Çok Türlü Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu ve Zarar Yeri

Kapsam

Çok Türlü Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu ve Zarar Yeri yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Tek sözleşme altında birden fazla taşıma türü kullanıldığında taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğu, zararın meydana geldiği taşıma kesiti belirlenebiliyorsa o kesite özgü hükümlere; belirlenemiyorsa çok türlü taşımaya ilişkin genel rejime göre saptanır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, çok türlü taşımada taşıyanın sorumluluğu ve zarar yeri konusunda 12 Ekim 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Uyuşmazlığın Hukukî Niteliği

İncelemenin ilk ölçütü “tek sözleşme altında birden fazla taşıma türü kullanıldığında taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğu, zararın meydana geldiği taşıma kesiti belirlenebiliyorsa o kesite özgü hükümlere; belirlenemiyorsa çok türlü taşımaya ilişkin genel rejime göre saptanır” kuralıdır. Kamyon, gemi, tren veya uçak kullanılması kendiliğinden tek çok türlü taşıma sözleşmesi yaratmaz; sözleşme tarafı, tek taşıma taahhüdü, fiili taşıyanlar, yükün teslim anı, aktarma, zarar yeri, çekince, özel sözleşme ve uluslararası konvansiyonların uygulama alanı ayrı incelenmelidir. Ayrıca “çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, cmr ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, gps-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Çok Türlü Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu ve Zarar Yeri bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.850-930 ve Özellikle 902-905

Çok türlü taşımada taşıyanın sorumluluğu ve zarar yeri kapsamında m.850-930 ve özellikle 902-905 hükümleri taşıma, çok türlü taşıma ve sorumluluk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Karayolu Taşıma Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu: m.5-15 ve 26-30

Çok türlü taşımada taşıyanın sorumluluğu ve zarar yeri kapsamında m.5-15 ve 26-30 hükümleri yetki, taşıma faaliyeti ve yaptırım bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.112-126 ve 49-76

Çok türlü taşımada taşıyanın sorumluluğu ve zarar yeri kapsamında m.112-126 ve 49-76 hükümleri sözleşmesel sorumluluk, zarar ve illiyet bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Kural, İstisna ve Değerlendirme

Tek sözleşme altında birden fazla taşıma türü kullanıldığında taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğu, zararın meydana geldiği taşıma kesiti belirlenebiliyorsa o kesite özgü hükümlere; belirlenemiyorsa çok türlü taşımaya ilişkin genel rejime göre saptanır.

“Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü çok türlü zarar yeri resmî kayıtları yönünden tek sözleşme altında birden fazla taşıma türü kullanıldığında taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğu, zararın meydana geldiği taşıma kesiti belirlenebiliyorsa o kesite özgü hükümlere; belirlenemiyorsa çok türlü taşımaya ilişkin genel rejime göre saptanır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve zararın yeri araştırılmadan en yüksek tazminat sağlayan taşıma rejimini seçmek veya fiili taşıyanla tek sözleşmeyi üstlenen taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğunu birbirine karıştırmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Kamyon, gemi, tren veya uçak kullanılması kendiliğinden tek çok türlü taşıma sözleşmesi yaratmaz; sözleşme tarafı, tek taşıma taahhüdü, fiili taşıyanlar, yükün teslim anı, aktarma, zarar yeri, çekince, özel sözleşme ve uluslararası konvansiyonların uygulama alanı ayrı incelenmelidir.

Yargıtay çok türlü zarar yeri emsal taraması yönünden kamyon, gemi, tren veya uçak kullanılması kendiliğinden tek çok türlü taşıma sözleşmesi yaratmaz; sözleşme tarafı, tek taşıma taahhüdü, fiili taşıyanlar, yükün teslim anı, aktarma, zarar yeri, çekince, özel sözleşme ve uluslararası konvansiyonların uygulama alanı ayrı incelenmelidir. Bu ölçüt özellikle somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi üzerinden sınanır. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak ihtimalini güçlendirebilir.

Çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Resmî Gazete çok türlü zarar yeri yürürlük denetimi yönünden çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Dosyanın Delil Omurgası

Çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri.

“Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü çok türlü zarar yeri resmî kayıtları yönünden çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay çok türlü zarar yeri emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” kaydı, “Kamyon, gemi, tren veya uçak kullanılması kendiliğinden tek çok türlü taşıma sözleşmesi yaratmaz; sözleşme tarafı, tek taşıma taahhüdü, fiili taşıyanlar, yükün teslim anı, aktarma, zarar yeri, çekince, özel sözleşme ve uluslararası konvansiyonların uygulama alanı ayrı incelenmelidir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, cmr ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, gps-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Resmî Gazete çok türlü zarar yeri yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Doğru Merci ve İzlenecek Yol

Yükün teslim alındığı andan nihai teslimine kadar her taşıma kesitini, fiili taşıyanı ve kontrol devrini kronolojik haritada gösterip zararın hangi kesitte oluştuğunu teknik delille sınamak.

“Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü çok türlü zarar yeri resmî kayıtları yönünden yükün teslim alındığı andan nihai teslimine kadar her taşıma kesitini, fiili taşıyanı ve kontrol devrini kronolojik haritada gösterip zararın hangi kesitte oluştuğunu teknik delille sınamak” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri, zıya, hasar ve gecikme tazminatı, sorumluluk sınırının uygulanması veya kırılması, müşterek-müteselsil sorumluluk, navlun iadesi, ekspertiz ve kurtarma gideri, sigortacı rücuu, delil tespiti ve ihtiyati haciz talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay çok türlü zarar yeri emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi dosyaya alınmalı ve somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Resmî Gazete çok türlü zarar yeri yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Kritik Tarihler ve Süre Çizelgesi

Teslimde çekince ve hasar ihbarı ilgili taşıma türünün kısa sürelerinde yapılmalı; zararın yeri belirsizse en ihtiyatlı süre esas alınarak zamanaşımı ve yetki kuralları ayrıca korunmalıdır.

“Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü çok türlü zarar yeri resmî kayıtları yönünden teslimde çekince ve hasar ihbarı ilgili taşıma türünün kısa sürelerinde yapılmalı; zararın yeri belirsizse en ihtiyatlı süre esas alınarak zamanaşımı ve yetki kuralları ayrıca korunmalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Yargıtay çok türlü zarar yeri emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Hükümde Yer Alması Gereken Talepler

Zıya, hasar ve gecikme tazminatı, sorumluluk sınırının uygulanması veya kırılması, müşterek-müteselsil sorumluluk, navlun iadesi, ekspertiz ve kurtarma gideri, sigortacı rücuu, delil tespiti ve ihtiyati haciz.

“Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü çok türlü zarar yeri resmî kayıtları yönünden zıya, hasar ve gecikme tazminatı, sorumluluk sınırının uygulanması veya kırılması, müşterek-müteselsil sorumluluk, navlun iadesi, ekspertiz ve kurtarma gideri, sigortacı rücuu, delil tespiti ve ihtiyati haciz” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay çok türlü zarar yeri emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” talebi, “Kamyon, gemi, tren veya uçak kullanılması kendiliğinden tek çok türlü taşıma sözleşmesi yaratmaz; sözleşme tarafı, tek taşıma taahhüdü, fiili taşıyanlar, yükün teslim anı, aktarma, zarar yeri, çekince, özel sözleşme ve uluslararası konvansiyonların uygulama alanı ayrı incelenmelidir” koşuluyla ve somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Resmî Gazete çok türlü zarar yeri yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, temel ölçüt ise “çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, cmr ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, gps-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” olacaktır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü — Çok Türlü Zarar Yeri Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “çok türlü zarar yeri resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından tek sözleşme altında birden fazla taşıma türü kullanıldığında taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğu, zararın meydana geldiği taşıma kesiti belirlenebiliyorsa o kesite özgü hükümlere; belirlenemiyorsa çok türlü taşımaya ilişkin genel rejime göre saptanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Çok Türlü Zarar Yeri Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “çok türlü zarar yeri emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; kamyon, gemi, tren veya uçak kullanılması kendiliğinden tek çok türlü taşıma sözleşmesi yaratmaz; sözleşme tarafı, tek taşıma taahhüdü, fiili taşıyanlar, yükün teslim anı, aktarma, zarar yeri, çekince, özel sözleşme ve uluslararası konvansiyonların uygulama alanı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Çok Türlü Zarar Yeri Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “çok türlü zarar yeri yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Muhtemel Savunmalar ve Ayrılan Durumlar

Zararın yeri araştırılmadan en yüksek tazminat sağlayan taşıma rejimini seçmek veya fiili taşıyanla tek sözleşmeyi üstlenen taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğunu birbirine karıştırmak.

“Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü çok türlü zarar yeri resmî kayıtları yönünden zararın yeri araştırılmadan en yüksek tazminat sağlayan taşıma rejimini seçmek veya fiili taşıyanla tek sözleşmeyi üstlenen taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğunu birbirine karıştırmak” riski gerçekleşirse zıya, hasar ve gecikme tazminatı, sorumluluk sınırının uygulanması veya kırılması, müşterek-müteselsil sorumluluk, navlun iadesi, ekspertiz ve kurtarma gideri, sigortacı rücuu, delil tespiti ve ihtiyati haciz talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay çok türlü zarar yeri emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması aşamasında somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Resmî Gazete çok türlü zarar yeri yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar delili ve “çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri
• Çok Türlü Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu ve Zarar Yeri uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• yükün teslim alındığı andan nihai teslimine kadar her taşıma kesitini, fiili taşıyanı ve kontrol devrini kronolojik haritada gösterip zararın hangi kesitte oluştuğunu teknik delille sınamak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde Teslimde çekince ve hasar ihbarı ilgili taşıma türünün kısa sürelerinde yapılmalı; zararın yeri belirsizse en ihtiyatlı süre esas alınarak zamanaşımı ve yetki kuralları ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Çok Türlü Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu ve Zarar Yeri Bakımından İlk Usul Adımı Hangisidir?

Yükün teslim alındığı andan nihai teslimine kadar her taşıma kesitini, fiili taşıyanı ve kontrol devrini kronolojik haritada gösterip zararın hangi kesitte oluştuğunu teknik delille sınamak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Çok türlü taşımada taşıyanın sorumluluğu ve zarar yeri bakımından süre çizelgesi hangi tarihler esas alınarak hazırlanmalıdır?

Teslimde çekince ve hasar ihbarı ilgili taşıma türünün kısa sürelerinde yapılmalı; zararın yeri belirsizse en ihtiyatlı süre esas alınarak zamanaşımı ve yetki kuralları ayrıca korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Zıya, hasar ve gecikme tazminatı, sorumluluk sınırının uygulanması veya kırılması, müşterek-müteselsil sorumluluk, navlun iadesi, ekspertiz ve kurtarma gideri, sigortacı rücuu, delil tespiti ve ihtiyati haciz ile diğer istemler nasıl ayrılır?

Zıya, hasar ve gecikme tazminatı, sorumluluk sınırının uygulanması veya kırılması, müşterek-müteselsil sorumluluk, navlun iadesi, ekspertiz ve kurtarma gideri, sigortacı rücuu, delil tespiti ve ihtiyati haciz, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Çok Türlü Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu ve Zarar Yeri bakımından hak kaybını önlemek için hangi tarihler, usul işlemleri ve talep sonuçları dosyanın başında netleştirilmelidir” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Tek sözleşme altında birden fazla taşıma türü kullanıldığında taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğu, zararın meydana geldiği taşıma kesiti belirlenebiliyorsa o kesite özgü hükümlere; belirlenemiyorsa çok türlü taşımaya ilişkin genel rejime göre saptanır.

Dosyanın ilk önceliği yükün teslim alındığı andan nihai teslimine kadar her taşıma kesitini, fiili taşıyanı ve kontrol devrini kronolojik haritada gösterip zararın hangi kesitte oluştuğunu teknik delille sınamak, delil omurgası ise çok türlü taşıma ve lojistik sözleşmesi, taşıma senedi veya konşimento, CMR ve diğer kesit belgeleri, teslim ve aktarma tutanakları, konteyner mühür ve tartı kayıtları, GPS-liman-terminal logları, hasar fotoğrafları, çekince ve ihbarlar, ekspertiz, navlun ve sigorta kayıtları, alt taşıyıcı sözleşmeleri ile Çok Türlü Taşımada Taşıyanın Sorumluluğu ve Zarar Yeri uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Teslimde çekince ve hasar ihbarı ilgili taşıma türünün kısa sürelerinde yapılmalı; zararın yeri belirsizse en ihtiyatlı süre esas alınarak zamanaşımı ve yetki kuralları ayrıca korunmalıdır. Zıya, hasar ve gecikme tazminatı, sorumluluk sınırının uygulanması veya kırılması, müşterek-müteselsil sorumluluk, navlun iadesi, ekspertiz ve kurtarma gideri, sigortacı rücuu, delil tespiti ve ihtiyati haciz talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; zararın yeri araştırılmadan en yüksek tazminat sağlayan taşıma rejimini seçmek veya fiili taşıyanla tek sözleşmeyi üstlenen taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğunu birbirine karıştırmak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü — çok türlü zarar yeri resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından tek sözleşme altında birden fazla taşıma türü kullanıldığında taşıma işleri yüklenicisinin sorumluluğu, zararın meydana geldiği taşıma kesiti belirlenebiliyorsa o kesite özgü hükümlere; belirlenemiyorsa çok türlü taşımaya ilişkin genel rejime göre saptanır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — çok türlü zarar yeri emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; kamyon, gemi, tren veya uçak kullanılması kendiliğinden tek çok türlü taşıma sözleşmesi yaratmaz; sözleşme tarafı, tek taşıma taahhüdü, fiili taşıyanlar, yükün teslim anı, aktarma, zarar yeri, çekince, özel sözleşme ve uluslararası konvansiyonların uygulama alanı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — çok türlü zarar yeri yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.850-930 ve özellikle 902-905
• 4925 Sayılı Karayolu Taşıma Kanunu — m.5-15 ve 26-30
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.112-126 ve 49-76
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru