işletmenin karakteristik ağır tehlikesi olup olmadığını uzman incelemesiyle somutlaştırmak yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Zararın durdurulması ve önlenmesi, eski hale getirme, sağlık ve onarım gideri, kazanç kaybı, değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma, manevi tazminat, faiz ve gider.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden zararın durdurulması ve önlenmesi, eski hale getirme, sağlık ve onarım gideri, kazanç kaybı, değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma, manevi tazminat, faiz ve gider olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri, temel ölçüt ise “niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete önemli ölçüde kusursuz sorumluluk yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Önemli Ölçüde Kusursuz Sorumluluk Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Önemli Ölçüde Kusursuz Sorumluluk Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her tehlikeli görünen iş önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sayılmaz; faaliyetin uzmanlık gerektiren yapısı, zararın sıklığı ve ağırlığı, alınabilecek tedbirler, tipik risk, üçüncü kişinin fiili, mağdur kusuru ve uygun illiyet ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Önemli Ölçüde Kusursuz Sorumluluk Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “önemli ölçüde kusursuz sorumluluk yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

İşletmenin yalnız ruhsatlı olmasını sorumsuzluk nedeni saymak veya olayın faaliyetin tipik tehlikesinden mi bağımsız dış nedenden mi doğduğunu teknik olarak ayırmamak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları yönünden işletmenin yalnız ruhsatlı olmasını sorumsuzluk nedeni saymak veya olayın faaliyetin tipik tehlikesinden mi bağımsız dış nedenden mi doğduğunu teknik olarak ayırmamak”. Bu savunmaya verilecek cevap, işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri delili ve “Niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete önemli ölçüde kusursuz sorumluluk yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri
• Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden Faaliyette Kusursuz Sorumluluk uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• zarar doğuran mekanizmayı faaliyet izinlerinden bağımsız olarak teknik akış üzerinde belirleyip bu mekanizmanın işletmenin karakteristik ağır tehlikesi olup olmadığını uzman incelemesiyle somutlaştırmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Delil tespiti ve numune muhafazası gecikmeden yapılmalı; haksız fiil zamanaşımı, idari bildirim, sigorta ihbarı, çevresel bildirim ve ihtiyati koruma süreleri ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden Faaliyette Kusursuz Sorumluluk Bakımından İlk Usul Adımı Neden Önemlidir?

Zarar doğuran mekanizmayı faaliyet izinlerinden bağımsız olarak teknik akış üzerinde belirleyip bu mekanizmanın işletmenin karakteristik ağır tehlikesi olup olmadığını uzman incelemesiyle somutlaştırmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Önemli ölçüde tehlike arz eden faaliyette kusursuz sorumluluk bakımından tebliğ ve öğrenme kayıtları nasıl tutulmalıdır?

Delil tespiti ve numune muhafazası gecikmeden yapılmalı; haksız fiil zamanaşımı, idari bildirim, sigorta ihbarı, çevresel bildirim ve ihtiyati koruma süreleri ayrı izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Zararın durdurulması ve önlenmesi, eski hale getirme, sağlık ve onarım gideri, kazanç kaybı, değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma, manevi tazminat, faiz ve gider hangi delillere dayanmalıdır?

Zararın durdurulması ve önlenmesi, eski hale getirme, sağlık ve onarım gideri, kazanç kaybı, değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma, manevi tazminat, faiz ve gider, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden Faaliyette Kusursuz Sorumluluk konusunda ilk hukuki adım nedir; hangi kayıtlar korunmalı ve hangi savunma veya kabul edilebilirlik engeli önceden değerlendirilmelidir” sorusu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 2872 Sayılı Çevre Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz.

Dosyanın ilk önceliği zarar doğuran mekanizmayı faaliyet izinlerinden bağımsız olarak teknik akış üzerinde belirleyip bu mekanizmanın işletmenin karakteristik ağır tehlikesi olup olmadığını uzman incelemesiyle somutlaştırmak, delil omurgası ise işletme ruhsatı ve faaliyet izinleri, proses ve risk analizleri, iş sağlığı ve çevre kayıtları, bakım-kalibrasyon belgeleri, olay ve acil müdahale tutanakları, kamera-sensör verileri, uzman raporları, sağlık ve hasar belgeleri, meteoroloji kayıtları, alt yüklenici sözleşmeleri ve sigorta poliçeleri ile Önemli Ölçüde Tehlike Arz Eden Faaliyette Kusursuz Sorumluluk uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Delil tespiti ve numune muhafazası gecikmeden yapılmalı; haksız fiil zamanaşımı, idari bildirim, sigorta ihbarı, çevresel bildirim ve ihtiyati koruma süreleri ayrı izlenmelidir. Zararın durdurulması ve önlenmesi, eski hale getirme, sağlık ve onarım gideri, kazanç kaybı, değer kaybı, bedensel zarar, destekten yoksun kalma, manevi tazminat, faiz ve gider talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; işletmenin yalnız ruhsatlı olmasını sorumsuzluk nedeni saymak veya olayın faaliyetin tipik tehlikesinden mi bağımsız dış nedenden mi doğduğunu teknik olarak ayırmamak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — önemli ölçüde kusursuz sorumluluk resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından niteliği veya kullanılan araçlar nedeniyle sık ya da ağır zarar doğurma ihtimali bulunan işletmede zarar, faaliyetin tipik tehlikesinden kaynaklanmışsa işleten ve işletme sahibi kusur aranmaksızın sorumlu tutulabilir; izin veya mevzuata uygunluk tek başına sorumluluğu kaldırmaz yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — önemli ölçüde kusursuz sorumluluk emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; her tehlikeli görünen iş önemli ölçüde tehlike arz eden işletme sayılmaz; faaliyetin uzmanlık gerektiren yapısı, zararın sıklığı ve ağırlığı, alınabilecek tedbirler, tipik risk, üçüncü kişinin fiili, mağdur kusuru ve uygun illiyet ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — önemli ölçüde kusursuz sorumluluk yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49-56, 61-62 ve 71
• 2872 Sayılı Çevre Kanunu — m.8, 11-12, 20 ve 28
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 207, 266-293 ve 400-406
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru