Noterlikte Okuryazar Olmayan Kişinin İşlemi ve Tanık Katılımı

Kapsam

Noterlikte Okuryazar Olmayan Kişinin İşlemi ve Tanık Katılımı yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, noterlikte okuryazar olmayan kişinin işlemi ve tanık katılımı konusunda 21 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir” kuralıdır. İmza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir. Ayrıca “noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Noterlikte Okuryazar Olmayan Kişinin İşlemi ve Tanık Katılımı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

1512 Sayılı Noterlik Kanunu: m.72-89

Noterlikte okuryazar olmayan kişinin işlemi ve tanık katılımı kapsamında m.72-89 hükümleri işlem biçimi, tanık, tercüman ve ilgilinin durumu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.12-17, 30-39 ve 502-514

Noterlikte okuryazar olmayan kişinin işlemi ve tanık katılımı kapsamında m.12-17, 30-39 ve 502-514 hükümleri şekil, irade sakatlığı ve vekalet bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.199-211

Noterlikte okuryazar olmayan kişinin işlemi ve tanık katılımı kapsamında m.199-211 hükümleri belge, senet ve sahtelik incelemesi bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Noterlik Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir.

Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir. Bu ölçüt özellikle noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları üzerinden sınanır. İşlemin kanunen düzenleme mi onaylama mı gerektirdiğini belirleyip tutanakta ilgilinin durumunun, okuma-anlatma işleminin ve tanık katılımının nasıl kaydedildiğini asıl nüshadan kontrol etmek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, parmak izini tek başına bilgilendirilmiş iradenin kesin kanıtı saymak veya tanığın işlem içeriğini ve ilgilinin beyanını görmeden yalnız son imzaya katılmasını yeterli kabul etmek ihtimalini güçlendirebilir.

İmza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması yönünden imza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete noterlikte okuryazar tanık katılımı yürürlük denetimi yönünden noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Dosyanın Delil Omurgası

Noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları.

“Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları” kaydı, “Okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

Bu delil öncelikle “imza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete noterlikte okuryazar tanık katılımı yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

“Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” kaydı, “Okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

İşlemin kanunen düzenleme mi onaylama mı gerektirdiğini belirleyip tutanakta ilgilinin durumunun, okuma-anlatma işleminin ve tanık katılımının nasıl kaydedildiğini asıl nüshadan kontrol etmek.

“Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden işlemin kanunen düzenleme mi onaylama mı gerektirdiğini belirleyip tutanakta ilgilinin durumunun, okuma-anlatma işleminin ve tanık katılımının nasıl kaydedildiğini asıl nüshadan kontrol etmek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları dosyaya alınmalı ve işlemin geçersizliğinin veya sahteliğinin tespiti, tapu veya sicil kaydının iptali, irade sakatlığı nedeniyle iptal, noter ve taraf zararının tazmini, delil tespiti, kayıt ibrazı ve gider talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete noterlikte okuryazar tanık katılımı yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve işlemin geçersizliğinin veya sahteliğinin tespiti, tapu veya sicil kaydının iptali, irade sakatlığı nedeniyle iptal, noter ve taraf zararının tazmini, delil tespiti, kayıt ibrazı ve gider talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Noterlik işlemine karşı iptal veya geçersizlik iddiası dayandığı hukuki sebebin özel süresinde ileri sürülmeli; delil tespiti, ceza şikayeti ve zamanaşımı tarihleri ayrı korunmalıdır.

Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden noterlik işlemine karşı iptal veya geçersizlik iddiası dayandığı hukuki sebebin özel süresinde ileri sürülmeli; delil tespiti, ceza şikayeti ve zamanaşımı tarihleri ayrı korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

İşlemin geçersizliğinin veya sahteliğinin tespiti, tapu veya sicil kaydının iptali, irade sakatlığı nedeniyle iptal, noter ve taraf zararının tazmini, delil tespiti, kayıt ibrazı ve gider.

“Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden işlemin geçersizliğinin veya sahteliğinin tespiti, tapu veya sicil kaydının iptali, irade sakatlığı nedeniyle iptal, noter ve taraf zararının tazmini, delil tespiti, kayıt ibrazı ve gider” talebi, “Okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir” koşuluyla ve noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “imza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir” olacaktır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete noterlikte okuryazar tanık katılımı yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Adalet Bakanlığı — Noterlikte Okuryazar Tanık Katılımı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Noterlikte Okuryazar Tanık Katılımı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; imza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Noterlikte Okuryazar Tanık Katılımı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “noterlikte okuryazar tanık katılımı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Parmak izini tek başına bilgilendirilmiş iradenin kesin kanıtı saymak veya tanığın işlem içeriğini ve ilgilinin beyanını görmeden yalnız son imzaya katılmasını yeterli kabul etmek.

“Adalet Bakanlığı noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları yönünden parmak izini tek başına bilgilendirilmiş iradenin kesin kanıtı saymak veya tanığın işlem içeriğini ve ilgilinin beyanını görmeden yalnız son imzaya katılmasını yeterli kabul etmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İşlemin kanunen düzenleme mi onaylama mı gerektirdiğini belirleyip tutanakta ilgilinin durumunun, okuma-anlatma işleminin ve tanık katılımının nasıl kaydedildiğini asıl nüshadan kontrol etmek aşamasında noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “İmza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete noterlikte okuryazar tanık katılımı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları
• Noterlikte Okuryazar Olmayan Kişinin İşlemi ve Tanık Katılımı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• işlemin kanunen düzenleme mi onaylama mı gerektirdiğini belirleyip tutanakta ilgilinin durumunun, okuma-anlatma işleminin ve tanık katılımının nasıl kaydedildiğini asıl nüshadan kontrol etmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Noterlik işlemine karşı iptal veya geçersizlik iddiası dayandığı hukuki sebebin özel süresinde ileri sürülmeli; delil tespiti, ceza şikayeti ve zamanaşımı tarihleri ayrı korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Noterlikte Okuryazar Olmayan Kişinin İşlemi ve Tanık Katılımı Bakımından Başvuru Sırası Nasıl Kurulmalıdır?

İşlemin kanunen düzenleme mi onaylama mı gerektirdiğini belirleyip tutanakta ilgilinin durumunun, okuma-anlatma işleminin ve tanık katılımının nasıl kaydedildiğini asıl nüshadan kontrol etmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Noterlikte okuryazar olmayan kişinin işlemi ve tanık katılımı bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Noterlik işlemine karşı iptal veya geçersizlik iddiası dayandığı hukuki sebebin özel süresinde ileri sürülmeli; delil tespiti, ceza şikayeti ve zamanaşımı tarihleri ayrı korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İşlemin geçersizliğinin veya sahteliğinin tespiti, tapu veya sicil kaydının iptali, irade sakatlığı nedeniyle iptal, noter ve taraf zararının tazmini, delil tespiti, kayıt ibrazı ve gider talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

İşlemin geçersizliğinin veya sahteliğinin tespiti, tapu veya sicil kaydının iptali, irade sakatlığı nedeniyle iptal, noter ve taraf zararının tazmini, delil tespiti, kayıt ibrazı ve gider, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Noterlikte Okuryazar Olmayan Kişinin İşlemi ve Tanık Katılımı dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 1512 Sayılı Noterlik Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir.

Dosyanın ilk önceliği işlemin kanunen düzenleme mi onaylama mı gerektirdiğini belirleyip tutanakta ilgilinin durumunun, okuma-anlatma işleminin ve tanık katılımının nasıl kaydedildiğini asıl nüshadan kontrol etmek, delil omurgası ise noterlik yevmiye örneği ve işlem aslı, düzenleme tutanağı, tanık ve tercüman kimlikleri, imza veya parmak izi, sağlık raporu, okuma-yazma ve iletişim durumu, kamera veya elektronik kayıt, işlem öncesi taslak, ödeme ve taraf yazışmaları ile Noterlikte Okuryazar Olmayan Kişinin İşlemi ve Tanık Katılımı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Noterlik işlemine karşı iptal veya geçersizlik iddiası dayandığı hukuki sebebin özel süresinde ileri sürülmeli; delil tespiti, ceza şikayeti ve zamanaşımı tarihleri ayrı korunmalıdır. İşlemin geçersizliğinin veya sahteliğinin tespiti, tapu veya sicil kaydının iptali, irade sakatlığı nedeniyle iptal, noter ve taraf zararının tazmini, delil tespiti, kayıt ibrazı ve gider talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; parmak izini tek başına bilgilendirilmiş iradenin kesin kanıtı saymak veya tanığın işlem içeriğini ve ilgilinin beyanını görmeden yalnız son imzaya katılmasını yeterli kabul etmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Adalet Bakanlığı — noterlikte okuryazar tanık katılımı resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından okuryazar olmayan ilgiliye noterlik işleminin içeriği anlatılıp okunmalı ve kanunun aradığı hallerde tanıklar huzurunda irade açıklaması alınmalıdır; düzenleme veya onaylama biçimindeki eksiklik işlemin ispat ve geçerlilik sonucunu etkileyebilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — noterlikte okuryazar tanık katılımı emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; imza atamamak her zaman ayırt etme gücü yokluğu anlamına gelmez; okuryazarlık, işitme-görme ve konuşma durumu, işlem türü, tanık yeterliği, tercüman, noter açıklaması, irade sakatlığı ve özel şekil ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — noterlikte okuryazar tanık katılımı yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 1512 Sayılı Noterlik Kanunu — m.72-89
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.12-17, 30-39 ve 502-514
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.199-211
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru