Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı

Kapsam

Kusurlu sürücü, işleten, trafik ve ihtiyari mali sorumluluk sigortacısı, poliçe limiti, hasar-değer kaybı, başvuru, tahkim, dava, belirsiz alacak ve faiz incelenir. Değer kaybı, salt parça veya onarım tutarı değil aracın serbest piyasadaki ekonomik değerinde kazaya bağlı gerçek ve kalıcı azalmadır; araç özellikleri, hasar geçmişi ve onarım niteliği somutlaştırılmalıdır. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, araç değer kaybı ve trafik tazminatı konusunda 31 Ağustos 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “zarar görenin kusur oranı tazminattan indirilir; tam kusurlu taraf kendi değer kaybını karşı taraftan isteyemez” kuralıdır. Hesap aracın marka-modeli, yaşı, kilometresi, hasar yeri, onarım kalitesi ve kaza öncesi geçmişiyle gerçek piyasa verilerine dayanmalıdır. Ayrıca “sigortacı poliçe limiti ve teminat kapsamı içinde; işleten ve sürücü haksız fiil ve tehlike sorumluluğu hükümlerine göre sorumludur” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu: m.85/1

Doğrulanmış Kanun Alıntısı

“Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa” — Alıntının yeri: Karayolları Trafik Kanunu m.85/1, ilk bölüm

Bu alıntı, TBMM, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kabul metni, m.85/1 üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır.

Araç değer kaybı ve trafik tazminatı kapsamında m.85/1 hükümleri işleten, sigorta, başvuru ve zamanaşımı bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49-76

Araç değer kaybı ve trafik tazminatı kapsamında m.49-76 hükümleri haksız fiil ve tazminat bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sigortacılık Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu: m.30

Araç değer kaybı ve trafik tazminatı kapsamında m.30 hükümleri Sigorta Tahkim Komisyonu bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Karayolları Trafik Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Doktrindeki Yaklaşımlar

Aşağıdaki doktrin görüşü bağlayıcı değildir; doğrulanmış bibliyografik kaydından, eserin bağlamı korunarak aktarılmıştır.

Safa Murat Tekin: Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortalarında Ek Sözleşmeyle Teminat Kapsamına Alınan Zararlar

Trafik zararında işletenin kanuni sorumluluğu ile sigortacının poliçe ve ek sözleşme kapsamındaki borcunun aynı olmadığını; teminat sınırının ayrıca kurulmasını vurgular. Bu yaklaşım, somut uyuşmazlık içinde somut vakıa ve yürürlükteki hükümle birlikte değerlendirilmelidir.

“Poliçeye eklenen özel şart, sigorta ettiren ve zarar görenin haklarını etkileyebilecek niteliktedir.” — Alıntının yeri: Öz

Araç değer kaybı ve trafik tazminatı konusunda yararlanılan eser: Safa Murat Tekin, “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortalarında Ek Sözleşmeyle Teminat Kapsamına Alınan Zararlar”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2025, C. 31, S. 1, s. 1077-1097. Doğrulama tarihi: 31.08.2026.

Somut Dosyada Usul ve Delil Notu

Kaza tespit tutanağı, kusur raporu, hasar fotoğrafları, onarım faturası ve aracın önceki hasar kayıtları toplanmalı; değer kaybı kaza öncesi ve onarım sonrası serbest piyasa değeri farkıyla hesaplanmalıdır. Sigortacıya yazılı başvuru tamamlanmadan tahkim veya dava yoluna geçilmemeli; sürücü, işleten ve sigortacı yönünden sorumluluk limiti, temerrüt ve faiz başlangıcı ayrı kurulmalıdır. Resmî MBS PDF bağlantısı belirlenmiştir; alıntı gösterilen TBMM kabul/değişiklik metni veya Resmî Gazete değişiklik metniyle karşılaştırılmıştır. MBS PDF bu araştırma turunda satır düzeyinde açılamadığından güncel konsolide metin ve olay tarihindeki yürürlük ayrıca kontrol edilmelidir. m.85/1 işletenin temel tehlike sorumluluğunu gösterir; sigortacıya başvuru, poliçe limiti, gerçek zarar hesabı ve zamanaşımı için m.90, 97, 99 ve 109 güncel metinleri ayrıca uygulanmalıdır.

Uyuşmazlığın Hukuki Analiz Omurgası

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı dosyasında önce çözülmesi gereken ana mesele, “Onarılan aracın kaza öncesi ve onarım sonrası piyasa değeri arasındaki azalma kimlerden, hangi hesap ve başvuru yöntemiyle istenebilir?” sorusudur. Bu soru tek bir kanun maddesine indirgenmemelidir. İlk olarak tarafların hukuki sıfatı, hakkı doğurduğu ileri sürülen işlem veya olay, karşı tarafın itirazı ve istenen hüküm ayrı satırlarda gösterilmelidir. Ardından “Zarar görenin kusur oranı tazminattan indirilir; tam kusurlu taraf kendi değer kaybını karşı taraftan isteyemez.” ölçütü kurucu vakıalarla eşleştirilmeli; “Sigortacıya dava veya tahkim öncesinde kanundaki belge ve içerikle yazılı başvuru yapılmalıdır.” kuralının iddiayı sınırlandırıp sınırlandırmadığı incelenmelidir. Böyle bir mesele haritası, maddi hukuk tartışmasını görev, süre ve ispat sorunlarından ayırır; dilekçenin hem vakıa hem talep bölümünde aynı hukuki tezin izlenebilmesini sağlar.

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı bakımından ispat planı, dosyadaki belgelerin yalnız listesinden ibaret tutulmamalıdır. Kaza tespit ve kusur belgeleri hakkın doğumuna, kapsamına veya ihlaline ilişkin hangi vakıayı kanıtlıyorsa bu bağlantı açıkça yazılmalıdır. Eksper raporu ve hasar fotoğrafları ise ilk kaydın tarihini, tarafını ya da içeriğini doğrulayan bağımsız kayıt olarak değerlendirilmelidir. Belgenin aslı, düzenleyeni, oluşturulma zamanı ve sonraki değişiklikleri belirlenmeden yalnız ekran görüntüsüne veya taraf anlatımına dayanılması sağlıklı değildir. Karşı tarafın ileri sürebileceği aidiyet, kapsam, sahtelik, ödeme, zamanaşımı ya da yetki itirazı için ayrıca karşı delil sütunu açılmalı; ispat yükü her çekişmeli vakıa yönünden bağımsız belirlenmelidir.

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı uyuşmazlığında usul takvimi sorumlu ve poliçelerin belirlenmesi ile başlatılmalıdır. Dava veya başvuru öncesi zorunlu yol, görevli ve yetkili merci, harç, tebligat, kesinleşme ve kanun yolu tarihleri aynı çizelgede fakat ayrı hukuki nitelikleriyle tutulmalıdır. KTK m.109'daki iki ve on yıllık süreler ile fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı değerlendirilir. Bu uyarı uygulanırken yalnız son gün hesaplanmamalı; sürenin hangi olayla başladığı, bildirimin usulüne uygun yapılıp yapılmadığı ve adli tatil ya da özel süre hükmünün etkisi de yazılı biçimde gerekçelendirilmelidir. Tahkim veya görevli mahkemede talep aşamasında verilecek kararın infaza veya fiilî uygulamaya elverişli olması için hüküm sonucunun kişi, işlem, dönem ve tutar bakımından tereddüt doğurmayacak açıklıkta kurulması gerekir.

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı yönünden talep stratejisi hazırlanırken araç değer kaybı ile onarım ve çekici gideri aynı hukuki sonucun farklı anlatımlarıymış gibi üst üste yazılmamalıdır. Her talebin dayandığı vakıa, kanun hükmü, ispat aracı, faiz veya feri sonuç ve kabul hâlinde kurulması istenen hüküm ayrı gösterilmelidir. Talepler birbirini dışlıyorsa terdit sırası; birlikte hükmedilebiliyorsa yığılma ilişkisi; miktar başlangıçta tam belirlenemiyorsa bunun maddi ve usuli nedeni açıklanmalıdır. Geçici koruma istenmesi, esas talebin peşinen kabulü anlamına gelmeyecek biçimde güncel tehlike ve orantılılıkla sınırlandırılmalıdır. Böylece mahkeme, tarafın gerçekte hangi hukuki korumayı istediğini yorum yoluyla tamamlamak zorunda kalmaz.

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı hakkında karşı görüş analizi yapılmadan hazırlanan metin, dosyanın güçlü tarafını gösterse bile kararın bozulma veya reddedilme riskini yeterince karşılamaz. Özellikle sabit formülü gerçek piyasa incelemesi yerine geçirmek ihtimali; karşı tarafın en güçlü savunması kabul edilerek test edilmelidir. Bu savunmanın hangi maddi vakıaya ve hangi kanuni sonuca dayandığı ayrıştırıldıktan sonra, cevabın kanun alıntısı, delil ve içtihatla ayrı ayrı desteklenmesi gerekir. Yargıtay kararının esas ve karar numarasının doğru olması tek başına yeterli değildir; kararın olayları, uygulanan kanun metninin tarihi, inceleme türü ve sonucu eldeki dosyayla karşılaştırılmalıdır. Farklı belirleyici vakıa varsa karar emsal diye değil, ayrıştırılarak kullanılmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Zarar Görenin Kusur Oranı Tazminattan İndirilir; Tam Kusurlu Taraf Kendi Değer Kaybını Karşı Taraftan İsteyemez.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için kaza tespit ve kusur belgeleri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden zarar görenin kusur oranı tazminattan indirilir; tam kusurlu taraf kendi değer kaybını karşı taraftan isteyemez” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Hesap Aracın Marka-Modeli, Yaşı, Kilometresi, Hasar Yeri, Onarım Kalitesi ve Kaza Öncesi Geçmişiyle Gerçek Piyasa Verilerine Dayanmalıdır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden hesap aracın marka-modeli, yaşı, kilometresi, hasar yeri, onarım kalitesi ve kaza öncesi geçmişiyle gerçek piyasa verilerine dayanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok eksper raporu ve hasar fotoğrafları ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve önceki hasarı yok saymak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Sigortacı Poliçe Limiti ve Teminat Kapsamı İçinde; İşleten ve Sürücü Haksız Fiil ve Tehlike Sorumluluğu Hükümlerine Göre Sorumludur.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden sigortacı poliçe limiti ve teminat kapsamı içinde; işleten ve sürücü haksız fiil ve tehlike sorumluluğu hükümlerine göre sorumludur. Bu ölçüt özellikle onarım faturaları ile parça listesi üzerinden sınanır. Kusur ve hasar incelemesi tamamlanmadan sonuca gidilmesi, sigortacıya başvuru yapmamak ihtimalini güçlendirebilir.

Sigortacıya Dava veya Tahkim Öncesinde Kanundaki Belge ve İçerikle Yazılı Başvuru Yapılmalıdır.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için SBM hasar geçmişi ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden sigortacıya dava veya tahkim öncesinde kanundaki belge ve içerikle yazılı başvuru yapılmalıdır” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

Kaza Tespit ve Kusur Belgeleri.

Bu delil öncelikle “zarar görenin kusur oranı tazminattan indirilir; tam kusurlu taraf kendi değer kaybını karşı taraftan isteyemez” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden kaza tespit ve kusur belgeleri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Eksper Raporu ve Hasar Fotoğrafları.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden eksper raporu ve hasar fotoğrafları” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken eksper raporu ve hasar fotoğrafları ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Onarım Faturaları ile Parça Listesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden onarım faturaları ile parça listesi” kaydı, “Sigortacı poliçe limiti ve teminat kapsamı içinde; işleten ve sürücü haksız fiil ve tehlike sorumluluğu hükümlerine göre sorumludur” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

SBM Hasar Geçmişi.

Bu delil öncelikle “sigortacıya dava veya tahkim öncesinde kanundaki belge ve içerikle yazılı başvuru yapılmalıdır” iddiasını sınamak için kullanılır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden SBM hasar geçmişi” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Piyasa Emsalleri ve Otomotiv Bilirkişi Raporu.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden piyasa emsalleri ve otomotiv bilirkişi raporu” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken piyasa emsalleri ve otomotiv bilirkişi raporu ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Sorumlu ve Poliçelerin Belirlenmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; kaza tespit ve kusur belgeleri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden sorumlu ve poliçelerin belirlenmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Sigortacıya Başvuru.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden sigortacıya başvuru” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik eksper raporu ve hasar fotoğrafları, onarım ve çekici gideri talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Kusur ve Hasar İncelemesi.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden kusur ve hasar incelemesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Onarım faturaları ile parça listesi dosyaya alınmalı ve araç mahrumiyet veya kazanç kaybı talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Gerçek Piyasa Değer Kaybı Hesabı.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; SBM hasar geçmişi ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden gerçek piyasa değer kaybı hesabı” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Tahkim veya Görevli Mahkemede Talep.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden tahkim veya görevli mahkemede talep” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik piyasa emsalleri ve otomotiv bilirkişi raporu, faiz ve yargılama gideri talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

KTK m.109'daki İki ve On Yıllık Süreler ile Fiil Suç Oluşturuyorsa Uzamış Ceza Zamanaşımı Değerlendirilir.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden KTK m.109'daki iki ve on yıllık süreler ile fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı değerlendirilir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Sorumlu ve poliçelerin belirlenmesi yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sigortacı Başvuruya On Beş Gün İçinde Cevap Vermezse Dava veya Tahkim Yolu Açılır.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden sigortacı başvuruya on beş gün içinde cevap vermezse dava veya tahkim yolu açılır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Faiz Sorumlu Türü ve Temerrüt Tarihine Göre Ayrı Başlatılır.

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden faiz sorumlu türü ve temerrüt tarihine göre ayrı başlatılır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Araç Değer Kaybı.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden araç değer kaybı olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil kaza tespit ve kusur belgeleri, temel ölçüt ise “zarar görenin kusur oranı tazminattan indirilir; tam kusurlu taraf kendi değer kaybını karşı taraftan isteyemez” olacaktır.

Onarım ve Çekici Gideri.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden onarım ve çekici gideri” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Eksper raporu ve hasar fotoğrafları bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Araç Mahrumiyet veya Kazanç Kaybı.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden araç mahrumiyet veya kazanç kaybı” talebi, “Sigortacı poliçe limiti ve teminat kapsamı içinde; işleten ve sürücü haksız fiil ve tehlike sorumluluğu hükümlerine göre sorumludur” koşuluyla ve onarım faturaları ile parça listesi deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Poliçe Limiti Aşan Zararın İşleten ve Sürücüden Tahsili.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden poliçe limiti aşan zararın işleten ve sürücüden tahsili olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil SBM hasar geçmişi, temel ölçüt ise “sigortacıya dava veya tahkim öncesinde kanundaki belge ve içerikle yazılı başvuru yapılmalıdır” olacaktır.

Faiz ve Yargılama Gideri.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden faiz ve yargılama gideri” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Piyasa emsalleri ve otomotiv bilirkişi raporu bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626, 07.10.2021 — Resmî Tam Metin ve Doğrulanmış Alıntı

Doğrulanmış Karar Alıntısı

“piyasa değeri yaklaşık 12.500 TL olan aracın hurda hâline gelerek 2.500 TL bedelle satılabildiği belirtilmiştir.” — Alıntının yeri: Olay ve Olgular, § 11

Alıntı, resmî tam metin üzerinden 31.08.2026 tarihinde doğrulanmıştır. Kararın sonucu: ihlal.

Araç değer kaybı ve trafik tazminatı bağlamında resmî karar kaynağı üzerinden doğrulanan hukuki ilke şöyle özetlenebilir: Araç zararında gerçek kayıp, olay öncesi piyasa değeri, onarım veya hurda bedeli ve illiyet bağı üzerinden somutlaştırılmalıdır. Bu özet doğrudan alıntı değildir; yukarıdaki kısa pasaj karar metninden kelimesi kelimesine alınmıştır. Karar, maddi olayı ve sonucu ile birlikte okunmalıdır.

Somut olayla benzerlik: Araçtaki fizikî zarar ile olay öncesi değer ve hurda satış bedeli arasındaki farkın tazmini doğrudan uyuşmazlık konusu olmuştur.

Kararın uygulanma sınırı: Olay, yol bakım kusuru sonucu aracın hurdaya çıkmasıdır; onarım sonrası değer kaybı, trafik sigortacısının limiti ve başvuru şartları ayrıca incelenmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Sabit Formülü Gerçek Piyasa İncelemesi Yerine Geçirmek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden sabit formülü gerçek piyasa incelemesi yerine geçirmek”. Bu savunmaya verilecek cevap, kaza tespit ve kusur belgeleri delili ve “Zarar görenin kusur oranı tazminattan indirilir; tam kusurlu taraf kendi değer kaybını karşı taraftan isteyemez” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Önceki Hasarı Yok Saymak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden önceki hasarı yok saymak” riski gerçekleşirse onarım ve çekici gideri talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Sigortacıya Başvuru Yapmamak.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden sigortacıya başvuru yapmamak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Kusur ve hasar incelemesi aşamasında onarım faturaları ile parça listesi kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Poliçe Limiti ile Toplam Sorumluluğu Karıştırmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden poliçe limiti ile toplam sorumluluğu karıştırmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, SBM hasar geçmişi delili ve “Sigortacıya dava veya tahkim öncesinde kanundaki belge ve içerikle yazılı başvuru yapılmalıdır” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Araç Mahrumiyetini Trafik Sigortasına Otomatik Yöneltmek.

“Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626 yönünden araç mahrumiyetini trafik sigortasına otomatik yöneltmek” riski gerçekleşirse faiz ve yargılama gideri talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• kaza tespit ve kusur belgeleri
• eksper raporu ve hasar fotoğrafları
• onarım faturaları ile parça listesi
• SBM hasar geçmişi
• piyasa emsalleri ve otomotiv bilirkişi raporu

• sorumlu ve poliçelerin belirlenmesi
• sigortacıya başvuru
• kusur ve hasar incelemesi
• gerçek piyasa değer kaybı hesabı
• tahkim veya görevli mahkemede talep

• Süre çizelgesinde KTK m.109'daki iki ve on yıllık süreler ile fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı değerlendirilir. Sigortacı başvuruya on beş gün içinde cevap vermezse dava veya tahkim yolu açılır. Faiz sorumlu türü ve temerrüt tarihine göre ayrı başlatılır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Onarılan Aracın Kaza Öncesi ve Onarım Sonrası Piyasa Değeri Arasındaki Azalma Kimlerden, Hangi Hesap ve Başvuru Yöntemiyle İstenebilir?

Değer kaybı, salt parça veya onarım tutarı değil aracın serbest piyasadaki ekonomik değerinde kazaya bağlı gerçek ve kalıcı azalmadır; araç özellikleri, hasar geçmişi ve onarım niteliği somutlaştırılmalıdır. Dosyanın ilk işleminde görev, süre ve delil koruma planı kurulmalı; kaza tespit ve kusur belgeleri ise mümkünse doğrudan düzenleyen kurum veya özgün kaynaktan alınmalıdır.

Hangi Kayıtlar Kaza Tespit ve Kusur Belgeleri ile Karşılaştırılmalıdır?

Kaza tespit ve kusur belgeleri, eksper raporu ve hasar fotoğrafları, onarım faturaları ile parça listesi birlikte okunmalıdır. Her kayıt yalnız bağlantılı olduğu çekişmeli vakıa bakımından kullanılır; düzenleyeni, tarihi ve bütünlüğü ayrıca denetlenir.

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı Bakımından Doğru Merci ve Usul Yolu Hangi Verilerle Belirlenir?

Sorumlu ve poliçelerin belirlenmesi; sigortacıya başvuru; kusur ve hasar incelemesi; gerçek piyasa değer kaybı hesabı; tahkim veya görevli mahkemede talep. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Araç Değer Kaybı ve Trafik Tazminatı Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

KTK m.109'daki iki ve on yıllık süreler ile fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı değerlendirilir. Sigortacı başvuruya on beş gün içinde cevap vermezse dava veya tahkim yolu açılır. Faiz sorumlu türü ve temerrüt tarihine göre ayrı başlatılır.

Araç Değer Kaybı İstemi Mahkemeden veya Yetkili Merciden Nasıl İstenmelidir?

Araç değer kaybı, onarım ve çekici gideri, araç mahrumiyet veya kazanç kaybı, poliçe limiti aşan zararın işleten ve sürücüden tahsili, faiz ve yargılama gideri somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Onarılan aracın kaza öncesi ve onarım sonrası piyasa değeri arasındaki azalma kimlerden, hangi hesap ve başvuru yöntemiyle istenebilir” sorusu, 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Değer kaybı, salt parça veya onarım tutarı değil aracın serbest piyasadaki ekonomik değerinde kazaya bağlı gerçek ve kalıcı azalmadır; araç özellikleri, hasar geçmişi ve onarım niteliği somutlaştırılmalıdır.

Dosyanın ilk önceliği sorumlu ve poliçelerin belirlenmesi, delil omurgası ise kaza tespit ve kusur belgeleri ile eksper raporu ve hasar fotoğrafları arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: KTK m.109'daki iki ve on yıllık süreler ile fiil suç oluşturuyorsa uzamış ceza zamanaşımı değerlendirilir. Araç değer kaybı talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; sabit formülü gerçek piyasa incelemesi yerine geçirmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Anayasa Mahkemesi İkinci Bölüm, Elif Demirkaya ve Diğerleri, B. No: 2018/35626, 07.10.2021 — resmî tam metin ve doğrulanmış alıntı — künye, karar sonucu ve kısa alıntı 31.08.2026 tarihinde resmî tam metinden doğrulandı; araştırma ölçütü: Araç zararında gerçek kayıp, olay öncesi piyasa değeri, onarım veya hurda bedeli ve illiyet bağı üzerinden somutlaştırılmalıdır.
• 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu — m.85/1
• TBMM, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu kabul metni, m.85/1 — alıntı yeri: Karayolları Trafik Kanunu m.85/1, ilk bölüm
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49-76
• 5684 Sayılı Sigortacılık Kanunu — m.30
• Safa Murat Tekin, “Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortalarında Ek Sözleşmeyle Teminat Kapsamına Alınan Zararlar”, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 2025, C. 31, S. 1, s. 1077-1097