Gemi Adamının Ücret Alacağı ve Gemi Üzerindeki Teminatı

Kapsam

Gemi Adamının Ücret Alacağı ve Gemi Üzerindeki Teminatı yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında Türk Ticaret Kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, gemi adamının ücret alacağı ve gemi üzerindeki teminatı konusunda 30 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Hukukî Sorunun Çerçevesi ve Ayrımlar

İncelemenin ilk ölçütü “gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında türk ticaret kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır” kuralıdır. Gemide çalışan herkes Deniz İş Kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin Türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir. Ayrıca “gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, sgk kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Gemi Adamının Ücret Alacağı ve Gemi Üzerindeki Teminatı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

854 Sayılı Deniz İş Kanunu: m.1-14, 20-33 ve 40-53

Gemi adamının ücret alacağı ve gemi üzerindeki teminatı kapsamında m.1-14, 20-33 ve 40-53 hükümleri kapsam, sözleşme, ücret, çalışma ve fesih bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.1320-1327 ve 1352-1400

Gemi adamının ücret alacağı ve gemi üzerindeki teminatı kapsamında m.1320-1327 ve 1352-1400 hükümleri gemi alacaklısı hakkı ve ihtiyati haciz bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Mahkemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu: m.3-7

Gemi adamının ücret alacağı ve gemi üzerindeki teminatı kapsamında m.3-7 hükümleri arabuluculuk, görev ve yargılama bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Deniz İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uygulanacak Ölçütler

Gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında Türk Ticaret Kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır.

Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları yönünden gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında Türk Ticaret Kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır. Bu ölçüt özellikle gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı üzerinden sınanır. İşveren, işleten ve gemi bağlantısını belirleyip her ücret dönemini vardiya-sefer kayıtları ve ödemelerle hesaplamak; ardından hangi kalemin gemi alacaklısı hakkı kapsamında ve süresinde olduğunu ayırmak tamamlanmadan sonuca gidilmesi, kara işçisine ait hesap ve görev kurallarını gemiadamına doğrudan uygulamak veya işçilik alacağının varlığını gemi üzerindeki kanuni teminatın kapsamı ve süresi için tek başına yeterli saymak ihtimalini güçlendirebilir.

Gemide çalışan herkes Deniz İş Kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin Türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması yönünden gemide çalışan herkes Deniz İş Kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin Türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete gemi adamının üzerindeki teminatı yürürlük denetimi yönünden gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

İspat Planı ve Deliller

Gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı.

“Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları yönünden gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı” kaydı, “Gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında Türk Ticaret Kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

Bu delil öncelikle “gemide çalışan herkes deniz iş kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete gemi adamının üzerindeki teminatı yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Görevli Merci ve Başvuru Sırası

İşveren, işleten ve gemi bağlantısını belirleyip her ücret dönemini vardiya-sefer kayıtları ve ödemelerle hesaplamak; ardından hangi kalemin gemi alacaklısı hakkı kapsamında ve süresinde olduğunu ayırmak.

“Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları yönünden işveren, işleten ve gemi bağlantısını belirleyip her ücret dönemini vardiya-sefer kayıtları ve ödemelerle hesaplamak; ardından hangi kalemin gemi alacaklısı hakkı kapsamında ve süresinde olduğunu ayırmak” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı dosyaya alınmalı ve ücret, fazla çalışma, hafta ve tatil alacağı, kıdem-ihbar tazminatı, geminin ihtiyati haczi, gemi alacaklısı hakkının tespiti ve satış bedelinden öncelikli ödeme, faiz, SGK düzeltmesi ve rücu talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete gemi adamının üzerindeki teminatı yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Sürelerin Hesabı

Ücret ödeme ve fesih bildirimleri geciktirilmemeli; zorunlu arabuluculuk, işçilik zamanaşımı, gemi alacaklısı hakkının sona erme süresi, ihtiyati haciz ve satış süreleri ayrı takvimde izlenmelidir.

Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları yönünden ücret ödeme ve fesih bildirimleri geciktirilmemeli; zorunlu arabuluculuk, işçilik zamanaşımı, gemi alacaklısı hakkının sona erme süresi, ihtiyati haciz ve satış süreleri ayrı takvimde izlenmelidir. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Talep Sonucunun Kurulması

Ücret, fazla çalışma, hafta ve tatil alacağı, kıdem-ihbar tazminatı, geminin ihtiyati haczi, gemi alacaklısı hakkının tespiti ve satış bedelinden öncelikli ödeme, faiz, SGK düzeltmesi ve rücu.

“Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları yönünden ücret, fazla çalışma, hafta ve tatil alacağı, kıdem-ihbar tazminatı, geminin ihtiyati haczi, gemi alacaklısı hakkının tespiti ve satış bedelinden öncelikli ödeme, faiz, SGK düzeltmesi ve rücu” talebi, “Gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında Türk Ticaret Kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır” koşuluyla ve gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, temel ölçüt ise “gemide çalışan herkes deniz iş kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir” olacaktır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete gemi adamının üzerindeki teminatı yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Gemi Adamının Üzerindeki Teminatı Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında türk ticaret kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Gemi Adamının Üzerindeki Teminatı Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; gemide çalışan herkes deniz iş kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Gemi Adamının Üzerindeki Teminatı Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “gemi adamının üzerindeki teminatı yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Karşı Görüşler ve Ret Riskleri

Kara işçisine ait hesap ve görev kurallarını gemiadamına doğrudan uygulamak veya işçilik alacağının varlığını gemi üzerindeki kanuni teminatın kapsamı ve süresi için tek başına yeterli saymak.

“Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları yönünden kara işçisine ait hesap ve görev kurallarını gemiadamına doğrudan uygulamak veya işçilik alacağının varlığını gemi üzerindeki kanuni teminatın kapsamı ve süresi için tek başına yeterli saymak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. İşveren, işleten ve gemi bağlantısını belirleyip her ücret dönemini vardiya-sefer kayıtları ve ödemelerle hesaplamak; ardından hangi kalemin gemi alacaklısı hakkı kapsamında ve süresinde olduğunu ayırmak aşamasında gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi delili ve “Gemide çalışan herkes Deniz İş Kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin Türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete gemi adamının üzerindeki teminatı yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı
• Gemi Adamının Ücret Alacağı ve Gemi Üzerindeki Teminatı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar

• işveren, işleten ve gemi bağlantısını belirleyip her ücret dönemini vardiya-sefer kayıtları ve ödemelerle hesaplamak; ardından hangi kalemin gemi alacaklısı hakkı kapsamında ve süresinde olduğunu ayırmak
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması

• Süre çizelgesinde Ücret ödeme ve fesih bildirimleri geciktirilmemeli; zorunlu arabuluculuk, işçilik zamanaşımı, gemi alacaklısı hakkının sona erme süresi, ihtiyati haciz ve satış süreleri ayrı takvimde izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Gemi adamının ücret alacağı ve gemi üzerindeki teminatı bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

İşveren, işleten ve gemi bağlantısını belirleyip her ücret dönemini vardiya-sefer kayıtları ve ödemelerle hesaplamak; ardından hangi kalemin gemi alacaklısı hakkı kapsamında ve süresinde olduğunu ayırmak; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Gemi Adamının Ücret Alacağı ve Gemi Üzerindeki Teminatı Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Ücret ödeme ve fesih bildirimleri geciktirilmemeli; zorunlu arabuluculuk, işçilik zamanaşımı, gemi alacaklısı hakkının sona erme süresi, ihtiyati haciz ve satış süreleri ayrı takvimde izlenmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Ücret, fazla çalışma, hafta ve tatil alacağı, kıdem-ihbar tazminatı, geminin ihtiyati haczi, gemi alacaklısı hakkının tespiti ve satış bedelinden öncelikli ödeme, faiz, SGK düzeltmesi ve rücu istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Ücret, fazla çalışma, hafta ve tatil alacağı, kıdem-ihbar tazminatı, geminin ihtiyati haczi, gemi alacaklısı hakkının tespiti ve satış bedelinden öncelikli ödeme, faiz, SGK düzeltmesi ve rücu, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Gemi Adamının Ücret Alacağı ve Gemi Üzerindeki Teminatı incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 854 Sayılı Deniz İş Kanunu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında Türk Ticaret Kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği işveren, işleten ve gemi bağlantısını belirleyip her ücret dönemini vardiya-sefer kayıtları ve ödemelerle hesaplamak; ardından hangi kalemin gemi alacaklısı hakkı kapsamında ve süresinde olduğunu ayırmak, delil omurgası ise gemi sicili ve bayrak kaydı, gemiadamı cüzdanı, hizmet ve iş sözleşmesi, mürettebat listeleri, vardiya-jurnal kayıtları, bordro ve banka ödemeleri, sefer ve liman kayıtları, fesih bildirimi, SGK kayıtları, ihtar, gemi haczi ve satış evrakı ile Gemi Adamının Ücret Alacağı ve Gemi Üzerindeki Teminatı uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Ücret ödeme ve fesih bildirimleri geciktirilmemeli; zorunlu arabuluculuk, işçilik zamanaşımı, gemi alacaklısı hakkının sona erme süresi, ihtiyati haciz ve satış süreleri ayrı takvimde izlenmelidir. Ücret, fazla çalışma, hafta ve tatil alacağı, kıdem-ihbar tazminatı, geminin ihtiyati haczi, gemi alacaklısı hakkının tespiti ve satış bedelinden öncelikli ödeme, faiz, SGK düzeltmesi ve rücu talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; kara işçisine ait hesap ve görev kurallarını gemiadamına doğrudan uygulamak veya işçilik alacağının varlığını gemi üzerindeki kanuni teminatın kapsamı ve süresi için tek başına yeterli saymak riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — gemi adamının üzerindeki teminatı resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından gemi adamının ücret, fazla çalışma ve sözleşmeden doğan bazı alacakları işverene karşı şahsi talep yanında türk ticaret kanunu koşullarında gemi üzerinde deniz alacaklısı hakkıyla güvenceye bağlanabilir; işçilik hesabı ile ayni teminat ayrı kurulmalıdır yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — gemi adamının üzerindeki teminatı emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; gemide çalışan herkes deniz iş kanunu kapsamında değildir ve her işçilik kalemi gemi alacaklısı hakkı vermez; geminin türk bayrağı, tonajı, işveren-işleten, görev, sefer, yabancı hukuk, ücret dönemi, sona erme süresi ve satış sırası ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — gemi adamının üzerindeki teminatı yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 854 Sayılı Deniz İş Kanunu — m.1-14, 20-33 ve 40-53
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.1320-1327 ve 1352-1400
• 7036 Sayılı İş Mahkemeleri Kanunu — m.3-7
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru