Hizmet İlişkisinde Tasarım Hakkının İşverene Ait Olması

Kapsam

Hizmet İlişkisinde Tasarım Hakkının İşverene Ait Olması yönünden hakkın doğumu, sınırları, taraf sıfatı, görevli mahkeme, varsa zorunlu ön başvuru, süre, ispat yükü, deliller, talep sonucu, feriler ve kanun yolu birlikte ele alınır. Çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir. Sonuca giderken işlemin adı değil gerçek hukuki niteliği, tarafların sıfatı ve korunan menfaat belirleyicidir.

Bu çalışma, hizmet ilişkisinde tasarım hakkının işverene ait olması konusunda 22 Eylül 2026 tarihi itibarıyla hazırlanmıştır. Kaynakça, Mevzuat Bilgi Sistemi ile resmî karar ve kurum sayfalarına yönelir. Doğrudan resmî tam metni bulunmayan bir kayıt belirli esas-karar numarasıyla emsal gibi sunulmamış; veri tabanı bağlantıları güncel içtihadın somut dosya üzerinden yeniden araştırılması için verilmiştir. Olay tarihinde yürürlükte bulunan metin ayrıca kontrol edilmelidir.

Taraf Sıfatı, İşlem ve Hukukî Sonuç

İncelemenin ilk ölçütü “çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir” kuralıdır. İşyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir. Ayrıca “iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” yaklaşımının somut olayda uygulanıp uygulanmayacağı, özel hüküm ve dosya belgeleri üzerinden sınanmalıdır.

Hizmet İlişkisinde Tasarım Hakkının İşverene Ait Olması bakımından maddi hukuk hakkın doğup doğmadığını; usul hukuku ise bu hakkın hangi merci önünde, hangi sürede ve hangi delille korunacağını belirler. Hakimin hukuku kendiliğinden uygulaması, tarafın vakıaları ve talep sonucunu açıkça ortaya koyma yükünü ortadan kaldırmaz. Bu nedenle olay kronolojisi, her çekişmeli vakıanın karşısında dayanak belge ve hukuki sonuç bulunacak şekilde hazırlanmalıdır.

Resmî Mevzuat Haritası

6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu: m.55-59, 73-74 ve 149-163

Hizmet ilişkisinde tasarım hakkının işverene ait olması kapsamında m.55-59, 73-74 ve 149-163 hükümleri tasarım, hizmet ilişkisi, hak sahipliği ve talepler bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve İş Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

4857 Sayılı İş Kanunu: m.22 ve 32

Hizmet ilişkisinde tasarım hakkının işverene ait olması kapsamında m.22 ve 32 hükümleri iş koşulu ve ücret bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu: m.190, 199, 266 ve 400-406

Hizmet ilişkisinde tasarım hakkının işverene ait olması kapsamında m.190, 199, 266 ve 400-406 hükümleri ispat, uzman ve delil tespiti bakımından önem taşır. Hüküm, yürürlük tarihi ve geçiş kurallarıyla birlikte resmî güncel metinden okunmalıdır. Olayın hükmün varsayımına neden girdiği, yaptırımın hangi koşulda doğduğu ve Sınai Mülkiyet Kanunu ile ilişkinin özel-genel norm mu yoksa tamamlayıcı uygulama mı olduğu dilekçede açıklanmalıdır.

Somut Olayda Uygulanacak Kurallar

Çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir.

Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir. Bu ölçüt özellikle iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar üzerinden sınanır. Tasarımın yaratım sürecini görev, talimat, işletme kaynağı ve kişisel katkı olarak ayırıp her sürümün kim tarafından ne zaman üretildiğini belgelemek tamamlanmadan sonuca gidilmesi, patentteki çalışan buluşu rejimini tasarıma aynen uygulamak veya yalnız dosyanın şirket bilgisayarında bulunmasını hak sahipliği için yeterli görmek ihtimalini güçlendirebilir.

İşyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir.

Bu kuralın olayda karşılık bulması için somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri ile maddi vakıa arasında açık bağ kurulmalıdır. “Yargıtay hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması yönünden işyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir” değerlendirmesi, ilgili usul adımındaki kayıtlarla doğrulanmadıkça soyut kabul olarak bırakılamaz.

İş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır.

“Resmî Gazete hizmet ilişkisinde ait olması yürürlük denetimi yönünden iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar hukuki sonuca bağlanmadan önce kaynağı, tarihi, kapsamı ve karşı kayıtlarla uyumu bakımından doğrulanmalıdır” ölçütünün değerlendirilmesinde belirleyici nokta, taraf anlatısından çok lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler ile ortaya çıkan fiilî durumdur. Usul planı kurulurken kuralın istisnası ve maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak savunması da ayrıca incelenmelidir.

Belge, Kayıt ve İspat Yükü

İş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar.

“Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar” kaydı, “Çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri.

Bu delil öncelikle “işyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir” iddiasını sınamak için kullanılır. “Yargıtay hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri” tek başına bütün uyuşmazlığı değil, bağlı olduğu çekişmeli vakıayı kanıtlayabilir.

Lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler.

“Resmî Gazete hizmet ilişkisinde ait olması yürürlük denetimi yönünden lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler” değerlendirilirken kaydın kim tarafından, hangi amaçla ve ne zaman oluşturulduğu açıklanmalıdır. İlgili usul adımı yürütülürken lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler ile çelişen kayıtlar da dosyaya getirtilmelidir.

Benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu.

“Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu” kaydı, “Çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir” ölçütünün ispat alanına girer. Kaydın kişi, işlem ve tarih bağlantısı kurulmalı; özgünlük ve bütünlük karşı kayıtlarla sınanmalıdır.

Dava Şartları ve Usul Adımları

Tasarımın yaratım sürecini görev, talimat, işletme kaynağı ve kişisel katkı olarak ayırıp her sürümün kim tarafından ne zaman üretildiğini belgelemek.

“Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden tasarımın yaratım sürecini görev, talimat, işletme kaynağı ve kişisel katkı olarak ayırıp her sürümün kim tarafından ne zaman üretildiğini belgelemek” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. İş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar dosyaya alınmalı ve hak sahipliğinin tespiti, tescilin devri veya düzeltilmesi, tasarımcı adının belirtilmesi, uygun bedel, tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması ve tazminat talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması.

Bu aşamanın amacı yalnız şekli tamamlamak değildir; somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri ile talep arasındaki bağlantıyı doğru mercie taşımaktır. “Yargıtay hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması yönünden görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması” adımından sonra bir sonraki işlem için ayrıca süre kaydı açılmalıdır.

Çekişmeli Her Vakıanın Karşısına İspat Yükünü Taşıyan Taraf ile Dayanak Delilin Yazılması.

“Resmî Gazete hizmet ilişkisinde ait olması yürürlük denetimi yönünden çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması” işlemi yürütülürken görev, yetki ve yalnız kanunun açıkça aradığı dava şartları kadar istenen hükmün uygulanabilirliği de denetlenir. Eksik lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebinin kapsamını doğrudan etkileyebilir.

Somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi.

“Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi” işlemi, başvurunun ayrı bir aşamasıdır. Benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu dosyaya alınmalı ve hak sahipliğinin tespiti, tescilin devri veya düzeltilmesi, tasarımcı adının belirtilmesi, uygun bedel, tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması ve tazminat talebinin görevli merci önündeki somut sonucu açıklanmalıdır.

Başvuru Takvimi ve Süre Riskleri

Tasarım kamuya sunulmadan başvuru ve hak sahipliği kararı verilmelidir; yayına itiraz, hükümsüzlük, tecavüz ve çalışan alacağı süreleri ayrı korunmalıdır.

Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden tasarım kamuya sunulmadan başvuru ve hak sahipliği kararı verilmelidir; yayına itiraz, hükümsüzlük, tecavüz ve çalışan alacağı süreleri ayrı korunmalıdır. Başlangıç anı varsayımla değil tebligat, öğrenme, ödeme veya işlem kaydıyla belirlenir; sürenin hukukî niteliği ayrıca gösterilir.

Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

“Yargıtay hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması yönünden tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır” takvim kuralında önce süreyi başlatan belge tespit edilmelidir. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması yapılırken zamanaşımı, hak düşürücü süre ve usul süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

İstenebilecek Hukukî Koruma

Hak sahipliğinin tespiti, tescilin devri veya düzeltilmesi, tasarımcı adının belirtilmesi, uygun bedel, tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması ve tazminat.

“Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden hak sahipliğinin tespiti, tescilin devri veya düzeltilmesi, tasarımcı adının belirtilmesi, uygun bedel, tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması ve tazminat” talebi, “Çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir” koşuluyla ve iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar deliliyle ilişkilendirilmelidir. Asıl talep ile faiz, gider ve geçici koruma ayrı kurulmalıdır.

Somut Uyuşmazlık Bakımından Somut Tehlikeyle Sınırlı ve İnfazı Mümkün Geçici Hukuki Koruma.

Mahkemeden veya yetkili merciden istenen sonuç Yargıtay hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma olarak belirlenecekse, kabul hâlinde uygulanacak hüküm kişi, dönem ve miktar yönünden açık olmalıdır. Dayanak delil somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri, temel ölçüt ise “işyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir” olacaktır.

Asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi.

“Resmî Gazete hizmet ilişkisinde ait olması yürürlük denetimi yönünden asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi” isteminin diğer taleplerle asli, ferî veya terditli ilişkisi açıklanmalıdır. Lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler bulunmadığında talebin kapsamı varsayımla genişletilmemelidir.

Resmî Karar ve Kurum Uygulaması

Türk Patent ve Marka Kurumu — Hizmet İlişkisinde Ait Olması Resmî Kayıtları

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık bakımından çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.

Yargıtay — Hizmet İlişkisinde Ait Olması Emsal Taraması

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; işyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.

Resmî Gazete — Hizmet İlişkisinde Ait Olması Yürürlük Denetimi

Resmî karar veya kurum veri tabanı üzerindeki “hizmet ilişkisinde ait olması yürürlük denetimi” taraması konuya ilişkin güncel içtihat araştırmasının başlangıç noktasıdır. Belirli bir karar tam metni açılmadan künye veya birebir alıntı kullanılmaz. Araştırma ölçütü şöyledir: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

İtirazlar, İstisnalar ve Uygulama Hataları

Patentteki çalışan buluşu rejimini tasarıma aynen uygulamak veya yalnız dosyanın şirket bilgisayarında bulunmasını hak sahipliği için yeterli görmek.

“Türk Patent ve Marka Kurumu hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları yönünden patentteki çalışan buluşu rejimini tasarıma aynen uygulamak veya yalnız dosyanın şirket bilgisayarında bulunmasını hak sahipliği için yeterli görmek” riski hem maddi hakkı hem başvurunun dinlenebilirliğini zayıflatabilir. Tasarımın yaratım sürecini görev, talimat, işletme kaynağı ve kişisel katkı olarak ayırıp her sürümün kim tarafından ne zaman üretildiğini belgelemek aşamasında iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar kontrol edilmeli; eksiklik giderilemiyorsa iddianın kapsamı daraltılmalıdır.

Somut Uyuşmazlıkta Olay Tarihindeki Metin Yerine Yalnız Güncel veya İkincil Bir Özete Dayanmak.

Bu risk, karşı tarafın en güçlü savunmalarından biri olarak ele alınmalıdır: “Yargıtay hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması yönünden somut uyuşmazlıkta olay tarihindeki metin yerine yalnız güncel veya ikincil bir özete dayanmak”. Bu savunmaya verilecek cevap, somut uyuşmazlık bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri delili ve “İşyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir” ölçütü üzerinden somutlaştırılmalıdır.

Maddi Vakıa, Hukuki Nitelendirme, Delil ve Talep Sonucunu Aynı Belirsiz Anlatım İçinde Bırakmak.

“Resmî Gazete hizmet ilişkisinde ait olması yürürlük denetimi yönünden maddi vakıa, hukuki nitelendirme, delil ve talep sonucunu aynı belirsiz anlatım içinde bırakmak” riski gerçekleşirse asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi talebi bütünüyle veya kısmen etkisiz kalabilir. Bu nedenle usul işlemleri yürütülürken olay kronolojisi ve karşı deliller birlikte incelenmelidir.

Avukat İçin Dosya Hazırlık Kontrol Listesi

• iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar
• Hizmet İlişkisinde Tasarım Hakkının İşverene Ait Olması bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri
• lisans, devir, izin ve meslek birliği kayıtları ile kullanımın mecra, süre, bölge ve ekonomik kapsamını gösteren belgeler
• benzerlik ve kullanım kapsamı için gerektiğinde kaynak kodu, ses izi, teknik inceleme veya uzman bilirkişi raporu

• tasarımın yaratım sürecini görev, talimat, işletme kaynağı ve kişisel katkı olarak ayırıp her sürümün kim tarafından ne zaman üretildiğini belgelemek
• görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması
• çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması
• somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi

• Süre çizelgesinde Tasarım kamuya sunulmadan başvuru ve hak sahipliği kararı verilmelidir; yayına itiraz, hükümsüzlük, tecavüz ve çalışan alacağı süreleri ayrı korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Sık Sorulan Uygulama Soruları

Hizmet ilişkisinde tasarım hakkının işverene ait olması bakımından doğru merci ve usul yolu hangi verilerle belirlenir?

Tasarımın yaratım sürecini görev, talimat, işletme kaynağı ve kişisel katkı olarak ayırıp her sürümün kim tarafından ne zaman üretildiğini belgelemek; görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde dava şartı veya zorunlu ön başvurunun ayrı ayrı doğrulanması; çekişmeli her vakıanın karşısına ispat yükünü taşıyan taraf ile dayanak delilin yazılması; somut tehlike varsa geçici hukuki koruma ihtiyacının yaklaşık ispat, ölçülülük, teminat ve karşı tarafın dinlenilmesi yönlerinden değerlendirilmesi. Görev, yetki, taraf sıfatı, harç ve yalnız kanunun açıkça aradığı hâllerde zorunlu ön başvuru esas incelemesinden önce tamamlanmalıdır.

Hizmet İlişkisinde Tasarım Hakkının İşverene Ait Olması Bakımından Hangi Başlangıç Olayı Süreyi Başlatır?

Tasarım kamuya sunulmadan başvuru ve hak sahipliği kararı verilmelidir; yayına itiraz, hükümsüzlük, tecavüz ve çalışan alacağı süreleri ayrı korunmalıdır. Tebliğ, öğrenme, ilan, ödeme ve elektronik erişim tarihlerinden hangisinin süreyi başlattığı ilgili özel hükümle eşleştirilmeli; hak düşürücü süre, zamanaşımı ve kanun yolu süresi birbirine karıştırılmamalıdır.

Hak sahipliğinin tespiti, tescilin devri veya düzeltilmesi, tasarımcı adının belirtilmesi, uygun bedel, tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması ve tazminat istemi mahkemeden veya yetkili merciden nasıl istenmelidir?

Hak sahipliğinin tespiti, tescilin devri veya düzeltilmesi, tasarımcı adının belirtilmesi, uygun bedel, tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması ve tazminat, somut uyuşmazlık bakımından somut tehlikeyle sınırlı ve infazı mümkün geçici hukuki koruma, asıl talebe bağlı faiz, tazminat, gider veya diğer ferilerin her biri için ayrı hukuki dayanak ve başlangıç tarihi somut olayın elverdiği ölçüde gündeme gelebilir. Taleplerin asıl veya yardımcı niteliği ile uygulanabilecek ferilerin dayanağı ayrı gösterilmelidir.

Sonuç

Somut uyuşmazlık bakımından güvenilir sonuç, tek belgeye veya soyut bir karar özetine dayanmaz. “Hizmet İlişkisinde Tasarım Hakkının İşverene Ait Olması incelemesinde iddia, karşı görüş, kanun dayanağı ve içtihat somut olayla nasıl eşleştirilmelidir” sorusu, 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu, 4857 Sayılı İş Kanunu, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile olay tarihindeki resmî uygulama birlikte değerlendirilerek cevaplanır. Çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir.

Dosyanın ilk önceliği tasarımın yaratım sürecini görev, talimat, işletme kaynağı ve kişisel katkı olarak ayırıp her sürümün kim tarafından ne zaman üretildiğini belgelemek, delil omurgası ise iş sözleşmesi ve görev tanımı, tasarım brifi ve talimatlar, çizim ve prototip sürümleri, dosya zaman damgaları, şirket cihazı ve yazılım kayıtları, ekip katkı çizelgesi, tescil başvurusu, ücret veya ödül politikası, müşteri sözleşmesi ve yazışmalar ile Hizmet İlişkisinde Tasarım Hakkının İşverene Ait Olması bakımından eser, kayıt veya ürünün özgün nüshası; oluşturma tarihi, proje dosyası ve hak sahipliği zinciri arasındaki doğrulamadır. Takvimdeki ilk uyarı şudur: Tasarım kamuya sunulmadan başvuru ve hak sahipliği kararı verilmelidir; yayına itiraz, hükümsüzlük, tecavüz ve çalışan alacağı süreleri ayrı korunmalıdır. Hak sahipliğinin tespiti, tescilin devri veya düzeltilmesi, tasarımcı adının belirtilmesi, uygun bedel, tecavüzün durdurulması, ürünlerin toplatılması ve tazminat talebi açık ve uygulanabilir kurulmalı; patentteki çalışan buluşu rejimini tasarıma aynen uygulamak veya yalnız dosyanın şirket bilgisayarında bulunmasını hak sahipliği için yeterli görmek riski başvuru yapılmadan önce giderilmelidir.

Kaynakça ve Karar Doğrulaması

• Türk Patent ve Marka Kurumu — hizmet ilişkisinde ait olması resmî kayıtları — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık bakımından çalışanın görevini yerine getirirken veya işletmenin deneyim ve araçlarından yararlanarak meydana getirdiği tasarım üzerindeki hak, sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anlaşılmadıkça işverene ait olabilir; tasarımcının adı ve bedel ilişkisi ayrıca değerlendirilir yaklaşımı; görev, süre, ispat ve uygulanabilir sonuçla birlikte sınanmalıdır.
• Yargıtay — hizmet ilişkisinde ait olması emsal taraması — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık içtihat araştırmasında lehe kararlarla yetinilmemeli; işyerinde veya çalışma saatinde oluşturulan her tasarım otomatik olarak işverene geçmez; iş tanımı, talimat, işletme deneyimi, kullanılan araçlar, bağımsız yaratım, ortak tasarım, sözleşme, tescil başvurusu ve tasarımcının manevi bağlantısı ayrı incelenir savunmasının kabul edildiği maddi olaylar da karşılaştırılmalıdır.
• Resmî Gazete — hizmet ilişkisinde ait olması yürürlük denetimi — resmî veri tabanında güncel karar araştırma kaynağı; araştırma ölçütü: somut uyuşmazlık için olay tarihinde ve son hukuki kontrol tarihinde yürürlükte bulunan metinler ile geçiş hükümleri ayrı ayrı kontrol edilmelidir.
• 6769 Sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu — m.55-59, 73-74 ve 149-163
• 4857 Sayılı İş Kanunu — m.22 ve 32
• 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu — m.190, 199, 266 ve 400-406
• Yargıtay Karar Arama
• Yargıtay İçtihat Merkezi Hakkında Resmî Duyuru