Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması ve Denkleştirme

Kapsam

Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması ve Denkleştirme yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, şirketler topluluğunda hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme konusunda 28 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Maddî Hukuk ve Usulün Birlikte Değerlendirilmesi

İncelemenin ilk ölçütü “hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir” kuralıdır. Topluluk içindeki her olumsuz sonuç hukuka aykırı hakimiyet kullanımı değildir; hakimiyet ilişkisi, yönlendirme, bağlı şirket kaybı, topluluk yararı, denkleştirmenin zamanı ve gerçek değeri, özel denetim, pay sahipliği ve alacaklı zararının doğrudanlığı ayrı ayrı incelenmelidir. Ayrıca “ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması ve Denkleştirme bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu: m.195-209 ve Özellikle 202-206

Şirketler topluluğunda hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme kapsamında m.195-209 ve özellikle 202-206 hükümleri şirketler topluluğu, kayıp ve denkleştirme bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Borçlar Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu: m.49-76 ve 112

Şirketler topluluğunda hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme kapsamında m.49-76 ve 112 hükümleri zarar, illiyet ve sorumluluk bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 219-222, 266-281 ve 389-399

Şirketler topluluğunda hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme kapsamında m.190, 219-222, 266-281 ve 389-399 hükümleri ispat, kayıt ibrazı, değerleme ve tedbir bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Türk Ticaret Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Uyuşmazlığı Çözen Hukukî Kriterler

Hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

Topluluk içindeki her olumsuz sonuç hukuka aykırı hakimiyet kullanımı değildir; hakimiyet ilişkisi, yönlendirme, bağlı şirket kaybı, topluluk yararı, denkleştirmenin zamanı ve gerçek değeri, özel denetim, pay sahipliği ve alacaklı zararının doğrudanlığı ayrı ayrı incelenmelidir.

“Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması yönünden topluluk içindeki her olumsuz sonuç hukuka aykırı hakimiyet kullanımı değildir; hakimiyet ilişkisi, yönlendirme, bağlı şirket kaybı, topluluk yararı, denkleştirmenin zamanı ve gerçek değeri, özel denetim, pay sahipliği ve alacaklı zararının doğrudanlığı ayrı ayrı incelenmelidir” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

Resmî Gazete şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme yürürlük denetimi yönünden ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır. Bu ölçüt özellikle tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar üzerinden sınanır. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması tamamlanmadan sonuca gidilmesi, maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak ihtimalini güçlendirebilir.

Çekişmeli Vakıalar Nasıl İspatlanır?

Ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları.

Bu delil öncelikle “hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi.

“Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması yönünden somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Tebliğ, Başvuru, Teslim, Ödeme ve Elektronik Gönderim Tarihlerini Gösteren Resmî Kayıtlar.

“Resmî Gazete şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme yürürlük denetimi yönünden tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar” kaydı, “ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Taraf Sıfatını, Temsil Yetkisini ve Somut Hukuki İlişkiyi Gösteren Konuya Özgü Resmî Kayıtlar.

Bu delil öncelikle “hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Başvurudan Hükme Usul Haritası

Hakimiyet ilişkisini ve bağlı şirket aleyhine ileri sürülen her işlemi tarih, karar mercii, yarar sağlayan grup şirketi, doğan kayıp ve yıl sonuna kadar sunulan denkleştirme karşılığıyla eşleştirmek.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden hakimiyet ilişkisini ve bağlı şirket aleyhine ileri sürülen her işlemi tarih, karar mercii, yarar sağlayan grup şirketi, doğan kayıp ve yıl sonuna kadar sunulan denkleştirme karşılığıyla eşleştirmek” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

“Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar dosyaya alınmalı ve asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Zamanaşımı, Hak Düşürücü Süre ve Tebligat

Bağlılık raporu ve genel kurul takvimi ile tazminat, özel denetim ve sorumluluk davalarının zamanaşımı ayrı izlenmeli; devam eden kayıp için tedbir ve kayıt koruma ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir.

“Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden bağlılık raporu ve genel kurul takvimi ile tazminat, özel denetim ve sorumluluk davalarının zamanaşımı ayrı izlenmeli; devam eden kayıp için tedbir ve kayıt koruma ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Hakimiyet ilişkisini ve bağlı şirket aleyhine ileri sürülen her işlemi tarih, karar mercii, yarar sağlayan grup şirketi, doğan kayıp ve yıl sonuna kadar sunulan denkleştirme karşılığıyla eşleştirmek yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” uyarısının uygulanması, başlangıç ve son günün ayrı ayrı hesaplanmasını gerektirir. Elektronik gönderim, tebligat ve başvuru alındıları dosyada korunmalıdır.

Asıl, Ferî ve Geçici Talepler

Kaybın denkleştirilmesi, bağlı şirkete tazminat, pay sahibinin zararının giderilmesi, payların gerçek değerle satın alınması, yöneticilerin sorumluluğu, özel denetim, işlem kayıtlarının ibrazı, tedbir ve faiz.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden kaybın denkleştirilmesi, bağlı şirkete tazminat, pay sahibinin zararının giderilmesi, payların gerçek değerle satın alınması, yöneticilerin sorumluluğu, özel denetim, işlem kayıtlarının ibrazı, tedbir ve faiz olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları, temel ölçüt ise “hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir” olacaktır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

“Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Somut uyuşmazlığa dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” talebi, “ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” koşuluyla ve tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Yargıtay — Şirketler Topluluğunda Kullanılması Denkleştirme Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Şirketler Topluluğunda Kullanılması Denkleştirme Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; topluluk içindeki her olumsuz sonuç hukuka aykırı hakimiyet kullanımı değildir; hakimiyet ilişkisi, yönlendirme, bağlı şirket kaybı, topluluk yararı, denkleştirmenin zamanı ve gerçek değeri, özel denetim, pay sahipliği ve alacaklı zararının doğrudanlığı ayrı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Şirketler Topluluğunda Kullanılması Denkleştirme Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Dosyanın Zayıf Noktaları ve Savunmalar

Yalnız ortaklık oranına bakarak hakimiyet kabul etmek veya grup içi işlemde piyasa koşullarından sapmayı, bağlı şirketin somut kaybını ve zamanında denkleştirmeyi ayrı ayrı ölçmeden otomatik tazminat istemek.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları yönünden yalnız ortaklık oranına bakarak hakimiyet kabul etmek veya grup içi işlemde piyasa koşullarından sapmayı, bağlı şirketin somut kaybını ve zamanında denkleştirmeyi ayrı ayrı ölçmeden otomatik tazminat istemek”. Bu savunmaya verilecek cevap, ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları delili ve “Hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

“Yargıtay şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak” riski gerçekleşirse somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması aşamasında tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları
• Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması ve Denkleştirme uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi
• tebliğ, başvuru, teslim, ödeme ve elektronik gönderim tarihlerini gösteren resmî kayıtlar
• taraf sıfatını, temsil yetkisini ve somut hukuki ilişkiyi gösteren konuya özgü resmî kayıtlar

• hakimiyet ilişkisini ve bağlı şirket aleyhine ileri sürülen her işlemi tarih, karar mercii, yarar sağlayan grup şirketi, doğan kayıp ve yıl sonuna kadar sunulan denkleştirme karşılığıyla eşleştirmek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Bağlılık raporu ve genel kurul takvimi ile tazminat, özel denetim ve sorumluluk davalarının zamanaşımı ayrı izlenmeli; devam eden kayıp için tedbir ve kayıt koruma ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Şirketler topluluğunda hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme bakımından başvuru sırası nasıl kurulmalıdır?

Hakimiyet ilişkisini ve bağlı şirket aleyhine ileri sürülen her işlemi tarih, karar mercii, yarar sağlayan grup şirketi, doğan kayıp ve yıl sonuna kadar sunulan denkleştirme karşılığıyla eşleştirmek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Şirketler topluluğunda hakimiyetin hukuka aykırı kullanılması ve denkleştirme bakımından süre kaybını önlemek için hangi tarihler resmî kayıtla belgelenmelidir?

Bağlılık raporu ve genel kurul takvimi ile tazminat, özel denetim ve sorumluluk davalarının zamanaşımı ayrı izlenmeli; devam eden kayıp için tedbir ve kayıt koruma ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Kaybın denkleştirilmesi, bağlı şirkete tazminat, pay sahibinin zararının giderilmesi, payların gerçek değerle satın alınması, yöneticilerin sorumluluğu, özel denetim, işlem kayıtlarının ibrazı, tedbir ve faiz talep sonucunda nasıl somutlaştırılır?

Kaybın denkleştirilmesi, bağlı şirkete tazminat, pay sahibinin zararının giderilmesi, payların gerçek değerle satın alınması, yöneticilerin sorumluluğu, özel denetim, işlem kayıtlarının ibrazı, tedbir ve faiz, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması ve Denkleştirme dosyasında sonucu belirleyen deliller, görevli merci ve süre çizelgesi nasıl birlikte kurulmalıdır” sorusu, 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu, 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir.

Dosyanın ilk önceliği hakimiyet ilişkisini ve bağlı şirket aleyhine ileri sürülen her işlemi tarih, karar mercii, yarar sağlayan grup şirketi, doğan kayıp ve yıl sonuna kadar sunulan denkleştirme karşılığıyla eşleştirmek, delil omurgası ise ticaret sicili ve ortaklık yapısı kayıtları, hakimiyet sözleşmesi veya fiili kontrol belgeleri, yönetim kurulu kararları, topluluk raporu, bağlılık raporu, grup içi sözleşme ve faturalar, transfer fiyatlandırması verileri, kredi-teminat işlemleri, mali tablolar, değerleme ve denkleştirme kayıtları ile Şirketler Topluluğunda Hakimiyetin Hukuka Aykırı Kullanılması ve Denkleştirme uyuşmazlığına dayanak sözleşme, karar, bildirim veya sicil kaydının tam metni, ekleri ve değişiklik geçmişi arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Bağlılık raporu ve genel kurul takvimi ile tazminat, özel denetim ve sorumluluk davalarının zamanaşımı ayrı izlenmeli; devam eden kayıp için tedbir ve kayıt koruma ihtiyacı gecikmeden değerlendirilmelidir. Kaybın denkleştirilmesi, bağlı şirkete tazminat, pay sahibinin zararının giderilmesi, payların gerçek değerle satın alınması, yöneticilerin sorumluluğu, özel denetim, işlem kayıtlarının ibrazı, tedbir ve faiz talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; yalnız ortaklık oranına bakarak hakimiyet kabul etmek veya grup içi işlemde piyasa koşullarından sapmayı, bağlı şirketin somut kaybını ve zamanında denkleştirmeyi ayrı ayrı ölçmeden otomatik tazminat istemek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Yargıtay — şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından hakim şirketin bağlı şirketi kayba uğratan talimat, işlem veya önlemleri, kaybın faaliyet yılı içinde fiilen denkleştirilmemesi ya da eş değer bir istem hakkı tanınmaması halinde bağlı şirket, pay sahipleri ve alacaklılar bakımından tazminat ile diğer topluluk hukuku sonuçlarını doğurabilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; topluluk içindeki her olumsuz sonuç hukuka aykırı hakimiyet kullanımı değildir; hakimiyet ilişkisi, yönlendirme, bağlı şirket kaybı, topluluk yararı, denkleştirmenin zamanı ve gerçek değeri, özel denetim, pay sahipliği ve alacaklı zararının doğrudanlığı ayrı ayrı incelenmelidir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — şirketler topluluğunda kullanılması denkleştirme yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6102 Sayılı Türk Ticaret Kanunu — m.195-209 ve özellikle 202-206
• 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu — m.49-76 ve 112
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 219-222, 266-281 ve 389-399
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru